Stefan Kaufman (ur. 28 sierpnia 1894 w Czarnej Wsi, zm. 16 stycznia 1994 w Katowicach) – polski inżynier budownictwa, profesor zwyczajny i pedagog, członek Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej Polskiej Akademii Nauk, założyciel i pierwszy przewodniczący Śląsko-Dąbrowskiego Oddziału Polskiego Związku Inżynierów Budowlanych, specjalista w dziedzinie konstrukcji żelbetowych i pierwszy w Polsce promotor konstrukcji sprężonych, organizator i dziekan oraz doktor honoris causa Wydziału Budownictwa Politechniki Śląskiej.
Życiorys Urodził się w Małopolsce, w Czarnej Wsi (od 1909 dzielnica Krakowa), jako syn Henryka (oryg. Hirsch), który był restauratorem i hotelarzem oraz Rozalii (oryg. Reizel) z domu Schlang. Po ukończeniu w 1911 gimnazjum w Bielsku, jego rodzina przeniosła się do Lwowa, a on kontynuował dalszą naukę od na Wydziale Inżynierii Cesarsko-Królewskiej Szkoły Politechnicznej we Lwowie, którą ukończył z odznaczeniem , uzyskując na niej stopień doktora, po obronie pracy na temat „O wykreślnym wyznaczeniu kształtu specjalnych belek kratowych”.
Pracę zawodową rozpoczął pod koniec studiów w 1917, w samborskiej ekspozyturze Centrali Odbudowy Galicji przy Namiestnictwie we Lwowie, potem kontynuował ją od 1919 w Zarządzie Budownictwa Wojskowego we Lwowie, jako zastępca kierownika rejonu budowlanego Lwów II. W 1918 został powołany do wojska, biorąc udział m.in. w obronie Warszawy w wojnie polsko-bolszewickiej (1920). Po zakończeniu I wojny światowej pracował od 1921 w biurze konstrukcyjnym mostów Dyrekcji Robót Publicznych we Lwowie, w latach (1922–1924) w dziale budownictwa lądowego Biura Odbudowy w Stanisławowie, a następnie od 1924 w Haliczu, jako kierownik Biura Odbudowy.
W 1925 przeniósł się na Śląsk, sprowadzony tam przez wojewodę śląskiego Mieczysława Bilskiego i rozpoczął pracę w Wydziale Robót Publicznych Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach, początkowo jako kierownik Oddziału Drogowego, a następnie Oddziału Architektoniczno-Budowlanego. Jako naczelnik od 1931 Wydziału Robót Publicznych wykonywał projekty licznych budowli inżynieryjnych (mosty i wieże ciśnień) oraz nadzorował budowę wielu gmachów publicznych, m.in. Urzędu Wojewódzkiego, Sejmu Śląskiego, Urzędów Skarbowych, Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych w Katowicach, Zamku Prezydenta RP w Wiśle, gimnazjów w: Lublińcu, Mikołowie oraz Piekarach Śląskich. Uczestniczył w I Zjeździe Żelbetników w Warszawie zorganizowanym w 1931. W tym okresie brał udział w pracach międzynarodowych organizacji budowlanych oraz ich kongresach, m.in. w: Liège (1930), Monachium (1934), Berlinie (1936) czy Hadze (1938). W 1932 zamieszkał przy ulicy Juliusza Ligonia 48 w Katowicach. Był założycielem i pierwszym przewodniczącym w okresie 1934–1937 Śląsko-Dąbrowskiego Oddziału Polskiego Związku Inżynierów Budowlanych, późniejszym założycielem w 1958 Komitetu Nauki tego Związku, a w 1972 został jej członkiem honorowym.
W 1939, po wybuchu II wojny światowej powrócił do Lwowa, obejmując stanowisko docenta w Katedrze Statyki i Konstrukcji Stalowych i Żelbetowych na Wydziale Architektury Politechniki Lwowskiej, gdzie pracował do 1941, wykładając: mechanikę techniczną, konstrukcje żelbetowe i stalowe oraz drewniane konstrukcje inżynierskie. Po zajęciu Lwowa przez Niemców ukrywał się w okolicy Miechowa oraz Radomska i pod zmienionym nazwiskiem pracował jako technik przy robotach melioracyjnych, dochodząc już jako żołnierz Armii Krajowej (ps. „Stary”) do stopnia porucznika.
thumb|250px|Prof. Stefan Kaufman w dniu swoich imienin 2 września 1992 r. w swoim mieszkaniu w Katowicach przy ul. Ligonia 48 Po II wojnie światowej powrócił w 1945 na Śląsk do Wydziału Komunikacji Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach i był powołany do grona bezpośrednich założycieli Politechniki Śląskiej, jako członek tzw. „Tymczasowej Komisji Organizacyjnej Politechniki Śląskiej”. Został wówczas pedagogiem na tej uczelni. Tytuł profesora nadzwyczajnego uzyskał , a tytuł i stanowisko profesora zwyczajnego – . W latach 1945–1964 był pierwszym kierownikiem Katedry Budownictwa Żelbetowego na Wydziale Budownictwa Politechniki Śląskiej w Gliwicach, a w latach 1958–1960 dziekanem tego wydziału. Ukształtował i wykształcił szerokie rzesze inżynierów budownictwa, recenzował ich prace doktorskie i habilitacyjne, opiniował powołania na docentów i profesorów. Jego student, późniejszy dziekan Wydziału Budownictwa Politechniki Śląskiej, doc. dr inż. Wojciech Sitko tak go scharakteryzował:
W 1950 został powołany w skład Komisji Technicznej Polskiej Akademii Umiejętności. Był członkiem założycielem w 1958 Polskiego Towarzystwa Mechaniki Teoretycznej i Stosowanej, członkiem od 1955 Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej Polskiej Akademii Nauk oraz przewodniczącym w latach 1955–1957 Sekcji Betonu i Żelbetu tego Komitetu. Czynnie uczestniczył w corocznych Konferencjach Naukowych Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej Polskiej Akademii Nauk oraz Komitetu Nauki Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa w Krynicy-Zdroju, tzw. „konferencjach krynickich”, poświęconych postępowi technicznemu w dziedzinie konstrukcji budowlanych. Był na nich przewodniczącym jury dorocznych nagród Zarządu Głównego Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa im. Stefana Bryły i Wacława Żenczykowskiego, przyznawanych i wręczanych za osiągnięcia naukowo-badawcze lub naukowo-techniczne w dziedzinie konstrukcji budowlanych. W 1956 został członkiem Rady Technicznej przy Ministrze Budownictwa Przemysłowego. Aktywnie działał w międzynarodowych organizacjach budowlanych, biorąc udział m.in. w Sympozjum Międzynarodowego Stowarzyszenia Konstrukcji Łupinowych () w Sztokholmie (1957), Kongresach Międzynarodowego Stowarzyszenia Konstrukcji Sprężonych () w: Rzymie i Neapolu (1962), Paryżu (1966) oraz Pradze (1970).
Prowadził prace teoretyczne i projektowe w zakresie konstrukcji żelbetowych i konstrukcji sprężonych. Autor kilkudziesięciu projektów mostów m.in. na Wiśle, Odrze czy Kłodnicy, w tym nagrodzonego w 1936 projektu mostu przy ulicy Karowej w Warszawie (niezrealizowany) oraz projektów mostów żelbetowych, m.in. w: Goczałkowicach-Zdroju, pod Bieruniem Nowym na drodze Mysłowice–Oświęcim, Wiśle, pod Górą czy Skoczowie. Warto dodać, że wspomniany most w Bieruniu Nowym o czterech łukach bezprzegubowych, rozpiętości (42 i 28) m był wówczas mostem żelbetowym o największej rozpiętości w Polsce, a most żelbetowy przez Kłodnicę w Przyszowicach był pierwszym zastosowaniem tzw. belki gerberowskiej w polskim mostownictwie. Ponadto był autorem projektów żelbetowych wież ciśnień w Lublińcu i Bieruniu Starym.
Ogłosił około sześćdziesiąt prac naukowych (książek i artykułów), w tym monografie: Mosty sprężone (1956), Teoria konstrukcji sprężonych (1961, napisana z Wacławem Olszakiem, Czesławem Eimerem i Zbigniewem Bychawskim), Konstrukcje sprężone (1965, napisane z Olszakiem i Eimerem). Publikował artykuły o problematyce budowlanej w takich czasopismach jak: „Czasopismo Techniczne”, „Technik”, „Cement”, „Przegląd Budowlany” czy „Przegląd Techniczny”. Był działaczem specjalistycznych organizacji międzynarodowych, w tym m.in. Stowarzyszenia Mostów i Konstrukcji Inżynierskich (). thumb|250px|Grób prof. Stefana Kaufmana na cmentarzu przy ul. Francuskiej w Katowicach Był żonaty z Pauliną Kowal, z którą miał córkę Lidię Kaufman-Czekałową. Zmarł 16 stycznia 1994 w Katowicach. Został pochowany 20 stycznia na cmentarzu przy ulicy Francuskiej w Katowicach. W mowie pożegnalnej nad jego mogiłą, inż. Mieczysław Józef Piotrowski w imieniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Zarządu Głównego Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa w Warszawie powiedział wówczas m.in.:
Publikacje
Odznaczenia, wyróżnienia i nagrody 22px Odznaczenia Rok Odznaczenie / Nagroda 1931 Złoty Krzyż Zasługi „za zasługi położone w związku z budową Zameczku Prezydenta Rzeczypospolitej w Wiśle”. 1936 Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski „za zasługi w służbie państwowej”. 1946 Złoty Krzyż Zasługi „w uznaniu zasług dla pożytku Rzeczypospolitej Polskiej w dziele pracy organizacyjnej przy utworzeniu administracji państwowej i samorządu, uruchomieniu uczelni i odbudowie demokratycznej państwowości polskiej na ziemiach Województwa Śląsko-Dąbrowskiego”. 1955 Zespołowa Nagroda Państwowa I stopnia 1958 Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski 1962 Złota Odznaka Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa 1963 Nagroda Ministra Szkolnictwa Wyższego I stopniaZłota Odznaka „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego” 1964 Nagroda Państwowa II stopnia w dziedzinie nauki 1970 Odznaka 25-lecia Politechniki Śląskiej wraz z Dyplomem Uznania (1970)1974 Złota odznaka honorowa „Zasłużony dla Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych”Medal 30-lecia Polski LudowejOdznaka „Zasłużonemu dla Politechniki Śląskiej”1975Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski 1981 Tytuł doktor honoris causa Wydziału Budownictwa Politechniki Śląskiej 1984 Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Medal 40-lecia Politechniki Śląskiej 1991 Krzyż za udział w Wojnie 1918–1921
Upamiętnienie thumb|250px|Tablica pamiątkowa w Gliwicach 12 grudnia 1995, Polski Związek Inżynierów i Techników Budownictwa ustanowił Medal im. prof. Stefana Kaufmana, jedno z najbardziej prestiżowych odznaczeń, przyznawanych corocznie ludziom zasłużonym w polskim budownictwie. W styczniu 2004, w rocznicę jego śmierci, w ramach obchodów 60-lecia Politechniki Śląskiej, wmurowano okolicznościową tablicę pamiątkową na wydziale budownictwa, na którym pracował. Z tej okazji w tymże roku (2004) ukazała się monografia autorstwa prof. dr. inż. Andrzeja Ajdukiewicza Stefan Kaufman. Życie i praca. Ponadto poświęcono mu film dokumentalny pt. Życie i działalność profesora Stefana Kaufmana. 14 grudnia 2016 Rada Wydziału Budownictwa Politechniki Śląskiej jednogłośnie podjęła uchwałę o nadaniu auli nr 317 na Wydziale Budownictwa imienia „Profesora Stefana Kaufmana”.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci i studenci Szkoły Politechnicznej we Lwowie Kategoria:Członkowie Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN Kategoria:Członkowie Polskiego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Województwa Śląskiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Politechniki Śląskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Śląskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem za udział w Wojnie 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych” Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu przy ul. Francuskiej w Katowicach Kategoria:Polscy inżynierowie budownictwa Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1994