Republika Ałtaju () – autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, leżąca w południowej części zachodniej Syberii, w zlewisku rzek Bija i Katuń. W ramach federacji Ałtaj graniczy z Tuwą, Chakasją, Krajem Ałtajskim oraz obwodem kemerowskim, ma także zewnętrzną granicę z Chinami (Region Autonomiczny Sinciang → Prefektura Altay), Mongolią (ajmak bajanolgijski) i Kazachstanem (obwód wschodniokazachstański).
Geografia thumb|upright=1.2 Klimat umiarkowany kontynentalny, z krótkim, gorącym latem i długą, mroźną zimą. Powierzchnia republiki zróżnicowana, charakterystyczne wysokie grzbiety gór Ałtaj, poprzecinane głębokimi dolinami rzecznymi, rzadko szerokimi kotlinami górskimi. Najwyższa góra republiki – Biełucha (ałtajski: Kadyn-Baży), której wysokość wynosi 4506 m jest jednocześnie najwyższym punktem Syberii.
Strefa czasowa Republika należy do krasnojarskiej strefy czasowej (KRAT). UTC +7:00 przez cały rok. Wcześniej, przed 27 marca 2011 roku, obowiązywał czas standardowy (zimowy) strefy UTC+6:00, a czas letni – UTC+7:00.
Przynależność do okręgów federalnych i regionów ekonomicznych Republika Ałtaju jest częścią Syberyjskiego Okręgu Federalnego oraz Zachodniosyberyjskiego Regionu Ekonomicznego.
Historia Tereny obecnego Ałtaju pozostawały w przeszłości kolejno pod zwierzchnictwem: kaganatu tureckiego (552–744), Ujgurów (do połowy IX w.) i Kirgizów (do początku XIII w.). W XIII w. obszar ten wszedł w skład imperium mongolskiego Czyngis-chana. Od XVIII w. stanowił rejon kolonizacji rosyjskiej. W latach 30. XIX w. wprowadzono alfabet dla języka ałtajskiego, rosyjscy uczeni zaczęli publikować słowniki i podręczniki gramatyki, założono również pierwsze szkoły. Na początku XX w. rozwinął się na tych terenach ruch religijny (łączący elementy lamaizmu i szamanizmu), będący wyrazem oporu miejscowej ludności przeciwko Rosji (stłumiony w 1904). W czerwcu 1922 utworzono na obszarze Ałtaju Ojrocki Obwód Autonomiczny, przekształcony w styczniu 1948 w Górnoałtajski Obwód Autonomiczny. Od czerwca do grudnia 1991 Górnoałtajska SRR, od marca 1992 Republika Ałtaju.
Demografia Według danych za 2010 rok w republice mieszkało 206 168 osób. Następuje spadek udziału procentowego Rosjan, którzy w 1989 roku stanowili 60,36%, a w 2010 roku stanowili 55,68% ludności republiki, podczas gdy następuje ciągły przyrost udziału procentowego rdzennych Ałtajczyków, którzy stanowili w 1989 roku – 30,99%, w 2002 roku – 32,98%, w 2010 roku – 35,33% ludności. Poza tym Kazachowie (w 2010 roku – 6,07%), Ukraińcy oraz Niemcy.
Ludność miejska: 26,4%, wiejska: 73,6%.
Podział administracyjny Republika Ałtaju podzielona jest na 1 okręg miejski i 10 rejonów. Nazwa Nazwa rosyjska Siedziba Powierzchnia (km²) Populacja Gęstość zaludnienia (os./km²) Miasta wydzielone (okręgi miejskie)Okręg miejski GornoałtajskГородской округ Горно-АлтайскGornoałtajsk 95,5 56 933 600 RejonyRejon kosz-agackiКош-Агачский районKosz-Agacz 19 845 18 263 0,92Rejon majmińskiМайминский районMajma 1285 28 642 22Rejon ongudajskiОнгудайский районOngudaj 11 744 15 046 1,3Rejon turoczackiТурочакский районTuroczak 11 015 12 484 1,1Rejon ułagańskiУлаганский районUłagan 18 367 11 388 0,62Rejon ust-kańskiУсть-Канский районUst´-Kan 6244 15 007 2,4Rejon ust-koksińskiУсть-Коксинский районUst´-Koksa 12 960 17 020 1,3Rejon czemalskiЧемальский районCzemał 3016 9441 3,1Rejon czojskiЧойский район 4526 8348 1,8Rejon szebalińskiШебалинский районSzebalino 3794 13 596 3,6
Miasta Najważniejsze miasta Republiki Ałtaju pod względem populacji: Nazwa Nazwa rosyjska PopulacjaGornoałtajskГорно-Алтайск63 848MajmaМайма16 890Kosz-AgaczКош-Агач8334OngudajОнгудай5786TuroczakТурочак5250SzebalinoШебалино5185Ust´-KanУсть-Кан4892Кызыл-Озёк4513Ust´-KoksaУсть-Кокса4437UłaganУлаган4203CzemałЧемал4011AktaszАкташ2113
Gospodarka Zakłady przemysłu włókienniczego, skórzanego, materiałów budowlanych, drzewnego i spożywczego. Na rzece Katuń elektrownie wodne Czemalska i Katuńska. Przez terytorium Ałtaju przechodzi Trakt Czujski (od Bijska do granicy z Mongolią). Region rolniczy wchodzący w skład Zachodniosyberyjskiego Regionu Ekonomicznego. Uprawa zbóż (głównie jęczmienia, owsa), roślin pastewnych, warzyw i drzew owocowych. Chów i hodowla bydła, kóz, owiec, jaków i marali. Myślistwo i eksploatacja lasów.
Tablice rejestracyjne Tablice pojazdów zarejestrowanych w Republice Ałtaju mają oznaczenie 04 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji i literami RUS.
Prezydenci Ałtaju
Religia Większość populacji republiki wyznaje prawosławie. Religią rdzennych mieszkańców – Ałtajczyków do końca XIX wieku był szamanizm; na początku XX wieku wielu przeszło na burchanizm, stanowiący połączenie buddyzmu (lamaizmu) z szamanizmem, niektórzy zaś przyjęli prawosławie. Kilka procent populacji (głównie Kazachowie) wyznaje islam. Nieliczną grupę stanowią Świadkowie Jehowy.
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne strona Republiki Ałtaju
Kategoria:Republiki Federacji Rosyjskiej Kategoria:Północnokaukaski region ekonomiczny Kategoria:Zachodniosyberyjski region ekonomiczny