Zbrodnie nacjonalistów ukraińskich w powiecie krzemienieckim – zbrodnie nacjonalistów ukraińskich i miejscowego ukraińskiego chłopstwa (tzw. czerni) na głównie polskiej ludności cywilnej podczas rzezi wołyńskiej w powiecie krzemienieckim w dawnym województwie wołyńskim w okresie II wojny światowej.
Natężenie mordów w powiecie krzemienieckim to kwiecień 1943 r. W 4 miejscowościach zginęło powyżej 100 osób, w tym w Kołodnie 516 Polaków. Zaatakowano 131 miejscowości. Na terenie powiatu krzemienieckiego ofiarą zbrodni padło 3276-3279 Polaków (ustalona, minimalna liczba ofiar). Ponadto zginęło co najmniej 10 Czechów, 292 Żydów, 119 Ukraińców, 17 Rosjan. Ustalono 79 sprawców zbrodni. W co najmniej 25 przypadkach napadów Ukraińcy udzielili Polakom pomocy. Spalonych zostało co najmniej 8 kościołów i 4 kaplice.
Zbrodnie głównie były dziełem UPA, wzmocnionej w marcu i kwietniu 1943 r. przez dezerterów z ukraińskiej policji, wspomaganej przez ukraińskich chłopów, samoobronę (SKW) i Służbę Bezpeky OUN-B. W niewielkim zakresie jako sprawców wskazuje się oddziały zbrojne melnykowców i bulbowców.
Ogółem nacjonaliści zniszczyli 62 osiedla polskieWładysław Filar, Wydarzenia Wołyńskie 1939-1944, Wydawnictwo Adam Marszałek, 2008 s. 400.
Miejsca zbrodni i liczba ofiar Krzemieniec – ofiarą nacjonalistów ukraińskich padło 15 Polaków, 130 Żydów, 1 Czech
gmina Bereżce Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar Bereżce 3 Polaków Boroczyk 7 Polaków Chotówka 3 Polaków Kokorów Nowy 13 Polaków Komnatka 4 Polaków Królewski Most 2 Polaków Podolany 12 Polaków Sapanów 1 Ukrainiec majątek Szpikołosy 12 Polaków, 1 Ukrainiec wieś Szpikołosy 14 Polaków
gmina Białozórka Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar Białozórka 22 Polaków, 4 Ukraińców Jankowce 1 Polak Mołotków 19 Polaków Oryszkowce 3 Polaków futor Pozichowskiego 7 Polaków Wanżułów 12 Polaków
gmina Dederkały Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar Borki 77 Polaków Bykowce 32 Polaków Dederkały Małe Liczba ofiar nieznana Dederkały Duże 21 Polaków, 4 Ukraińców Dębina 40 Polaków Medwedówka 8 Polaków futor Michałówka 2 Polaków wieś Michałówka 17 Polaków Nowystaw 1 Ukrainiec Obory 2 Polaków Potutorów 20 Polaków Radoszówka 50 Polaków Sadki 33 Polaków, 1 Ukrainiec, 11 Rosjan Sienkiewicze 1 Polak Szkrobotówka 71 Polaków Szumbar 1 Polak Wołkowce 3 Polaków, 1 Ukrainiec Zahajce Wielkie 5 Polaków Zahorce 32 Polaków
gmina Katerburg Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar majątek Cecyniówka 3-6 Polaków wieś Cecyniówka 2 Polaków Folwarki Duże 1 Polak Horynka 1 Polak Matwiejowce 25 Polaków Okniny Duże 3 Polaków Piszczatyńce 15 Polaków Rybcza 3 Polaków majątek Tetylkowce 5 Polaków wieś Tetylkowce 1 Polak Wilia 5 Polaków Zarudzie 1 Polak
gmina Kołodno Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar Babie 6-osobowa rodzina polsko-ukraińska Czajczyńce 61 Polaków Glińczuki 5 Polaków Kochanówka 2-osobowa rodzina polsko-ukraińska Kołodno 516 Polaków, 88 Ukraińców, 2 Rosjan Musurowce 1 Polak Piłsudy Liczba ofiar nieznana Rzeszniówka 11 Polaków Wola Wilsona 55 Polaków Zarudzie 30 Polaków
gmina Łanowce Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar Kozaczki 2 Polaków Łanowce 11 Polaków, 60 Żydów
gmina Poczajów Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar Budki 4 Polaków Komarówka 1 Polak Leduchów 1 Polak Rostoki 2 Polaków
gmina Stary Oleksiniec Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar Baszuki 3 Ukraińców Młynowce 6 Polaków Oleksiniec Stary 2 Polaków Rydoml 3 Polaków Usteczko 1 Polak
gmina Szumsk Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar Androszówka 6 Polaków, 4-osobowa rodzina polsko-ukraińska Bołożówka 6 Polaków, 5-osobowa rodzina polsko-ukraińska Chodaki 5 Polaków Drygany 6 Polaków Dubrowa 31 Polaków Hucisko Horodyskie 13 Polaków Hucisko Pikulskie 23 Polaków Huta Stara 59 Polaków Iserna 26 Polaków Janowe Hucisko 1 Polak Kuty 67 Polaków Kordyszów 1 Polak, 5 Rosjan Kotiaczyn 20 Polaków Krugolec 3 Czechów Litowiszcze 16 Polaków Malinów 8 Polaków Marynki 2 Polaków Obycze 3 Polaków Przemorówka 18 Polaków Rachmanów 32 Polaków Sadki Małe 1 Polak Suraż 47 Polaków Szumsk 4 Polaków, 3 Ukraińców, 1 Czech Waśkowce 8 Polaków Załuże 35 Polaków
gmina Uhorsk Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar Antonowce 9 Polaków, 1 Ukrainiec Baszkowce 3 Czechów, liczba ofiar polskich nieznana Białokrynica 1 Polak Bielecka Dolina 1 Czech Budki 1 Polak Daniłówka 16 Polaków Dębina 6 Polaków Grabówka 2 Polaków Huta Antonowiecka 50 Polaków Iłowica Mała 7 Polaków Hucisko Garnacarskie 17 Polaków Hucisko Piaseczne 6 Polaków Hucisko Stożeckie 3 Polaków Laszówka 25 Polaków Lisznia 4 Ukraińców Ludwiszcze 10 Polaków Majdan 12 Polaków Moczanówka 4 Polaków Moczary 18 Polaków Mosty 14 Polaków Piaseczna Huta Liczba ofiar nieznana futor Rudnia 1 Polak Sosnówka 2 Polaków, 1 Ukrainiec Stożek 24 Polaków Trzy Kopce 1 Polak Tylawka 1 Czech Uhorsk 1 Polak, 1 Ukrainiec Wesołówka 9 Polaków Zabara 75 Polaków Zaleśce 20 Polaków Żołobki 2 Polaków
gmina Wiśniowiec Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar Bodaki 2 Polaków Kinachowce 16 Polaków Maniów 60 Polaków Myszkowce 2 Polaków Polany 70 Polaków Wiśniowiec Nowy 308 Polaków, 100 Żydów Wiśniowiec Stary 182 Polaków
gmina Wyszogródek Zbrodnie w miejscowościach Ustalona (minimalna) liczba ofiar Domaninka Duża 3 Polaków Szyły 1 Polak Wyszogródek 150 Polaków
Zbrodnie w nieustalonych miejscach W nieustalonych miejscach powiatu kowelskiego zginęło również co najmniej 341 Polaków, 5 Ukraińców.
Kierownictwo terenowe OUN-B w powiecie krzemienieckim Funkcja Imię, nazwisko i pseudonim Okres działalnościprzewodniczący okręgu Andrij Kulisz "Hariaczyj" 1943przewodniczący Frontu Ukraińskiej Rewolucji Tymisz Wosiuk "Jaworenko" 1942drużynowy podziemnej bojówki OUN Danyło Korondynowycz 1944
Przypisy
Bibliografia