thumb|Janczar XVI wiek thumb|Członek Cebeci - Korpusu Płatnerzy thumb|Spahisi pod Wiedniem Kapykułowie (, "słudzy dworu", kapy - "brama, dwór", kuł - "niewolnik, sługa", też , "askerleri" - "żołnierze", też "wojsko sułtańskie") – nazwa wszystkich stałych i regularnych wojsk pieszych i jezdnych na służbie Imperium Osmańskiego podlegających sułtanowi. Jedna z 3 głównych składowych armii osmańskiej obok marynarki oraz sił prowincjonalnych ().

Organizacja Piechota W skład piechoty () należącej do Kapykułu wchodziły następujące jednostki: Korpus Janczarów grenadierzy (, lub ), później uznawano ich jako część jednostek artylerii artyleria (, ) jednostki transportujące artylerię (, ) minierzy (, ) nosiwodowie (), mieli za zadanie dostarczanie napojów, w trakcie bitw zajmowali się rannymi Korpus Rekrutów (, "[jeszcze] obcy", ) będący systemem 34 jednostek szkoleniowych którego adepci po 6 latach przygotowań zostawali janczarami Korpus Płatnerzy (, ), oprócz tworzenia i naprawiania broni tworzyli własną jednostkę taktyczną, w 1574 było to 625 żołnierzy dołączonych do artylerii, z czasem ich liczba wzrosła na tyle że każdy duży garnizon miał ich w swoich szeregach

Kawaleria Elitarna kawaleria Kapykułów () zwana jazdą sześciu dywizji ( - ludzie sześciu regimentów, też - ludzie regimentu, lub ) składała się z: spahisowie (, ) - Wysokiej rangi oddział przynależący do osobistej gwardii sułtana. W trakcie bitew stali bezpośrednio przy sułtanie. silahdarowie (, ) ulufedżijowie (, ) - Jednostkę ufundował w XIV wieku i emir Murad I. W trakcie bitwy stali za sipahami po dwóch stronach sułtana. ulufedżijowie skrzydła lewego () ulufedżijowie skrzydła prawego () gurebowie (, , ) - Wywodzili się z ochotników i zostali założeni w czasie gdy zakładano dywizję ulufedżijów. Nazwa 'obcy' wynikała z ich pochodzenia z Anatolii lub Egiptu. gurebowie skrzydła prawego () gurebowie skrzydła lewego ()

Do dywizji spahisów i silahdarów rekrutowani byli paziowie ze szkoły pałacowej (Enderun İç oğlanları) i innych szkół sułtańskich. Wstęp zależał od indywidualnego talentu, wieku i osiągnięć danego kandydata. Zasłużeni weterani janczarscy w ramach nagrody zostawali przydzielani do czterech dywizji, z wyłączeniem dywizji gurebów. Gurebowie rekrutowali się z jednostek wojskowych i ochotników, którzy wykazywali się odwagą na polach bitew. Kawalerzysta z dywizji o niższej randzie mógł awansować do wyższej rangą dywizji przez wykazanie się w walce. W XVI wieku zezwolono synom kawalerzystów na wstąpienie do dywizji zaczynając służbę w roli praktykanta.

Członkowie regimentów byli faworyzowani w dostępie do dochodowych stanowisk administracyjnych () oraz służby na rzecz rady Imperium. Starszeństwo i doświadczenie dawało im znaczny wpływ na co słabszych polityków. W okresach władzy co silniejszych polityków ich szeregi zostawały z kolei poddawane czystkom (zwłaszcza w XVII w.). W 1658 Mehmed Köprülü usunął kilka tysięcy (~25%) kawalerzystów z formacji.

Nie jest znana data założenia tych dywizji. Wiadomo że istniały w trakcie rządów Mehmeda II. Jego reformy zdefiniowały na stałe ich organizację i ustaliły prestiżowość dywizji, nadając najwyższą rangę spahisom, następnie silahdarom, potem ulufedżijom, na gurebach kończąc. Mimo potrojenia liczebności w XVI wieku liczebność tych jednostek była niewielka w stosunku do spahisów zwanych timariotami (). Z upływem czasu zaczęli przyjmować system timarów, często w ramach nagrody za służbę. Nadanie te pomagały balansować siłę timariotów, a od XVI wieku większość lenn zaczęła należeć do kawalerzystów kapykułów. W okresie pokoju stacjonowali we wsiach w okolicy Adrianopola, Bursy i Izmitu, w okresie wojny stale byli u boku sułtana.

+Liczebność spahisów / silahadarów / ulufedżijów / gurebów Rok Rządy Mehmeda II 1484 1512 1527 1567 1574 1597 Liczebność 600 / 600 / 700 / 400 4306 3896 1993 / 1587 / 1007 / 415 3331 / 2785 / 2546 / 2589 5957 17000 Rok 1607 1652-53 1666-67 1687-88 1691-92 1700 1710-11 początek XVIII w. Liczebność 7805 / 7683 / 3448 / 1903 20497 13267 19800 10807 12992 15625 22169

Chanat Krymski Kapykułowie w Chanacie krymskim byli stałą formacją wojskową opłacaną przez chanów krymskich oraz wyekwipowaną w broń palną (drugą formacją wyposażoną w broń palną byli sejmeni którzy byli opłacani przez Wysoką Portę). Kapykułowie rozlokowani byli w Bakczysaraju i okolicach.

Broń palną w Chanacie otrzymał chan Mengli I Girej od sułtana Bajazyda II. Evliya Çelebi podaje że następnie sformowana formacja liczyła 12 tys. członków. Zygmunt Abrahamowicz wskazuje jednak że według części badaczy tureckich formację utworzono dopiero w trakcie rządów chana Sahib I Gireja (1532—1551). Z czasem w wyniku rozprężenia liczba jej członków zaczęła maleć. Gdy urząd wezyra sprawował Sefer Gazi aga formacja liczyła 3 tys. członków.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Formacje Wojskowe Imperium Osmańskiego Kategoria:Wojsko Chanatu Krymskiego Kategoria:Janczarzy