Planowanie przestrzenne – główny instrument polityki przestrzennej. Dotyczy co najmniej trzech poziomów integracji zjawisk społecznych – miasta (gminy), regionu i kraju. Współcześnie planowaniem obejmowane są także ponadnarodowe całości, co wyraża się we współpracy np. w ramach krajów nadbałtyckich czy rozmaitych regionów europejskich. Im wyższy poziom złożoności struktur społecznych i gospodarczych, tym większa skala trudności w godzeniu interesów różnych podmiotów i harmonizowaniu interesów w życiu społecznym i w gospodarce na poziomie mikro, mezo i makro.
System aktów planowania przestrzennego w Polsce Poziom krajowy: Średniookresowa strategia rozwoju kraju; poziom wojewódzki (regionalny): Plan zagospodarowania przestrzennego województwa, Audyt krajobrazowy; poziom gminny: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (do 2026r.), Plan Ogólny, Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, Decyzja o warunkach zabudowy.
Założenia planowania przestrzennego Sens planowania przestrzennego: kierowanie zdarzeniami porządkowanie – ład przestrzenny koordynacja i regulacja/sterowanie osiąganie określonych celów rozwiązywanie problemów ochrona dobra publicznego łagodzenie konfliktów.
Cele planowania przestrzennego – akcent na: jakość życia racjonalność użytkowania terenu wartość przestrzeni urbanistycznej wartość nieruchomości aktywności gospodarcze konkurencyjność przestrzeni urbanistycznej równoważenie/harmonizowanie rozwoju.
Systemy planowania przestrzennego w Europie Tabela zawierająca główne organizacje, kraje zaangażowane i datę publikacji
COMmon MINdscapes – COMMIN COST Action on Green Structures and Urban Planning – COST C11 European Spatial Planning Observation Network Project on Governance – ESPON 2.3.2 European Commission, DG-REGIO – EU Compendium European Conference of Ministers responsible for Regional/Spatial Planning – CEMAT European Space and Territorial Integration Alternative – ESTIA ISOCARP – International Society of City and Regional Planners – ISOCARP Japanese Ministry of Land, Infrastructure and Transport – MLIT Legal Systems for Spatial Planning – LEXALP Royal Commission on Environmental Pollution – RCEP United Nations Economic Commission for Europe – UNECE Vision and Strategies around the Baltic Sea – VASAB Albania 2000 Armenia 2006 2000 Austria 2007 1997 2008 2008 Belgia 2007 1997 2008 Białoruś 2007 2000 Bułgaria 2007 2003 2000 2008 Cypr 2007 Czechy 2007 2008 Dania 2007 2005 2007 1997 2008 2000 Estonia 2007 2007 2008 2000 Federacja Rosyjska 2007 2008 2000 Finlandia 2007 2005 2007 1997 2005 2008 2000 Francja 2005 2007 1997 2008 2007 2008 2000 Grecja 2007 1997 2000 2008 Gruzja 2003 Hiszpania 2005 2007 1997 2008 Holandia 2005 2007 1997 2008 2007 2000 Irlandia 2007 1997 2008 2000 Litwa 2007 2007 1998 2000 Łotwa 2007 2007 1998 2000 Luksemburg 2007 1997 2006 2008 Macedonia 2000 2002 Malta 2007 Niemcy 2007 2005 2007 1997 2008 2007 2008 2000 2000 Norwegia 2007 2005 2007 2008 2000 Polska 2007 2005 2007 2008 2000 Portugalia 2007 1997 2004 2008 Rumunia 2007 2000 2001 Serbia 2000 2008 2007 Słowacja 2007 2008 Słowenia 2007 2003 2008 1997 Szwajcaria 2007 2008 2008 Szwecja 2007 2005 2007 1997 2008 2000 2000 Turcja 2008 Węgry 2007 2000 2008 Wielka Brytania 2005 2007 1997 2008 2007 2000 Włochy 2005 2007 1997 2008 2008
Wpływ planowania na relacje międzyludzkie Donald Appleyard w swojej książce Livable Streets przedstawił pogłębione porównanie trzech podobnych ulic w San Francisco, które różniły się przede wszystkim natężeniem ruchu. Pierwszą, przez którą przejeżdżało dziennie około 2000 aut, Applyeard nazwał ulicą Spokojną. Ulicą Przeciętną przejeżdżało dziennie 8000 samochodów, a ulicą Ruchliwą 16000. Appleyard ustalił, że mieszkańcy ulicy Spokojnej mówią, że panują tam bliskie więzy sąsiedzkie, a „ terytorium” mieszkańców – teren, który uważali za swój własny – roztaczało się na całą szerokość drogi. Ludzie przystawali na chodniku albo przed drzwiami domów na pogawędkę, w pobliżu bawiły się dzieci. Z kolei na ulicy Ruchliwej nie istniało poczucie więzi, a mieszkańcy postrzegali ją przede wszystkim jako drogę tranzytową między swoim domem i innym punktem. Według badań Appleyarda mieszkańcy ulicy Spokojnej mieli 3 razy więcej bliższych znajomych i 2 razy więcej dalszych znajomych wśród sąsiadów niż mieszkańcy ulicy Ruchliwej. Im większe było natężenie ruchu, tym bardziej w oczach mieszkańców malało ich „terytorium”.
Istnieją późniejsze prace, które potwierdziły wnioski Appleyarda. Przedmiotem przeprowadzonego w 2008 r. w Bristolu badania też były trzy ulice, ale różnice w natężeniu ruchu były jeszcze większe: od 14000 do 21000 samochodów dziennie. Mieszkańcy najspokojniejszej z analizowanych ulic deklarowali, że stanowią wspólnotę, mieli też 2 razy więcej dalszych znajomych i 5 razy więcej bliższych znajomych niż ci, których domy stały przy najbardziej uczęszczanej ulicy.
Zobacz też ISOCARP – International Society of City and Regional Planners
Przypisy
Bibliografia Karwińska Anna, Gospodarka przestrzenna, uwarunkowania społeczno-kulturowe, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008 Zuziak K. Zbigniew, O tożsamości urbanistyki, Wydawnictwo PK, Kraków 2008
Linki zewnętrzne
CEMAT – Europejska Konferencja Ministrów odpowiedzialnych za Planowanie Regionalne EJSD – Europejska Publikacja o Planowaniu Przestrzennym ESPON – Europejski Portal Obserwacyjny Rozwoju Przestrzennego Planum – The European Journal of Planning VASAB – Inicjatywa Planowania Przestrzennego Rejonu Morza Bałtyckiego VASAB
Kategoria:Gospodarka przestrzenna