List z Laodycei – list napisany przez św. Pawła Apostoła wzmiankowany w Liście do Kolosan 4, 16:
Od czasów starożytnych starano się go utożsamić z którymś z listów Nowego Testamentu. Według informacji TertulianaTertulian, Adversus Marcionem; 5, 17, 1 Marcjon nazwał Listem do Laodycean List do Efezjan. Okoliczność, że nowotestamentowy List do Efezjan jest pismem okólnym adresowanym do Kościołów w rejonie Efezu, wśród których znajdował się również Kościół w Laodycei, skłaniała wielu pisarzy chrześcijańskich ku tej identyfikacji. Pogląd ten posiada nadal wielu zwolenników Zobacz również . Jednocześnie nie brak również uczonych, którzy przyjmują, że List do Efezjan dzieli od Listu do Kolosan większy odstęp czasu, uniemożliwiający taką identyfikację.
W latach 30. XX wieku J. Knox wysunął hipotezę, identyfikującą List z Laodycei z Listem do Filemona. Zaproponował, by uznać, że adresat Listu do Filemona był Laodycejczykiem, Paweł zaś skierował list za jego pośrednictwem do mieszkającego w Kolosach Archipa, faktycznego właściciela zbiegłego niewolnika Onezyma. Wezwanie do publicznego odczytania listu włączałoby w sprawę pomiędzy panem a jego niewolnikiem całą wspólnotę. Wedle innej wersji tej hipotezy zarówno Filemon, Apfia, Archip, jak i Onezym pochodzili z Laodycei. Teoria Knoxa nie ma obecnie wielu zwolenników. Zwraca się uwagę na to, że List do Filemona ma zbyt prywatny charakter, by polecać jego publiczne odczytanie.
Do początku czasów nowożytnych List z Laodycei był też identyfikowany przez część pisarzy z apokryficznym Listem do LaodycejczykówTak uważał jeszcze w XVI w. J. Lefèvre d’Etaples. Obecnie przyjmuje się, że List do Laodycejczyków powstał pomiędzy II a IV wiekiem, co wyklucza możliwość przypisania go Pawłowi.
Wielu badaczy przyjmuje zatem obecnie, że List zaginął podobnie jak listy wzmiankowane w 1 Kor 5, 9 czy 2 Kor 2, 3n.O’Brien, Colossians. Philemon, s. 258 (1982). Za: Również: albo nawet w ogóle nie został przez Pawła napisanyLindemann, Der Kolosserbrief, s. 77 (1983). Za: .
Przypisy
Bibliografia
Laodycei