thumb|Motorówka uzbrojona, w głębi „Stefan Batory”.1920 thumb|Działo na pokładzie „Stefana Batorego”.1920 Flotylla Wiślana – pierwotnie jednostka wchodząca w skład austriacko-węgierskiej marynarki wojennej. Powołana do życia podczas konfliktów bałkańskich pod koniec 1912 w oparciu o instrukcję z 1911. W celu jej utworzenia zostały zajęte statki parowe pływające na Wiśle należące do prywatnych armatorów jako pierwsze jednostki pływające weszły w jej skład statki: Dunajec, Kopernik, Krystyna Melsztyn, Tyniec, Wanda i Wawel, uzbrojone w 3,7 cm armaty morskie L26). Wszystkie pływały pod polskimi nazwami. Pod koniec 1913 statki ponownie rozbrojono. W momencie wybuchu I wojny światowej statki ponownie uzbrojono. Flotylla działała do zakończenia I wojny światowej na Wiśle i Bugu, gdzie przeniesiono część jednostek w celu zapewnienia transportu. Poza działaniami bojowymi w sierpniu i wrześniu 1914 Flotylla Wiślana charakteryzowała się głównie służbą transportową.
Podobnie Rosjanie i Niemcy utworzyli flotylle na Wiśle, których jednostki miały nazwy rosyjsko- lub niemieckojęzyczne, nie odegrały one jednak żadnej roli w działaniach bojowych. Po wyzwoleniu Krakowa spod władzy zaborcy austriackiego w dniu 31 października 1918 nastąpiło przejmowanie majątku należącego do armii zaborcy. Płk. Roja, który objął władzę wojskową w Krakowie w dniu 3 listopada wydał rozkaz upoważniający kpt. Władysława Nawrockiego do przejęcia statków należących do austriacko-węgierskiej Flotylli Wiślanej i utworzenia pierwszej w porozbiorowych dziejach Polski jednostki Marynarki Wojennej – Flotylli Wiślanej.
Prawdopodobnie 12 listopada 1918, na bazie jednostek przejętych od Austro-Węgier, z dniem 1 listopada powstała Polska Flotylla Wiślana w Krakowie pod dowództwem kpt. Władysława Nawrockiego, a z jednostek przejętych od Niemców w Warszawie i Modlinie powstała Flotylla Wiślana w Modlinie, dowodzona przez płk mar. Bogumiła Nowotnego.
Z dniem 23 grudnia 1918 obie flotylle, krakowska (Polska Flotylla Wiślana) i warszawska (Flotylla Wiślana) zostały połączone we Flotyllę Wiślaną jako część Polskiej Marynarki Wojennej działająca w dorzeczu Wisły.
Statki pozostawione przez Niemców w listopadzie 1918 i wcielone do flotylli: „Warta” „Bug” „Różycki” „Bartosz Głowacki” „Neptun” kilka uzbrojonych motorówek Prywatne statki wiślane wcielone w 1920, zwrócone w 1926: „Kiliński” „Neptun” „Wyspiański” „Stefan Batory” „Minister” „Sobieski” „Moniuszko” (14 sierpnia 1920 ostrzelany i osadzony na mieliźnie, śmierć poniósł dowódca ppor. Jerzy PieszkańskiJerzy i Błażej Zyglarscy – Heliodor Jan Laskowski, komandor z Nieszawy.) „Warneńczyk” „Andrzej Zamoyski” „Kopernik” „Melsztyn” „Maria” „Kraszewski”
Okręty (monitory) zamówione przez Polska Marynarkę Wojenną w styczniu 1920 r. „Pińsk”, „Toruń” (eks-„Mozyrz”), „Warszawa” (Okręt flagowy).
Wszystkie te jednostki nie uzyskały gotowości bojowej na czas, aby zdążyć wziąć udziału w działaniach bojowych wojny polsko-bolszewickiej. Po rozwiązaniu Flotylli z dniem 1 października 1925 r. wszystkie te jednostki weszły w skład Flotylli Pińskiej.
Oficerem, a potem komendantem niewymienionego wyżej „statku wojennego” (nomenklatura ówczesna) Flotylli Wiślanej – „Wisła” był od kwietnia 1919 do końca 1920 Heliodor LaskowskiPrzebieg służby w Marynarce Polskiej por.mar. Laskowskiego Heliodora (w: Jerzy i Błażej Zyglarscy – Heliodor Jan Laskowski, komandor z Nieszawy)..
Flotylla Wiślana została rozwiązana z dniem 1 października 1925.
Polskie okręty ponownie pojawiły się na Wiśle w 1939 roku jako Oddział Wydzielony Rzeki Wisły, ale nie odegrał on praktycznie żadnej roli w kampanii wrześniowej.
Przypisy
Bibliografia Witold Arkuszewski „Wiślane statki pasażerskie XIX i XX wieku”.
Linki zewnętrzne
100 lat Flotylli Wiślanej i regulacji górnego biegu Wisły
Kategoria:Flotylle Marynarki Wojennej Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Marynarka Wojenna II Rzeczypospolitej Kategoria:Wisła (rzeka) Kategoria:Flotylle rzeczne