Jadwiga Strokowa z domu Sas Zubrzycka, ps. „Jadwiga z Łobzowa”, „Jan Swierk” (ur. 1854 w Tłustem, zm. 29 sierpnia 1916 w Rabce) – działaczka społeczna, nauczycielka i poetka.
thumb|240px|Jadwiga Strokowa thumb|240px|Grób Jadwigi Strokowej Życiorys Była córką Marcelego (1817–1882), nauczyciela ludowego, uczestnika Wiosny Ludów na Węgrzech i powstańca styczniowego oraz Wiktorii z Zubrzyckich (1829–1896). Jej bratem był architekt Jan Sas-Zubrzycki. Uczyła się w seminarium nauczycielskim we Lwowie (1875–1882), gdzie po przerwie spowodowanej problemami materialnymi złożyła maturę i egzamin końcowyMichał Mesjasz, Strokowa Jadwiga z Zubrzyckich (1857–1916), w: Polski Słownik Biograficzny. t. 44, Warszawa-Kraków 2006–2007, s. 357. Następnie pracowała jako nauczycielka na przedmieściu Halickim we Lwowie a potem w Łanowicach koło Sambora. Zapewne od tego czasu związała się z Apostolstwem Modlitwy, w którym działała przez trzydzieści lat. Od ok. 1890 była nauczycielką w Łobzowie, pod Krakowem. Jej mężem był inżynier architekt i inspektor budowlany magistratu krakowskiego, Kornel StrokaPodziękowanie Czas s.3 nr 477 z 21 września 1916 . Działała na rzecz oświaty wśród kobiet wiejskich, była członkinią Towarzystwa Szkoły Ludowej i wraz z Adamem Asnykiem założyła pierwszą czytelnię towarzystwa. Następnie pełniła od 1912 funkcję członkini Zarządu Głównego TSL i była przewodniczącą krakowskiego oddziału TowarzystwaJan Adamczewski, Mała Encyklopedia Krakowa, Kraków 1996.. Udzielała się jako publicystka, współpracując m.in. ze "Szkołą" „Nową Reformą”, „Kurierem Lwowskim”, „Gazetą Ludową”, „Katolikiem” oraz pismami dla dzieci: „Światełkiem”, „Młodym Wiekiem”. Była redaktorką naczelną „Polskiego Ludu” i krakowskiego czasopisma „Nauczycielka”Jolanta Podolak-Zając, Galicyjscy przedstawiciele pedagogiki opiekuńczej. Ich działalność i dorobek naukowy, "Studia i prace pedagogiczne" t. 1, 2014, s. 297–298. Jednocześnie była zaangażowana w działalność w ruchu kobiecym. Chora na cukrzycę, dla podratowania zdrowia zamieszkała w 1914 w Rabce.
Podczas I wojny światowej wydawała utwory o treści patriotycznej i antyrosyjskiej. Była pierwszą przewodniczącą Ligi Kobiet Galicji i Śląska (czerwiec 1915 – czerwiec 1916) Zrezygnowała ze względu na stan zdrowiaJoanna Dufrat, Kobiety w kręgu lewicy niepodległościowej. Od Ligi Kobiet Pogotowia Wojennego do Ochotniczej Legii Kobiet (1908–1918/1919, Toruń 2001, s. 9, 173, 182 . Jej pogrzeb odbył się 1 września 1916 w RabcePogrzeb ś. p. Jadwigi Strokowej Czas 1916 nr 444 z 3 września . Pochowana na cmentarzu Rakowickim (kwatera LC, rząd płn.)
Twórczość Była autorką niezwykle płodną, wydała 104 tomiki poezji i prozy. Opracowała książkę pt. „Polacy” będącą popularną wersją historii Polski od czasów najdawniejszych do współczesności. Napisała wiele krótkich opowiadań i gawęd o treści patriotycznej i historycznej dla dzieci. Była autorką obrazków scenicznych dla teatrzyków amatorskich i szkolnych dotyczących historii Polski, a także broszur biograficznych o sławnych Polakach (m.in. o Naruszewiczu, Lelewelu i Mickiewiczu). Wydała też zbiór legend i baśni ludowych. Duża część jej twórczości przeznaczona była głównie dla chłopów i dzieci wiejskich. Swoje utwory wydawała na ogół własnym nakładem, a w r. 1903 założyła w tym celu "Bibliotekę „Jadwigi z Łobzowa”, w której (do r. 1922) opublikowano siedemdziesiąt tomików jej autorstwa w nakładzie ponad 215 tys. egzemplarzyMichał Mesjasz, Strokowa Jadwiga z Zubrzyckich (1857–1916) ..., s. 357–359.. W 1951 wszystkie jej utwory zostały wycofane z polskich bibliotek oraz objęte cenzurą.
Wybrane publikacje W niewoli. Zbiór wierszy. W 500 rocznicę założenia Akademii Jagiellońskiej w Krakowie (1900) Coś dziwnego. Wesołe wierszyki i powiastki (1907) Krakowiaczek ci ja (1907) U bram Krakowa (1908) Pójdę ja, pójdę. Dzieciom polskim (1908) Jak ja się bawiła (1909)
Upamiętnienie Jej imieniem nazwano ulicę w Bronowicach w Krakowie.
Przypisy
Bibliografia Michał Mesjasz, Strokowa Jadwiga z Zubrzyckich (1857–1916), w: Polski Słownik Biograficzny. t. 44, Warszawa-Kraków 2006-2007, s. 357–359. Encyklopedia Krakowa, wyd. PWN, Warszawa-Kraków 2000. Jan Adamczewski, Mała Encyklopedia Krakowa, wyd. "Wanda", Kraków 1996.
Linki zewnętrzne Publikacje Jadwigi Strokowej dostępne w serwisie Polona
Kategoria:Autorzy objęci zapisem cenzury w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Kategoria:Członkowie Towarzystwa Szkoły Ludowej Kategoria:Członkinie Ligi Kobiet Galicji i Śląska Kategoria:Ludzie urodzeni w Tłustem Kategoria:Łobzów (Kraków) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Polscy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej Kategoria:Zubrzyccy herbu Sas Kategoria:Urodzeni w 1854 Kategoria:Zmarli w 1916 Kategoria:Ludzie związani z Rabką-Zdrojem Kategoria:Ludzie związani z Kresami Wschodnimi