Biegus rdzawy (Calidris canutus) – gatunek ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae). Gniazduje w arktycznych rejonach Azji i Ameryki Północnej. Zimuje na wybrzeżach wszystkich kontynentów oprócz Antarktydy. Bliski zagrożenia wyginięciem.
Systematyka Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1758 roku Karol Linneusz w 10. edycji Systema Naturae, uznawanej za początek nomenklatury zoologicznej. Autor nadał gatunkowi nazwę Tringa Canutus. Jako miejsce występowania wskazał Europę; później miejsce typowe ograniczono do Szwecji. Obecnie biegus rdzawy umieszczany jest w rodzaju Calidris. Wyróżnia się sześć podgatunków.
Występowanie Zamieszkuje w zależności od podgatunku: Calidris canutus canutus (Linnaeus, 1758) – środkowo-północna Syberia, Półwysep Tajmyr i być może Jakucja. Zimuje w zachodniej i południowej Afryce. W Polsce spotykany w czasie przelotów w kwietniu–maju i lipcu–październiku. Regularnie, a jesienią dość licznie pojawia się na wybrzeżu, zaś w głębi kraju jest rzadki i nieliczny. Calidris canutus piersmai Tomkovich, 2001 – Wyspy Nowosyberyjskie. Zimuje w północno-zachodniej Australii. Calidris canutus rogersi (Mathews, 1913) – Półwysep Czukocki, być może także obszary dalej na zachód. Zimuje w Australazji. Calidris canutus roselaari Tomkovich, 1990 – Wyspa Wrangla i północno-zachodnia Alaska. Zimuje na Florydzie oraz w południowej Panamie i północnej Wenezueli. Calidris canutus rufa (A. Wilson, 1813) – subarktyczne terytoria północnej Kanady, w tym południowy Archipelag Arktyczny. Zimuje w północno-wschodniej i południowej części Ameryki Południowej. Calidris canutus islandica (Linnaeus, 1767) – północny Archipelag Arktyczny i północna Grenlandia. Zimuje w Europie Zachodniej.
Morfologia Wygląd Siewkowiec nieco większy od biegusa zmiennego, mniejszy i niższy od krwawodzioba. W upierzeniu godowym ma czarniawy, płowo i szaro plamkowy wierzch ciała. Spód ciała, głowa i szyja rdzawopomarańczowe (pióra płowieją do pomarańczowych w lipcu/sierpniu). Kuper jasnoszary, prążkowany. Brzuch i pokrywy podogonowe rozjaśnione, niekiedy nawet białe. Ogon szary z ciemnym, poprzecznym prążkowaniem. Prosty dziób i nogi czarne. Samica ubarwiona podobnie, lecz kolor rdzawy jest mniej intensywny. W szacie spoczynkowej wierzch ciała u obu płci jest jednolicie szary z wąskimi, białymi brzegami barkówek, brew biała. Młode w szacie juwenalnej ogółem mają ubarwienie przypominające szatę spoczynkową, ale posiadają jasnobrzoskwiniowy nalot na piersi, koronkowe szaro-białe sierpy na piórach grzbietu i lekkie, szare prążkowanie oraz plamkowanie na bokach ciała. C. c. islandica ma jaśniejszy spód, a pióra na wierzchu ciała w szacie godowej są obrzeżone żółtawo. C. c. rogersi jest bledszy, a rozjaśnienie na brzuchu zajmuje większą powierzchnię. C. c. rufa jest najbledszym podgatunkiem o czysto białym brzuchu. C. c. roselaari jest bardziej kontrastowo ubarwiony, z ciemniejszym brzuchem i podogoniem.
Gatunki podobne Biegus zmienny, biegus wielki, błotowiec, brodziec szary.
Wymiary średnie długość ciała 23–26 cmrozpiętość skrzydeł 47–53 cm lub 45–54 cmmasa ciała 85–220 g
Ekologia i zachowanie 242px|thumb|lewo|Jajo z kolekcji muzealnej Biotop Kamienista tundra pokryta skąpą roślinnością. Zimą odwiedza muliste i piaszczyste wybrzeża, rzadko przebywa w głębi lądu. Gniazdo Płytki dołek w ziemi wyłożony kawałkami roślin i porostów. Jaja W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w czerwcu–lipcu 4, rzadko 3 jaja. Wysiadywanie Jaja wysiadywane są przez okres około 21 dni przez obydwoje rodziców. Pisklęta Pisklętami opiekuje się wyłącznie samiec. Młode są w pełni opierzone i osiągają zdolność do lotu po 18–20 dniach od wyklucia. Dojrzałość płciową uzyskują w wieku 2 lub 3 lat. Pożywienie Bezkręgowce – mięczaki, w tym ślimaki, owady, pająki, skorupiaki czy robaki, ale również pokarm roślinny.
Status zagrożenia i ochrona IUCN od 2015 roku uznaje biegusa rdzawego za gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened); wcześniej, od 1988 roku klasyfikowano go jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). W 2024 roku organizacja BirdLife International szacowała liczebność światowej populacji na 2–3 miliony dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy.
W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowejRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ()..
Zobacz też ptaki Polski
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Bekasowate Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Ptaki Arktyki Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Ptaki Australii Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Ptaki Nowej Zelandii Kategoria:Awifauna Polski Kategoria:Fauna Grenlandii Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza