thumb|Figura Hansa Klossa (Stanisław Mikulski) Stawka większa niż życie – polski 14-odcinkowy czarno-biały spektakl telewizyjny, emitowany od 28 stycznia 1965 do 23 lutego 1967 w jedynym wówczas programie TVP. Główną rolę, szpiega działającego w strukturach Abwehry, zagrał Stanisław Mikulski – najpierw jako porucznik (oberleutnant), później jako kapitan (hauptmann) Hans Kloss (będący w rzeczywistości Polakiem – radzieckim agentem o pseudonimie J-23).

Spektakle z tej serii były grane i nadawane na żywo, z wykorzystaniem jako wstawki przygotowanych uprzednio fragmentów filmowych.

Historia W 1960 radziecka kinematografia wyprodukowała film Z dala od Ojczyzny, z Wadimem Miedwiediewem w roli głównej, na podstawie wydanej w 1956 powieści pod tytułem Baron von Goldring (ros. И один в поле воин). Jej autorem był ukraiński pisarz Jurij Dold-Mychajłyk (1903–1966). Bohaterem powieści jest radziecki kapitan Grigorij Pawłowicz Gonczarienko – agent, działający jako oberleutnant baron Henryk von Goldring w armii niemieckiej podczas II wojny światowej.

W pierwszej połowie lat 60. reżyserowi Januszowi Morgensternowi zaproponowano adaptację telewizyjną książki Mychajłyka. Morgenstern z kolei zlecił napisanie scenariuszy Zbigniewowi Safjanowi i Andrzejowi Szypulskiemu, z tym że bohaterem miał być Polak. Pisarze, pod pseudonimem Andrzej Zbych, rozpoczęli pracę w 1964, zaś czarno-białe spektakle zaczęły powstawać rok później w ramach Teatru Telewizji. Prawie wszystkie spektakle wyreżyserował Andrzej Konic, poza pierwszym odcinkiem pierwszej serii (zrealizowanym przez Morgensterna) i trzecim drugiej serii (zrealizowanym przez Barbarę Borys-Damięcką)Spis odcinków w bazie Filmpolski.pl..

Po sukcesie wersji teatralnej nakręcono czarno-biały serial telewizyjny Stawka większa niż życie. Powstał on w latach 1967–1968, w Wytwórni Filmów Fabularnych w Łodzi oraz w Wytwórni Filmów Fabularnych we Wrocławiu.

Lista odcinków Seria 1 Wróg jest wszędzie (premiera: 28 stycznia 1965) Obsada: Stanisław Mikulski – oberleutnant Hans Kloss/Staszek, agent J-23 Mieczysław Stoor – SS-Sturmführer Greit Barbara Klimkiewicz – Marusia Janusz Bylczyński – hauptmann Eberhardt Marian Kociniak – radiotelegrafista Piotr Jerzy Adamczak – doktor Maciej Maciejewski – generał Jan Żardecki – major Broch Jerzy Karaszkiewicz – Erich Kunze, ordynans Klossa Gabriel Nehrebecki – oficer Wacław Szklarski – esesman Aleksander Błaszyk – esesman Wiosna 1942. Na południowym odcinku frontu wschodnie Wehrmacht przygotowuje ofensywę pod kryptonimem „Weisser Hirsch” mającą na celu zniszczyć wojska radzieckie znajdujące się w wybrzuszeniu w rejonie Smoleńska. W Butowie, w sztabie jednej z dywizji działa młody oficer Abwehry Hans Kloss, w rzeczywistości jest to podstawiony przez Sowietów łudząco podobny do Niemca agent J-23, którym jest Polak o imieniu Staszek. Dzięki przekazanym przez niego informacjom Armia Czerwona uprzedza niemiecki atak masakrując wojska hitlerowskie. SS-Stuf Greit, miejscowy szef Sicherheitsdienst o zdradę podejrzewa mjr. Brocha, leczącego się u radzieckiego lekarza, pomagającego miejscowym partyzantom. Jego podejrzenia padają także na Klossa. Ten sugeruje swojemu przełożonemu, kpt. Eberhardtowi, że to właśnie Greit przekazał wrogowi plany operacji.

Łączniczka z Londynu (premiera: 25 lutego 1965) Obsada: Stanisław Mikulski – oberleutnant Hans Kloss/Staszek, agent J-23 („Janek”) Wiesława Mazurkiewicz – Jolanta Krzemińska ps. „Jagoda”/oberleutnant Hilda Kilar Tadeusz Białoszczyński – hrabia Tadeusz Przetocki Kazimierz Meres – rotmistrz AK Kazimierz Majewski ps. „Jastrząb” Lech Wojciechowski – podporucznik AK Edward Gajdowicz ps. „Żuraw” Ewa Radzikowska – Zosia Latoszek Teresa Trojan – pokojówka Agnieszka Manuela Kiernikówna – kobieta Stanisław Jaśkiewicz – oberst Hohenberg Edward Wichura – szmugler Wincenty Pisarski Jerzy Karaszkiewicz – Erich Kunze, ordynans Klossa Zbigniew Obuchowski – rządca Jan Druga połowa roku 1943. Kloss pracuje w Generalnym Gubernatorstwie. Z rozkazu swojego przełożonego ma zakwaterować się w majątku Przetockim celem ubezpieczania działającego w środowisku domowników agenta Abwehry. Stawką jest przejęcie przez Niemców tajnych dokumentów po inż. Latoszku, zięciu hrabiego i polskim naukowcu. W dworku działają ludzie „Marcina”, miejscowego komendanta Gwardii Ludowej PPR – Agnieszka i Jan, którzy pomagają J-23. Mieszka tam również Jolanta Krzemińska, córka przyjaciela Przetockiego. Przedstawia się odwiedzającym sąsiada Majewskiemu i Gajdowskiemu, oficerom Armii Krajowej, jako łączniczka rządu na uchodźstwie mająca za zadanie przejąć tajne dokumenty Latoszka. Do Przetoki przychodzi także szmugler Piskarski nagabujący Przetockiego o sprzedaż jakichkolwiek papierów mogących przynieść profit.

W pułapce (premiera: 25 marca 1965) Obsada: Stanisław Mikulski – oberleutnant Hans Kloss/Staszek, agent J-23 („Janek”) Henryk Bąk – dentysta Jan Sokolnicki/Jan Filipiak ps. „Filip” Wanda Majerówna – radiotelegrafistka „Marta” Zygmunt Maciejewski – inżynier Emil Sauer Ryszard Pietruski – porucznik GL „Bartek”Podłożył także głos w scenie schwytania Klossa przez partyzantów. Józef Nalberczak – partyzant GL „Roman” Ludwik Pak – szmugler Klepko Janusz Paluszkiewicz – leśniczy Józef Głąbiński Bogdan Łysakowski – partyzant GL „Rudolf” Andrzej Mirecki – partyzant GL „Franek” Radom, zima 1943. Kloss jako oficer kontrwywiadu ochrania badania prowadzone przez inż. Sauera nad nowym czołgiem. Łącznikiem J-23 z radziecką centralą jest „Filip”, bojownik GL PPR pracujący w mieście jako dentysta Jan Sokolnicki. W dniu zakończenia pracy nad prototypami Staszek mający w ruchu oporu pseudonim „Janek” fotografuje plany nowej broni. Drugim punktem kontaktowym po gabinecie jest szopa w lesie 25 km od Radomia, po przekazaniu informacji Sokolnicki ma udać się do leśniczówki, w której ukryta jest radiostacja ochraniana przez stacjonujących tam obecnie oddział por. „Bartka”. „Filip” spóźnia się, a chcący opuścić punkt Kloss zostaje pojmany przez gwardzistów i uwięziony w leśniczówce. „Bartek” łączy tę sprawę z informacją o tym, że Geibel, komendant SiPo-SD w dystrykcie, ma coraz więcej informacji nt. miejscowych oddziałów leśnych. O zdradę podejrzewa „Rudolfa”, walczącego w oddziale dezertera z Wehrmachtu, pochodzącego z Gdańska.

E-19 działa (premiera: 22 kwietnia 1965) Obsada: Stanisław Mikulski – oberleutnant Hans Kloss/Staszek, agent J-23 („Janek”) Czesław Wołłejko – SS-Obersturmbannführer Geibel Barbara Drapińska – Elżbieta Kobus Henryk Bąk – dentysta Jan Sokolnicki/Jan Filipiak ps. „Filip” Jadwiga Kuryluk – praczka, matka „Marty” Wanda Majerówna – radiotelegrafistka „Marta” Teodor Gendera – SS-Sturmführer Hickel Ryszard Bacciarelli – kapitan AK Rybarski Saturnin Żórawski – handlowiec Grzesiak Janusz Bukowski – SS-Rottenführer Ruge Bogdan Łysakowski – partyzant AL „Rudolf” Andrzej Mirecki – partyzant AL „Franek” Radom, prawdopodobnie wiosna 1944. Gestapo wpada na trop siatki i aresztuje Sokolnickiego. Torturowany „Filip” nie zdradza jednak żadnych tajemnic. Przez szefa Gestapo SS-Stuf Hickla Kloss poznaje Elżbietę Kobus, która zajmuje się nielegalnym handlem i pośrednictwem w procesie wykupu aresztowanych ludzi z rąk hitlerowców, u której bywa także handlowiec Grzesiak, pomagający kpt. Rybarskiemu z AK wykupić człowieka o nazwisku Czekalski. Często goszczący u Kobusowej i przymykający oko na jej handlowy proceder, czerpiąc z niego własne korzyści SS-Ostubaf Geibel rozpoczyna w sprawie Filipiaka współpracę z Abwehrą reprezentowaną przez Klossa. Wyjawia mu, że dotarcie do siatek komunistycznej i prolondyńskiej jest efektem wielomiesięcznej działalności jego agenta E-19. Centrala nakazuje J-23 odejście ze służby i dołączenie do oddziału „Bartka”. Ten decyduje się jednak pozostać w hitlerowskim mundurze i odbić Filipiaka, widząc szansę w odesłaniu go przez Niemców do Warszawy.

Kryptonim Edyta (premiera: 20 maja 1965) Obsada: Stanisław Mikulski – hauptmann Hans Kloss/Staszek, agent J-23 („Janek”) Aleksandra Zawieruszanka – Edyta Lausch Emil Karewicz – SS-Obersturmführer Hermann Brunner Mariusz Dmochowski – major Hagen Józef Kostecki – major Schneider Helena Gruszecka – „Mamusia” Helena Norowicz – Greta Wacław Kowalski – szewc Seweryn Jerzy Kaczmarek – Kazimierz Wasiak Andrzej Mirecki – partyzant AL „Franek” Mieczysław Stoor – SS-Sturmführer Greit Radom, grudzień 1944. Do miasta przyjeżdża Edyta Lausch, kuzynka i młodzieńcza miłość prawdziwego Hansa Klossa. Przerażony groźbą dekonspiracji podsyconej przez sen z Greitem „Janek” wysyła do centrali prośbę o odświeżenie zeznań Niemca z 1941. Otrzymane w ostatniej chwili informacje ratują Klossa w czasie organizowanej przez siebie uroczystości sylwestrowej. Pojawiają się na niej także przyjaciółka Edyty Greta, mjr Hagen z wywiadu informujący Klossa o awansie na hauptmanna i mjr Schneider, saper odpowiedzialny za zaminowania wokół wiaduktu, którego nie udało się wysadzić partyzantom „Bartka”. Ostatni pojawia się niezaproszony SS-Ostuf Hermann Brunner z komendy Sipo-SD, który na widok Edyty upuszcza szklankę. Po powrocie panien do domu wybija okno i ostrzeliwuje łóżko Edyty, uratowanej dzięki spaniu z powodu zimna w jednym łóżku z Gretą. Brunner rozpoczyna śledztwo szczególnie dokładnie przesłuchując Schneidera. Centrala daje partyzantom czas na zniszczenie wiaduktu do 7 stycznia, a J-23 próbuje odkryć, kto chciał ją zabić.

Okrążenie (premiera: 17 czerwca 1965) Obsada: Stanisław Mikulski – hauptmann Hans Kloss/Staszek, agent J-23 (major WP) Emil Karewicz – SS-Sturmbannführer Hermann Brunner Katarzyna Łaniewska – Baśka Zbigniew Sawan – profesor Fritz Glass Halina Kossobudzka – pani Glass Józef Kostecki – oberst Schneider Leon Pietraszkiewicz – majster Król Wojciech Pokora – inżynier Alfred Kroll Marian Łącz – robotnik Wacek Wiktor Nanowski – robotnik Saszka Lech Madaliński – pułkownik WP Bogdan Szymkowski – kapitan WP Tadeusz Grabowski – radiotelegrafista Andrzej Konic – spiker miejskiego radiowęzła 17 marca 1945. Kloss, Brunner i Schneider przebywają w nadbałtyckiej twierdzy Tolberg oblężonej przez Wojsko Polskie. Esesman nie ukrywa przed hauptmannem swojego przeczucia klęski i proponuje spółkę w bliżej nieokreślonych celach, którą Kloss odrzuca. Zadaniem J-23 jest przekonanie dyrektora fabryki prof. Glassa do zrezygnowania z ewakuacji i pozostania w mieście oraz przekazywanie informacji o działaniach wojsk niemieckich. Przekonany do pozostania w Tolbergu naukowiec znika w nocy z domu, a powiadomione przez jego żonę siły bezpieczeństwa odnajdują zmasakrowane zwłoki profesora. Jednocześnie, z inicjatywy majstra Króla w zakładzie rodzi się ruch oporu, mający na celu przejęcie fabryki i utrzymanie się do przybycia Polaków. Łącznikiem między nimi a Klossem jest Baśka, pracująca u Glassów. Król proponuje przystąpienie do spisku swojemu zgermanizowanemu bratankowi, inż. Alfredowi Krollowi, który o wszystkim informuje Brunnera. Przekazane przez niego informacje pozwalają zdemaskować Staszka.

Tajemnica zamku Edelsberg (premiera: 21 października 1965) Obsada: Stanisław Mikulski – hauptmann Hans Kloss/Staszek, major WP (były agent J-23) Barbara Horawianka – SS-Sturmführer Anna-Maria Elken Ewa Wiśniewska – Elza Ring Jerzy Radwan – oberst Helmuth Ring Edmund Fidler – aptekarz Wilhelm Schenck Ryszard Piekarski – pułkownik WP Andrzej Nowakowski – porucznik Nowak Stefan Rydel – SS-Sturmbannführer Maciej Dzienisiewicz – jeniec niemiecki Tomasz Zaliwski – Zbyszek, kapitan WP Ryszard Kubiak – podporucznik WP Stefan Friedmann – kapral WP Bogusław Koprowski – szeregowiec WP