Marian Wojciech Luzar (ur. 1 września 1895 w Czarnej Wsi, zm. 13 września 1939 w Równem) – polski ksiądz katolicki, instruktor harcerski, harcmistrz, kapelan Wojska Polskiego, naczelny kapelan ZHP w latach 1931–1939.
Edukacja Marian Luzar był synem Wojciecha (robotnika) i Marii; przodkowie przybyli z Węgier. W 1914 ukończył (z wyróżnieniem) Gimnazjum św. Jacka w Krakowie i rok później rozpoczął studia na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego i w Wyższym Seminarium Duchownym Archidiecezji Krakowskiej. W 1919 ukończył studia, 29 czerwca tego roku odebrał święcenia kapłańskie z rąk księcia kardynała Adama Sapiehy w Katedrze na Wawelu.
Praca, działalność społeczna Pierwszym miejscem pracy ks. Luzara była parafia w Niegowici (powiat Bochnia), gdzie sprawował obowiązki wikariusza do sierpnia 1924 oraz nauczał religii w szkołach.
Był inicjatorem powstania Domu Ludowego w Trzebini. Uczynił go głównym ośrodkiem kulturalnym Trzebini, miejscem przedstawień amatorskich i popularnych odczytów w ramach uniwersytetu powszechnego, wygłaszanych przez dojeżdżających z Krakowa pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego. Na utrzymanie Domu Ludowego Luzar przeznaczał własne dochody.
Działalność harcerska Działalność w harcerstwie rozpoczął w trakcie nauki w II Gimnazjum św. Jacka w Krakowie. W latach 1911–1912 współorganizował powstanie a następnie uczestniczył w pierwszych latach działalności 2 Krakowskiej Drużyny Harcerzy im. gen. Jana Henryka Dąbrowskiego.
Założył w Niegowici wiejskie drużyny, promując jednocześnie sport i teatr amatorski; zorganizował także konny oddział harcerzy oraz prywatną szkołę dla ok. 20 harcerzy. W 1924 został przeniesiony do pracy w Trzebini jako katecheta, również tam inicjował powstawanie drużyn harcerskich (w Trzebini „Czarna Jedynka”, w Trzebionce drużyna robotnicza, w Sierszy Wodnej robotniczo-wiejska). Był komendantem hufca ZHP w Trzebini. Ks. Luzar uzyskał stopień instruktorski harcmistrza, w latach 1926–1929 był komendantem Chorągwi Krakowskiej ZHP.
W 1930 został mianowany kapelanem Oddziału ZHP w Krakowie, a rok później Naczelnym Kapelanem ZHP. Pracował nad rozwojem duszpasterstwa harcerskiego, wydawał pismo „Biuletyn Działu Duszpasterskiego” i publikował na łamach prasy harcerskiej, organizował kursy i letnie obozy dla kleryków i kapelanów. Przygotowywał także poprzez specjalne kursy księży i zakonników do pracy harcerskiej wśród Polonii zagranicznej. Dzięki jego działaniom w 1937 działało 21 kręgów harcerzy-kleryków, zrzeszających 621 członków. Nosił harcerski przydomek „Czarny Kruk”.
II wojna światowa
Był kapelanem rezerwy ze starszeństwem z 1 stycznia 1927 roku w duchowieństwie wojskowym wyznania rzymsko-katolickiego. We wrześniu 1939 został zmobilizowany jako kapelan. Zginął w drugim tygodniu II wojny światowej, niosąc pomoc rannym w trakcie nalotu niemieckiego na dworzec w Równem, gdzie został pochowany.
W 2019 r. odsłonięto jego pomnik w Trzebini. W mieście tym działa hufiec ZHP jego imienia.
Odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi Odznaka Pamiątkowa Dawnych Harcerzy Małopolskich (1937)
Przypisy
Bibliografia
Wacław Błażejewski, Stanisław Broniewski, Marian Luzar, w: Polski Słownik Biograficzny, tom XVIII, 1973
Kategoria:Duchowni archidiecezji krakowskiej Kategoria:Harcerstwo w Krakowie Kategoria:Harcmistrzowie Kategoria:Instruktorzy harcerscy Kategoria:Kapelani Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej Kategoria:Kapelani Wojska Polskiego w kampanii wrześniowej Kategoria:Kapelani ZHP Kategoria:Ludzie związani z Trzebinią Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Polegli w kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Polscy duchowni katoliccy – działacze harcerscy w II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Zmarli w 1939