Pociąg pancerny „Danuta” – pociąg pancerny Wojska Polskiego II RP.

16 września 1939 w trakcie bitwy nad Bzurą został uszkodzony w walce z oddziałami niemieckimi, a następnie zniszczony przez załogę.

Historia „Danuta” została zdobyta przez powstańców wielkopolskich 16 lutego 1919 roku w bitwie pod Rynarzewem. W późniejszym czasie pociąg brał udział w walkach na froncie wschodnim. 17 i 18 lipca 1920 roku wspierał w walkach nad rzeką Łań 63 i 64 pułk piechoty. Walczył też pod Żabinką i nad Bugiem. Następnie wziął udział w walkach grupy mjr. Nowickiego thumb|left|Pociąg pancerny powstańców wielkopolskich „Danuta” w 1919 roku thumb|Pociąg pancerny „Danuta” podczas ćwiczeń thumb|Pociąg pancerny „Danuta” podczas ćwiczeń thumb W 1924 roku wszedł w skład Dywizjonu Ćwiczebnego Pociągów Pancernych w Jabłonnie, a w październiku 1927 roku w skład 1 dywizjonu pociągów pancernych.

9 września 1924 roku pociąg uczestniczył w katastrofie kolejowej pod Pomereczem.

Został zmodernizowany na początku lat 30., otrzymując nową lokomotywę (Ti3), i dodatkowe uzbrojenie (w tym przeciwlotnicze). We wrześniu 1939 był uzbrojony w 2 haubice 100 mm, 2 armaty 75 mm i 22 ckm-y.

Od wiosny 1939 roku „Danuta” była przydzielona do Dowództwa Okręgu Korpusu nr VII w Poznaniu. W kampanii wrześniowej został z numerem 11 przydzielony do 26 Dywizji Piechoty przy Armii „Poznań”. Pociąg przybył na teren rozlokowania 26 Dywizji (koło Wągrowca) nocą z 27 na 28 sierpnia. Od następnego dnia pociąg rozpoczął zwiad terenu w okolicach Piły. 30 sierpnia pociąg dostał rozkaz dozorowania i ochrony linii kolejowych nad Notecią na odcinku Chodzież – Szamocin – Margonin – Gołańcz – Kcynia – Nakło – Bydgoszcz. 1 września pociąg patrolował odcinek Chodzież – Szamocin. 2 września pociąg ubezpieczał prawe skrzydło 26 Dywizji, dokonując wypadów do Kcyni. 3 września „Danuta” osłaniała odwrót oddziałów dywizji wycofujących się z Wielkopolski na linię jezior żnińskich. 4 września pociąg dotarł do Żnina odpierając nalot niemiecki; w nocy z 4 na 5 września 26 Dywizja obsadziła pozycje w tym rejonie. 5 września pociąg razem z II batalionem 37 pułku piechoty wydzielony do obrony Inowrocławia; wieczorem pociąg dotarł do stacji Białe Błota. 6 września „Danuta” pod rozkazami gen. Juliusza Drapelli osłaniała odwrót wojsk polskich spod Torunia (6–7 września). 7 września pociąg operując na linii Gniewkowo – Inowrocław wspierał odwrót 27 Dywizji Piechoty, wieczorem docierając do Babiaka. W tym czasie pociąg utracił kontakt ze swoim składem gospodarczym.

9 września pociąg został skierowany do Kutna, gdzie przebywał inny polski pociąg pancerny, nr 14 „Paderewski”. 11 września pociąg został skierowany na Sochaczew; dotarł jednak tylko do Żychlina – dalszą drogę blokowały zbombardowane pociągi cywilne. Załoga pociągu zmuszona była zbudować szereg objazdów, docierając do Jackowic pod Łowiczem rankiem przed południem 13 września. Od 14 września pociąg brał udział w bitwie nad Bzurą, wzmacniając oddziały broniące Soboty i Piątku. 15 września pociąg wspierał oddziały 4 Dywizji Piechoty, odpierając niemiecką 24 Dywizją Piechoty. Następnie pociąg wspierał 16 Dywizję Piechoty w rejonie Łowicza. 16 września pociąg walczył w okolicach Urzecza i Dębowej Góry, wspierając 14 i 70 pułki piechoty, odpierające natarcie niemieckiej 24 Dywizji. Pociąg przyczynił się do wstrzymania niemieckiego natarcia na tym odcinku i ok. godz. 15.00 zaczął się wycofywać na wschód, w kierunku 16 Dywizji Piechoty. W trakcie odwrotu pociąg wpadł w zasadzkę, gdy zamaskowane armaty przeciwpancerne rozbiły parowóz. Uszkodzenia te i braki w amunicji przekonały kpt. Korobowicza do opuszczenia pociągu. Tankietki zdołały się wycofać; wagony i czołgi Renault zaminowano pod ostrzałem nieprzyjaciela; pociąg wysadzono w powietrze razem z nacierającą na niego piechotą niemiecką. Część załogi dotarła do Warszawy, zasilając załogę prowizorycznego pociągu pancernego na Dworcu Gdańskim.

Załoga Obsada personalna we wrześniu 1939 roku dowódca pociągu – kpt. art. Bronisław Korobowicz zastępca dowódcy pociągu – por. art. Jan TabortowskiSzubański w książce wymienia nazwisko Taborsowski

Oficerowie por. art. Mieczysław Niziński (do 15 II 1924 → 30 papDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 27 z 20 marca 1924 roku, s. 134.)

Żołnierze odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918–1920

Organizacja pociągu pancernego nr 11 dowódca pociągu, poczet dowódcy (a w nim: patrol sanitarny, sekcja łączności, sekcja ruchu, załoga zapasowa, tabor kolejowy), drużyna gospodarcza, dwa plutony ogniowe (każdy w składzie: dwa działony, 7 obsług ckm), pluton wypadowy (a w nim: dwa patrole drogowo-minerskie, 4 obsługi ckm, drużyna strzelców), pluton drezyn pancernych (dwa półplutony, tworzące dwa zespoły drezyn), pluton techniczny w składzie: drużyna techniczna, (z patrolem telegraficzno-telefonicznym i załogą zapasową), tabor kolejowy, drużyna warsztatowa.

Stan etatowy pociągu pancernego nr 11 stan osobowy: 9 oficerów, 60 podoficerów, 123 szeregowych. Razem 192 żołnierzy. sprzęt pancerny: (skład bojowy) 1 parowóz opancerzony (Ti3) nr 12, 2 bliźniacze wagony artyleryjskie czteroosiowe typu II nr 699049 i 699050 każdy uzbrojony w 1 armatę kal. 75 mm wz. 02/26, 1 haubicę kal. 100 mm wz. 1914/19A i 9 ckm wz. 1908, 1 wagon szturmowy nr 425627, 2 platformy Pdks, w plutonie drezyn pancernych na prowadnicach 2 czołgi lekkie Renault FT i 5 tankietek TKS. samochody: 1 osobowy, 2 terenowe (wz.34), 1 furgon. tabor szynowy: 1 parowóz, 2 wagony osobowe, 17 wagonów krytych, 1 wagon węglarka, 1 cysterna wodna, 1 wagon-warsztat, 2 platformy bojowe i 3 platformy. pojazdy pomocnicze – 3 motocykle z przyczepką. czołgi – 5 rozpoznawczych (TKS) i 2 lekkie wolnobieżne (FT). uzbrojenie – 67 kbk z bagnetem (wz.98), 113 pistoletów, 115 bagnetów, 2 armaty 75 mm wz. 1902/26 2 haubice 100 mm wz. 1914/19A, 2 armatki 37 mm wz. 18, 24 ckm (wz.08 i wz.25), 8 rkm wz.28.

thumb|center|600px|Pociąg pancerny Danuta w 1939 roku. Kolejno od lewej: wagon artyleryjski, wagon szturmowy, parowóz pancerny, wagon artyleryjski. Na zdjęciu brak platform kolejowych i drezyn

Przypisy

Bibliografia

Rajmund Szubański: Polska broń pancerna w 1939 roku, Warszawa: Wyd. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1982,

Linki zewnętrzne Pociąg pancerny Nr 11 „Danuta” w Wielkiej Encyklopedii Uzbrojenia [dostęp 2014-05-28]. Kolorowa fotografia pociągu pancernego Danuta z września 1939

Kategoria:Pociągi pancerne II Rzeczypospolitej Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Legionowie (Jabłonnie) Kategoria:Pociągi pancerne w wojnie polsko-bolszewickiej Kategoria:Polskie pociągi pancerne z okresu kampanii wrześniowej Kategoria:Polskie jednostki pancerne utworzone w 1919 Kategoria:Polskie jednostki pancerne rozwiązane w 1939 Kategoria:Oddziały Armii „Poznań”