Diecezja tyraspolska – historyczna diecezja Kościoła rzymskokatolickiego i ormiańskiego; utworzona w 1848 w Imperium Rosyjskim, zlikwidowana w 2002, zastąpiona diecezją Św. Klemensa.
Historia Diecezja powstała na mocy postanowień konkordatu z 1847 z inicjatywy cara Mikołaja I Romanowa. 3 lipca 1848 papież Pius IX bullą Universalis Ecclesiae cura erygował diecezję chersońską. Decyzja ta oburzyła jednak duchowieństwo prawosławne i doprowadziła do interwencji prawosławnego arcybiskupa chersońskiego i taurydzkiego Innocentego (Borisowa), w wyniku której zamiast Chersonia siedzibą diecezji w 1852 został TyraspolByło to wówczas niewielkie, prowincjonalne miasto powiatowe. Mieszkało w nim wówczas ok. 100 katolików (miasto liczyło ok. 6000 mieszkańców), posiadających dom modlitwy. Nie było w nim kościoła.. Jednak tam również władze carskie uniemożliwiały utworzenie administracji diecezjalnej.
W 1856 biskup tyraspolski Ferdinand Kahn przeniósł swoją siedzibę do Saratowa, gdzie otrzymał od władz pozwolenie na utworzenie centralnych instytucji diecezjalnych. Diecezja jednak aż do jej likwidacji nie zmieniła nazwy. Podlegała metropolii mohylewskiej. Dominowali w niej katolicy pochodzenia niemieckiegoP. Nitecki, Biskupi Polscy w latach 965–1999. Słownik biograficzny, wyd. „Pax”, Warszawa 2000, s. 32*.. Diecezja zanikła w czasie dwudziestolecia międzywojennego, w wyniku przemian politycznych i prześladowania Kościoła przez władze radzieckie.
Została reaktywowana w Mołdawii w 1993 r. jako administratura apostolska Mołdawii (od 2001 r. diecezja kiszyniowska)Informacja na "Catholic-Hierarchy". oraz na terytorium Rosji w 1999 r. jako administratura apostolska południowej europejskiej RosjiInformacja na "GCatholic.org.".. Stolicami diecezji były kolejno: Chersoń (do 1852), Tyraspol i Saratów (od 1999).
W 2002 papież Jan Paweł II zlikwidował diecezję i ustanowił na jej miejsce diecezję Świętego Klemensa w Saratowie.
Statystyki W 1892 diecezja liczyła 83 parafie łacińskie i 44 ormiańskie w 15 dekanatach (11 łacińskich i 4 ormiańskich), których posługiwało 85 księży łacińskich i 61 ormiańskokatolickich. Należało do niej 226000 wiernych, w tym 153000 Niemców, 41000 Polaków i Czechów, 21000 Ormian, 5500 Gruzinów i 5500 osób innych narodowości. Na jej terenie leżało 202 kościołów i kaplic.
W 1917 biskupstwo liczyło 10 dekanatów ze 125 parafiami, w których pracowało 179 księży i zamieszkiwało 350 tysięcy wiernych.
Biskupi ordynariusze
1850–1864: bp Ferdinand Kahn 1872–1889: bp Franz Zottmann 1889–1902: bp Anton Zerr 1902–1903: bp Edward von Ropp 1904–1929: bp Josef Alois Kessler (27.11.1929 zrzeka się urzędu biskupa diec. tyraspolskiej, a 23.01.1930 r. został mianowany przez papieża Piusa XI arcybiskupem tytularnym Bosforu)
Wikariusze generalni Ordynariusz bp Josef Kessler, opuszcza (14.08.1918) siedzibę biskupią w obawie przed aresztowaniem przez bolszewików i do zarządzania diecezją ustanawia wikariusza generalnego: 1918–1921: ks. prał. kan. Ksawery F. KlimaszewskiKs. Roman Dzwonkowski, Losy duchowieństwa katolickiego w ZSSR 1917–1939. 1921 – ks. Jakub Fezer
Zobacz też Diecezja kiszyniowska
Uwagi
Przypisy O. Supinska, Dzieje Kościoła na Ukrainie w latach 1900–1939, s. 7.
Bibliografia P. Nitecki, Biskupi Polscy w latach 965-1999. Słownik biograficzny, wyd. "Pax", Warszawa 2000. Krótka charakterystyka diecezji na "Catholic-Hierarchy"
Kategoria:Kościół katolicki w Imperium Rosyjskim Kategoria:Dawne diecezje katolickie Kategoria:Religia w Tyraspolu