250px|prawo|mały|Dawny budynek szkoły przy Pałacowej 3Żydowskie Gimnazjum Żeńskie Zinaidy Chwolesowej – prywatna szkoła żydowska dla dziewcząt w Białymstoku prowadzona przez Zinaidę Chwolesową w latach 1885-1922, później przez jej syna, Michała Chwolesa.

Historia

Szkoła żydowska Zinaida (też Złota/Zlata) Chwolesowa (z domu Biszkowicz) prowadziła prywatną żeńską szkołę żydowską już od 1885, od 1905 miała ona status progimazjum, a od 1911 gimnazjum. Początkowo działała przy ul. Fabrycznej (w domu należącym do rodziny Tryllingów). W 1913 gimnazjum zostało przeniesione do nowego budynku przy ul. Pałacowej 3. Po zawieszeniu działalności w trakcie I wojny światowej, szkoła została reaktywowana jako gimnazjum ośmioletnie, o profilu matematyczno-przyrodniczym, bez praw państwowych, z polskim językiem nauczania. W 1921 obok żeńskiego gimnazjum w tym samym budynku Zinaida Chwolesowa wraz z Michałem Cypkinem założyli gimnazjum męskie. Choć właścicielka zmarła w 1922, szkołę prowadził dalej jej syn, Michał Chwoles. W 1925 oba gimnazja zostały przekształcone na gimnazja społeczne i przeniesione na ul. Kupiecką 49.

Budynek przy ul. Pałacowej 3 Po wykupieniu posesji na Pałacowej 3 (przed 1919 ul. Gogolewska) przez Zinaidę Chwolesową w 1911 znajdujący się tam drewniany budynek został zastąpiony przez ceglaną budowlę w stylu eklektycznym, z cegły czerwonej i żółtej (skrzydło boczne). Po opuszczeniu budynku przez żydowskie gimnazjum dalej działała tam szkoła: w latach 1925-28 Powszechna Szkoła Publiczna nr 1, w latach 1928-1969 Powszechna Szkoła Publiczna nr 5 (po 1944 r. Szkoła Podstawowa nr 5). Następnie budynek przeszedł pod Filię Uniwersytetu Warszawskiego w Białymstoku i został przeznaczony na użytek Wydziału Wychowania Technicznego. W latach dziewiećdziesiątych znalazł się w rękach prywatnych, w 1999 r. został zakupiony przez Podlaską Kasę Chorych i wyremontowany, z częściowym zachowaniem oryginalnej ceglanej fasady. Obecnie mieści się w nim oddział podlaskiego NFZ.

Znaczenie kulturowe Budynek przy ul. Pałacowej 3 wpisany jest do rejestru zabytków pod numerem A-364 (643) z 26.01.1988. Jest jednym z punktów otwartego w czerwcu 2008 r. Szlaku Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku oraz szlaku po dzielnicy Bojary.

Przypisy

Kategoria:Dziedzictwo kulturowe Żydów w Białymstoku Kategoria:Oświata w Białymstoku