thumb|Matka Boska Pasawska thumb|Cudowny obraz Matki Boskiej, dzieło Lucasa Cranacha St., oryginał, Innsbruck (Austria)
Figura Matki Boskiej Pasawskiej – rzeźba wotywna Matki Boskiej znajdująca się na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie, w dzielnicy Sródmieście.
Opis Rzeźba jest dziełem rzeźbiarza i architekta Józefa Bellottiego. Została wzniesiona w roku 1683, jako ufundowane przez rzeźbiarza wotum dziękczynne za ocalenie go wraz z rodziną od zarazy, która w latach 1677–1679 nawiedziła Warszawę, a także na pamiątkę zwycięstwa króla Jana III Sobieskiego w odsieczy wiedeńskiej. Artysta podarował rzeźbę pobożnemu królowi. Została ona ustawiona w prestiżowej lokalizacji, w miejscu zamykającym odcinek Krakowskiego Przedmieścia znajdującym się najbliżej Zamku Królewskiego i murów obronnych.
Nazwa figury pochodzi od faktu, że rzeźba była wzorowana na słynącym cudami obrazie Matki Boskiej, który znajduje się w kościele pielgrzymkowym Matki Boskiej Wspomożenia Wiernych (Wallfahrtskirche Mariahilf in Passau) w niemieckiej Pasawie (niem. Passau). Obraz w pasawskim kościele jest wierną kopią obrazu ołtarzowego z Innsbrucku, dzieła Lucasa Cranacha Starszego z roku 1537, sporządzoną w roku 1620. Przed tym obrazem w okresie najazdu tureckiego modlił się cesarz Leopold I wraz z małżonką o wyzwolenie Wiednia z oblężenia. Po pokonaniu Turków obraz ogłoszono cudownym obrazem monarchii habsburskiej. Wiele kopii tego obrazu znalazło się w kościołach na terenie całej Austrii.
Układ postaci warszawskiej figury przypomina układ z obrazu Cranacha. Nie wiadomo, czy Belotti odwiedził Pasawę lub Innsbruck. Być może rzeźbiarz posługiwał się graficzną reprodukcją cudownego obrazu.
Figura stoi na cokole z piaskowca. Na czterech stronach cokołu wykuto inskrypcje w języku łacińskim lub włoskim. Figura została ukoronowana w latach 30. XIX wieku. W 1852 dokonano restauracji na koszt generała Aleksandra Haukego „z wdzięczności za ocalenie R.P. 1852, kiedy ciężka grasowała cholera”, o czym głosił napis na postumencie. Dawne korony z cynkowej blachy, pomalowane na niebiesko, zostały sumptem Haukego zastąpione żelaznymi złoconymi w ogniu. Figura znajdowała się dawniej w bardziej południowej części Krakowskiego Przedmieścia (w stronę obecnego skweru Mickiewicza), w roku 1866 została przeniesiona na obecne miejsce.
Po obu stronach figury w roku 1880 ustawiono ozdobne latarnie. W roku 1905 cokół figury podniesiono, ustawiając go na kamiennej podbudowie o cechach architektury secesji. Dodano też ogrodzenie z kutego żelaza na kamiennych słupkach. Projekt architektoniczny nowego postumentu opracował warszawski architekt Hugo Kuder, a realizację przeprowadził zakład artystyczny „Estetyka”, specjalizujący się w wyrobach metalowych, według wskazówek budowniczego Wł. Zychiewicza.
Figura przetrwała powstanie warszawskie. Została odnowiona w roku 2001 staraniem Franza Batthyany’ego.
Jest drugim – po Kolumnie Zygmunta z 1644 – najstarszym pomnikiem Warszawy.
Galeria
Napisy na czterech ścianach cokołu DIE XII septembrisAnno Dm. MDCLXXXIIIRegum InvictissimusJOANNES IIIDEO AuspiceINNOCENTIO XIPontifice MaximoPatria CommensiALLABORANTELEOPOLDO ICaesarum AugustissimoINVITANTEObsidentes Viennam TurcasGloriose delevit. Eadem DieFaustas inter ChristianoOrbi DiesCandidissimo LapilloNOTANDAHoc de votae GratitudinisMonumentumInfundo Sibi SubDAVIDIS ZAPPIOPROCONSULATUA Civitate Varsaviensi donatoDEI PARÆ PASSAVIENSIJOSEPH BELLOTIITALUSProprio ÆrePosuit Di settembriIl di decimo secondoI año mille seicentiOttanta treGIOVANNI TERZOColuigran Re del mondoL evar L’AssendioDi Vienna se. E il Bellotti ItalianQui ui nel sondoChe questa Citta RegiaIn don gli dieIl medesimo diStando in VarsaviaColloco la MadonnaDi PASSAVIA Napis ten tłumaczy się następująco Dnia 12 września
Roku Pańskiego 1683
Najbardziej niezwyciężony pośród królów
Jan III,
z zapoczęcia Boskiego,
przy Inocentego XI
Ojca Świętego
rodaka Komeńskiego
współdziałaniu,
a Leopolda I
Najdostojniejszego z monarchów
wezwaniu,
oblegających Wiedeń turków
sławetnie zniósł. Tegoż dnia,
śród pomyślnych dla
świata chrześcijańskiego chwil,
ku upamiętnieniu
przedniej jasności skaliną,
ten bogobojnej wdzięczności
pomnik
na gruncie,
za burmistrzowstwa
Dawida Zappiego
przez miasto Warszawę mu wyznaczonym,
Bogarodzicy Pasawskiej
Józef Belloti
Włoch
sumptem własnym
wystawił.We wrześniu
dnia dwunastego
roku tysiącznego sześćsetnego
osiemdziesiątego trzeciego
JAN TRZECI
ów wielki król świata
zniósł oblężenie
Wiednia.Belloti Włoch
na działce ziemi,
którą mu ten królewski gród
w darze użyczył,
tego samego dnia,
przebywając w Warszawie,
umieścił Bogarodzicę
Pasawską.
Przypisy
Bibliografia
Stanisław Szenic, Najstarszy szlak Warszawy, Warszawa 1955 Stanisław Łoza, Architekci i budowniczowie w Polsce, Budownictwo i Architektura, Warszawa 1954
Warszawa Kategoria:Pomniki w Warszawie Kategoria:Ulica Krakowskie Przedmieście w Warszawie