Tropar (troparion) (z gr. , liczba mnoga: , od 'odwracać'; ) – jedna z form muzycznych w obrządku bizantyjskim, będącym w użyciu w Kościołach prawosławnych oraz w Katolickich Kościołach Wschodnich tradycji bizantyjskiej. Jest to poetycki śpiew liturgiczny o prostej strukturze i rytmicznej kadencji, który przybliża nam historię i znaczenie soteriologiczne danego święta, wydarzenia lub świętego.
Troparia pojawiły się w liturgii w V wieku jako rozwinięcie ubogiej wcześniej psalmodii. Wprowadzono do niej krótkie, rymowane teksty, tropy utrzymane w tej samej co i psalmodia melodii bądź w odrębnym charakterze melodycznym. Ich budowa była oparta na rymie i rytmie wyrazowym wersów równozgłoskowych. Z czasem zaczęto tworzyć troparia o wersach nierównozgłoskowych, prawdopodobnie z przyczyn muzycznych. Troparia śpiewano w czasie godzinek, między lekcjami Ewangelii lub na ich końcu. Stanowiły odpowiednik łacińskich antyfon. Łączenie tropariów w większe całości doprowadziło pod koniec V stulecia do powstania kondakiów.
Troparion paschalny Jednym z najbardziej znanych troparionów jest troparion paschalny. Jego tekst został pierwotnie stworzony w koine z czasem jednak tłumaczony był na różne języki wernakularne. W tradycji słowiańskiej używana jest także wersja cerkiewnosłowiańska.
+ Tekst grecki: Transkrypcja: Χριστὸς ἀνέστη ἐκ νεκρῶν, θανάτῳ θάνατον πατήσας, καὶ τοῖς ἐν τοῖς μνήμασι, ζωὴν χαρισάμενος! Christós anésti ek nekrón, thanáto thánaton patísas, ké tís en tís mnímasi, zoín charisámenos!
+ Tekst cerkiewnosłowiański: Transkrypcja:Христос воскресе из мертвых, смертью смерть поправ, и сущим во гробех живот даровав!Christos woskresie iz miertwych, smiertiju smiert' popraw, i suszczim wo hrobiech żiwot darowaw!
+ Tłumaczenie polskie:Chrystus powstał z martwych, śmiercią podeptał śmierć i będącym w grobach życie darował!
Linki zewnętrzne
Troparion paschalny wykonywany przez mnichów Wałaamskiego Monastyru
Zobacz też Kondakion Akatyst
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Formy muzyczne Kategoria:Liturgia prawosławna Kategoria:Poezja bizantyńska