Jerzy Skalski (ur. 7 kwietnia 1925 w Grodnie, zm. 18 lutego 2010 w Otwocku) – polski dowódca wojskowy, generał broni Wojska Polskiego, dowódca Warszawskiego Okręgu Wojskowego (1983–1987), sekretarz Komitetu Obrony Kraju (1987–1990), wiceminister obrony narodowej (1989–1990), poseł na Sejm PRL IX kadencji.

Życiorys Syn Janusza, oficera WP, uczestnika bitwy pod Monte Cassino, który po wojnie pozostał w Anglii i Petroneli z Sienkiewiczów. Przed wybuchem wojny ukończył 6 klas szkoły powszechnej oraz 2 klasy Gimnazjum Ogólnokształcącego w Grodnie. Po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną w 1939 uczył się w radzieckiej szkole 10-letniej i od 1941 pracował jako kominiarz. Od kwietnia 1942 był żołnierzem Armii Krajowej ps. „Wilk” i łącznikiem-zwiadowcą w oddziale „Bąka”. W lipcu 1944 wcielony jako szeregowiec-strzelec do 122 Zapasowego Pułku Piechoty Armii Czerwonej w Kostromie. We wrześniu 1944 na własną prośbę przeniesiony do ludowego Wojska Polskiego, gdzie służył jako pisarz-tłumacz w sztabie artylerii 8 Dywizji Piechoty 2 Armii Wojska Polskiego. Po ukończeniu w styczniu 1945 Oficerskiej Szkoły Artylerii 2 Armii WP promowany został do stopnia podporucznika w korpusie oficerów artylerii. Po promocji służył jako dowódca plutonu armat przeciwpancernych 28 Pułku Piechoty 9 Dywizji Piechoty. Brał udział w walkach podczas operacji berlińskiej, 17 kwietnia 1945 został dwukrotnie ciężko ranny w nogę. Przebywał na leczeniu w szpitalach w Poznaniu i Siedlcach.

Po wojnie kontynuował służbę wojskową. Skierowany został do Oficerskiej Szkoły Artylerii w Toruniu na kurs dowódców baterii, który ukończył w listopadzie 1945 z II lokatą. Po kursie został dowódcą baterii w 17 samodzielnym dywizjonie artylerii przeciwlotniczej w Siedlcach (w strukturach 14 Dywizji Piechoty). W marcu 1946 został dowódcą dywizjonu w 36 Pułku Artylerii Lekkiej. Od kwietnia do lipca 1947 przebywał na kursie lektorów w Wyższej Szkole Oficerów Polityczno-Wychowawczych. Następnie został wyznaczony na zastępcę dowódcy 17 Samodzielnego Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej do spraw polityczno-wychowawczych, a od sierpnia 1947 na wykładowcę w 45 Pułku Piechoty w Siedlcach. Od kwietnia 1948 był zastępcą dowódcy tego pułku do spraw polityczno-wychowawczych, a w lutym 1949 został wykładowcą wydziału polityczno-wychowawczego 2 Dywizji Piechoty w Kielcach. Pod koniec 1949 powrócił do 14 Dywizji Piechoty na stanowisko pomocnika szefa sztabu artylerii dywizyjnej. W 1953, ze względu na pobyt ojca w Wielkiej Brytanii, został usunięty ze służby w aparacie politycznym wojska. W czerwcu 1953 był zastępcą szefa, a od października 1956 szefem sztabu artylerii 3 Dywizji Piechoty im. Romualda Traugutta w Lublinie. W latach 1959–1960 był dowódcą 1 Pułku Artylerii Haubic w Bartoszycach, skąd skierowano go na studia w Wojskowej Akademii Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR im. Woroszyłowa w Moskwie, którą ukończył w 1962 ze złotym medalem. W latach 1962–1965 był szefem sztabu Artylerii Warszawskiego Okręgu Wojskowego, a od 1965 szefem sztabu Wojsk Rakietowych i Artylerii tego okręgu. W 1966 ukończył Wyższy Specjalistyczny Akademicki Kurs Artylerii przy Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie. W maju 1967 został szefem Wojsk Rakietowych i Artylerii Warszawskiego Okręgu Wojskowego i na tym stanowisku awansował w październiku 1969 do stopnia generała brygady. Nominację wręczył mu 10 października 1969 w Belwederze przewodniczący Rady Państwa PRL marszałek Polski Marian Spychalski. We wrześniu 1970 wyznaczono go na stanowisko zastępcy szefa Wojsk Rakietowych i Artylerii MON (gen. dyw. Ignacego Szczęsnowicza), a w kwietniu 1972 został zastępcą szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego ds. operacyjnych. W październiku 1975 awansowany do stopnia generała dywizji. Nominację odebrał w Belwederze z rąk I sekretarza Komitetu Centralnego PZPR Edwarda Gierka. W 1969 oraz w 1976 ukończył Kursy Operacyjno-Strategiczne w Wojskowej Akademii Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR im. K.J. Woroszyłowa w Moskwie. W 1977 ukończył Wieczorowy Uniwersytet Marksizmu-Leninizmu dla kierowniczej kadry Instytucji Centralnych MON i akademii wojskowychWychowanie ideowe i patriotyczne – to mocne spoiwo społeczne. „Żołnierz Wolności”, s. 3, nr 161 z 9 lipca 1977..

Od marca 1983 do października 1987 był dowódcą Warszawskiego Okręgu Wojskowego. Na tym stanowisku 3 października 1986 awansowany uchwałą Rady Państwa na generała broni. Nominację wręczył mu 10 października 1986 w Belwederze przewodniczący Rady Państwa PRL gen. armii Wojciech Jaruzelski.

W lipcu 1984 był członkiem Społecznego Komitetu Obchodów 40-lecia Polski Ludowej w WarszawieSkład Społecznego Komitetu Obchodów 40-lecia Polski Ludowej w Warszawie, „Trybuna Ludu”, nr 162, 9 lipca 1984, s. 5.. W 1985 uzyskał mandat posła na Sejm PRL IX kadencji, z okręgu Warszawa Praga-Północ z ramienia Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Zasiadał w Komisji Transportu, Żeglugi i Łączności. Delegat na X Zjazd PZPR (1986). Członek Rady Naczelnej ZBoWiD. W latach 1986–1988 członek Społecznego Komitetu Odnowy Starego Miasta ZamościaA. Kędziora, Społeczny Komitet Odnowy Starego Miasta, Zamościopedia, 26 października 2014..

W latach 1987–1990 był Głównym Inspektorem Obrony Terytorialnej, szefem Obrony Cywilnej Kraju i sekretarzem Komitetu Obrony Kraju. Od lipca 1989 był również wiceministrem obrony narodowej. We wrześniu 1990 odwołany ze stanowiska, przebywał w dyspozycji Ministra Obrony Narodowej. W maju 1991, w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego, został przeniesiony w stan spoczynku.

Od 1947 żonaty z Bogusławą z domu Buczyńską (1925–2010). Miał córkę, s. 423..

Zmarł w Otwocku, pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera FII-10-12)Wyszukiwarka grobów w Warszawie..

Wykształcenie wojskowe Oficerska Szkoła Artylerii 2 Armii Wojska Polskiego (1944–1945) Wojskowa Akademia Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR im. K.J. Woroszyłowa (1960–1962) Wojskowa Akademia Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR im. K.J. Woroszyłowa (Kursy Operacyjno-Strategiczne w 1969 i 1977) Wieczorowy Uniwersytet Marksizmu-Leninizmu dla kierowniczej kadry Instytucji Centralnych MON i akademii wojskowych

Awanse W trakcie wieloletniej służby w ludowym Wojsku Polskim otrzymywał awanse na kolejne stopnie wojskoweJ. Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990 t. III, M–S, Toruń 2010, s. 420–423.: podporucznik – 1945 porucznik – 1946 kapitan – 1947 major – 1952 podpułkownik – 1956 pułkownik – 1962 generał brygady – 1969 generał dywizji – 1975 generał broni – 1986

Odznaczenia i wyróżnienia Order Sztandaru Pracy I klasy (3 września 1980) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1988) Order Sztandaru Pracy II klasy (1973) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (4 maja 1970) Krzyż Partyzancki Srebrny Krzyż Zasługi Medal „Za udział w walkach w obronie władzy ludowej” Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal 40-lecia Polski Ludowej Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Złoty Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Srebrny Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal za Długoletnie Pożycie Małżeńskie (19 września 1997). Medal „Za udział w walkach o Berlin” Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Srebrny Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju” Brązowy Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju” Medal Komisji Edukacji Narodowej (28 kwietnia 1977) Medal im. Ludwika Waryńskiego (1988)„Życie Partii”, s. 20, nr 5 (543), 8 marca 1989. Złoty Medal „Opiekun Miejsc Pamięci Narodowej” (5 listopada 1984) Złoty Medal „Za zasługi dla Ligi Obrony Kraju” (7 lutego 1983) Krzyż „Za Zasługi dla ZHP” (8 lipca 1986) Odznaka Honorowa Polskiego Czerwonego Krzyża I stopnia (12 kwietnia 1984) Złota Odznaka „Za Zasługi dla Obrony Cywilnej” Złota Odznaka „Za zasługi dla transportu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej” (17 stycznia 1980) Złota Odznaka „Zasłużony Pracownik Łączności” (18 października 1976) Srebrna Odznaka „Za zasługi w ochronie porządku publicznego” (22 lipca 1978) Odznaka Grunwaldzka Odznaka Kościuszkowska (1968) Złota Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (12 lipca 1982) Odznaka „Zasłużony Pracownik Rolnictwa” (13 października 1977) Medal „Za długoletnią, ofiarną służbę” (nadany przez ministra obrony narodowej, 1991) Medal Sztabu Generalnego WP „Amor Patriae Suprema Lex” (1977)Uroczyste obchody w instytucjach i garnizonach. „Żołnierz Wolności”, s. 5, nr 240 z 11 października 1977. Medal „Za zasługi dla Pomorskiego Okręgu Wojskowego” (11 maja 1985) Honorowy Medal za Zasługi dla Drezdeńskiej Dywizji Zmechanizowanej (16 marca 1988) Medal pamiątkowy „Za zasługi dla Warszawskiego Okręgu Wojskowego” (7 listopada 1970) Medal pamiątkowy Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Łączności im. płk. Bolesława Kowalskiego Medal jubileuszowy 70-lecia Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie (1989) Odznaka „Za Zasługi dla Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej” (23 kwietnia 1986) Odznaka „Za zasługi dla Związku byłych Żołnierzy Zawodowych” Odznaka „Za zasługi dla województwa chełmskiego” (19 września 1983) Odznaka „Za zasługi dla województwa ostrołęckiego” (1984)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ostrołęce, s. 1, nr 4 z 29 września 1984. Odznaka „Za zasługi dla województwa tarnobrzeskiego” (1986)Dziennik Urzędowy Województwa Tarnobrzeskiego, s. 13, nr 5 z 2 lipca 1986. Honorowa Odznaka 30-lecia PPR (5 stycznia 1972)Spotkanie z Radą Wojskową MON. „Trybuna Robotnicza”, s. 1–2, nr 41 z 18 lutego 1972. Tytuł „Zasłużony Wojskowy Działacz Partyjny” (1985)Uznanie dla zasłużonych. „Żołnierz Wolności”, nr 13, 16 stycznia 1985, s. 5. Pierścień honorowy Dowódcy Warszawskiego Okręgu Wojskowego (12 grudnia 1991) Order Czerwonego Sztandaru (ČSSR, 1970)Wysokie odznaczenia czechosłowackie dla generałów i oficerów polskich. „Żołnierz Wolności”, s. 1–2, nr 235 z 6 października 1970. Order Czerwonej Gwiazdy (ČSSR) Medal „40 lat Wyzwolenia Czechosłowacji przez Armię Radziecką” (ČSSR, 1985) Medal „Za Umacnianie Przyjaźni Sił Zbrojnych” I stopnia (ČSSR, 1980) Medal „Za Umacnianie Przyjaźni Sił Zbrojnych” I stopnia (ČSSR, 1985) Order Czerwonego Sztandaru (ZSRR)Nasi Kandydaci. Gen. dyw. Jerzy Skalski. „Żołnierz Wolności”, nr 235, 8 października 1985, s. 2. Order Wojny Ojczyźnianej I stopnia (ZSRR, 1987)Radzieckie ordery bojowe dla kombatantów. „Trybuna Ludu”, nr 116 z 20 maja 1987. Order Czerwonej Gwiazdy (ZSRR) Medal „Za umacnianie braterstwa broni” (ZSRR) Medal jubileuszowy „Dwudziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (ZSRR, 1965) Medal jubileuszowy „Trzydziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (ZSRR) Medal jubileuszowy „Czterdziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (ZSRR) Medal jubileuszowy „60 lat Sił Zbrojnych ZSRR” (ZSRR, 1978) Medal jubileuszowy „70 lat Sił Zbrojnych ZSRR” (ZSRR, 1988)„Wojskowy Przegląd Historyczny”, s. 246, nr 4 z 1988. Medal „30-lecia Rewolucyjnych Sił Zbrojnych” (Kuba, 1987)Kubańskie odznaczenia dla generałów i oficerów WP. „Żołnierz Wolności”, nr 101, 2–3 maja 1987, s. 7.

Jerzy Skalski w filmie Postać generała Jerzego Skalskiego występuje w filmie Jack Strong z 2014 w reżyserii Władysława Pasikowskiego. Rolę tę grał Zbigniew Stryj.

Przypisy

Bibliografia H.P. Kosk, Generalicja polska tom II, Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, Pruszków 2001 .

J. Stroynowski (red.), Who is who in the Socialist countries of Europe: a biographical encyclopedia of more than 12,600 leading personalities in Albania, Bulgaria, Czechoslovakia, German Democratic Republic, Hungary, Poland, Romania, Yugoslavia 1989, tom 3, K. G. Saur Pub., 1989. Leksykon Historii Polski, Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, Warszawa 1995. Sejm PRL IX kadencji, Warszawa 1986. Strona sejmowa posła IX kadencji