Józef Nowicki (ur. 9 marca 1766 w Warszawie, zm. 29/30 listopada 1830 w Warszawie) – generał brygady wojsk koronnych, sekretarz generalny Komisji Rządowej Wojny.
Życiorys Od stycznia 1783 był chorążym kawalerii narodowej wojsk koronnych, od 1785 w stopniu porucznika z przydziałem do Szkoły Rycerskiej. Brał udział w wojnie rosyjsko-tureckiej w 1788 (jako ochotnik), jesienią t.r. wystąpił z wojska, przechodząc do służby cywilno-wojskowej. W 1791 jako rotmistrz kawalerii narodowej powrócił do czynnej służby i w następnym roku wziął udział w wojnie z Rosją w obronie Konstytucji Majowej. Ranny pod Turzyną, wyjechał na kurację. Ponownie w wojsku podczas powstania kościuszkowskiego, początkowo jako major, potem awansowany na podpułkownika, wicebrygadiera i brygadiera; uczestniczył w walkach pod Dubienką, Chełmem i Warszawą (na Pradze). Ponownie ranny w bitwie pod Tyrzynem.
Ponad 10 lat pozostawał poza służbą wojskową. Od 1806 „inspektor popisów” I Legii w randze podpułkownika. W listopadzie 1809 awansowany na pułkownika, był komendantem kwatery głównej księcia Józefa Poniatowskiego i szefem sztabu 3 Okręgu Wojskowego, później szefem sztabu 18 dywizji (V korpusu) i 7 dywizji (X korpusu). Trafił do niewoli po walkach o Gdańsk w 1813.
Po powrocie do kraju w 1814 został mianowany komendantem departamentu bydgoskiego. W kwietniu 1816 objął funkcję sekretarza generalnego Komisji Rządowej Wojny, którą pełnił do końca życia. W październiku 1818 otrzymał awans na generała brygady.
Był jednym z sześciu generałów, którzy ponieśli śmierć w noc wybuchu powstania listopadowego z rąk polskich żołnierzy; w odróżnieniu od pozostałych zabitych zginął przypadkiem, podchorążowie pomylili go ze znienawidzonym rosyjskim generałem Michaiłem LewickimMarek Tarczyński, Generalicja powstania listopadowego, 1980, s. 90..
W ciągu wieloletniej służby wojskowej odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari (1808), Orderem Legii Honorowej (czerwiec 1812 Krzyż Kawalerski, czerwiec 1813 Krzyż Oficerski), Orderem św. Anny II klasy z brylantami (1818), Orderem św. Stanisława II klasy (1820), Znakiem Honorowym za 30 lat służby (1830)Przepisy o znaku honorowym niemniej Lista imienna generałów, oficerów wyższych i niższych oraz urzędników wojskowych, tak w służbie będących, jako też dymisjonowanych, znakiem honorowym ozdobionych w roku 1830, [b.n.s], Krzyżem Kawalerskim Orderu Obojga SycyliiTadeusz Jeziorowski: The Napoleonic Orders. Ordery Napoleońskie. Warszawa 2018, s. 75.
Był członkiem loży wolnomularskiej Wolność OdzyskanaMarek Tarczyński, Generalicja powstania listopadowego, 1980, s. 63..
Nazwisko Nowickiego znalazło się wraz z sześcioma innymi na wzniesionym na rozkaz cara Mikołaja I obelisku na placu Saskim w Warszawie. Pomnik rozebrano w 1917 roku.
Przypisy
Bibliografia Jan Ziółek: Józef Nowicki, w: Polski Słownik Biograficzny, tom XXIII, 1978
Kategoria:Brygadierzy powstania kościuszkowskiego Kategoria:Generałowie brygady Wojska Królestwa Kongresowego Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława II klasy (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Odznaczeni Znakiem Honorowym (30 lat służby) Kategoria:Ofiary Nocy Listopadowej Kategoria:Oficerowie Wojska Księstwa Warszawskiego Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy – Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Obojga Sycylii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Polscy uczestnicy wojen napoleońskich Kategoria:Polscy wolnomularze Kategoria:Pułkownicy Wojska Księstwa Warszawskiego Kategoria:Rotmistrzowie kawalerii narodowej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-rosyjskiej 1792 Kategoria:Urodzeni w 1766 Kategoria:Urzędnicy Komisji Rządowej Wojny Kategoria:Zmarli w 1830