Katedra Świętego Franciszka KsaweregoPolski egzonim uchwalony na 109. posiedzeniu KSNG. (słow. Katedrála svätého Františka Xaverského, używana również nazwa Kapitulský kostol - Kościół kolegiacki) – kościół katolicki, mieszczący się przy Placu Narodowego Powstania Słowackiego w Bańskiej Bystrzycy, na Słowacji.

Został wybudowany przez jezuitów w dobie triumfu kontrreformacji na przełomie XVII i XVIII w.

Pierwotnie w miejscu obecnego kościoła stały dwa gotyckie domy, które w XV w. zostały przebudowane i połączone. Powstały w ten sposób dom (tzw. z niemiecka "Oberhaus" - Górny dom, w odróżnieniu od dwóch innych wielkich domów po tej stronie Rynku zwanych "Mittelhaus" i "Unterhaus", czyli Średni Dom i Dolny Dom) należał do jednego z najznamienitszych i najbogatszych obywateli miasta, przedsiębiorcy górniczego Michaela Königsbergera. Ten pod koniec XV w. urządził w nim kaplicę pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela. Na początku XVI w. reprezentacyjny budynek przeszedł na własność fuggerowsko-thurzonowskiej spółki górniczej Ungarischer Handel.

Pod koniec XVII w. obiekt znalazł się w rękach zakonu jezuitów. Skasowano wówczas ok. 2/3 budynku, a w 1695 r. na tym miejscu rozpoczęto budowę – według projektu ojca Johanna Häffelsa – nowego kościoła, wzorowanego w wielu szczegółach na rzymskim kościele jezuitów Il Gesú. Obok zaplanowano kolegium jezuickie. Podczas powstania Franciszka Rakoczego jezuici zostali z miasta wygnani, a budowa w latach 1701-1709 była wstrzymana. Kościół ukończono dopiero w 1715 r.

Z ustanowieniem w 1776 r. biskupstwa w Bańskiej Bystrzycy kościół stał się bazyliką katedralną. Surowa fasada zwieńczona parą kwadratowych wież bez hełmów powstała podczas rozbudowy świątyni w 1844 r. Dzisiejszy stan przyjęła po kolejnej przebudowie w 1880 r. Wystrój wnętrza pochodzi z I połowy XIX w.

Przypisy

Bibliografia Baláž Ján: Niektoré okrúhle výročia zo stavebnej histórie mesta, w: „Bystrický Permon” R. IV, číslo 1, marzec 2006, s. 4; Banská Bystrica. Historické architektonické skvosty mesta, wyd. Mesto Banská Bystrica v spolupráci so Stredoslovenským múzeom Banská Bystrica, b.r. (ok. 2010); Srdce Banskej Bystrice. Prehliadková trasa centrom mesta, b. m., b. r. (ok. 2010).

Kategoria:Rzymskokatolickie katedry na Słowacji Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Franciszka Ksawerego Katedra św. Franciszka Ksawerego w Bańskiej Bystrzycy Kategoria:Kościoły w Bańskiej Bystrzycy Kategoria:Kościoły w diecezji bańskobystrzyckiej Kategoria:Zabytkowe kościoły na Słowacji