Pociąg Pancerny „Podpułkownik Lis-Kula” eks-„Pepetrójka” (P.P. 3) – pociąg pancerny Wojska Polskiego.
Historia thumb|Pociąg pancerny Lis-Kula we Lwowie 1919 thumb|D-ca pociągu pancernego „Ppłk. Lis-Kula“ kpt. Felicjan Madeyski i d-ca art. pociągu por. Zdzisław Stypal pod Mińskiem w czerwcu 1920 Pociąg zbudowany został w dniach 10–19 listopada 1918 w Głównych Warsztatach Kolejowych we Lwowie i nazwany „Lwowianin”, lecz nazwa ta nie przyjęła się. Po kilku dniach załoga pociągu ochrzciła go mianem „Pepetrójka”, od numeru – Pociąg Pancerny Nr 3 (P.P. 3). 5 kwietnia 1919 minister spraw wojskowych dla uczczenia pamięci poległego na polu chwały podpułkownika Lis-Kuli przemianował pociąg pancerny „Pepetrójka” na „Podpułkownik Lis-Kula”Dz. Rozk. Wojsk. Nr 42 z 15 kwietnia 1919 roku, poz. 1354.. Załoga pociągu otrzymała ten rozkaz 30 kwietnia 1919.
Pociąg uzbrojony był w armaty i 8, a później 16 karabinów maszynowych. Wagony opancerzone zostały blachą i workami z piaskiem. Obsadę opancerzonego parowozu stanowili lwowscy kolejarze. W składzie załogi pociągu znajdował się pluton wypadowy.
W ocenie Czesława Mączyńskiego, komendanta naczelnego obrony Lwowa, „pociąg pancerny przedstawiał ostatni wyraz techniki bojowej (...) mógł znakomicie spełniać zadanie obronne i czynne-ofensywne”.
W czasie wojny z Ukraińcami załoga pociągu walczyła między innymi w obronie Lwowa. Następnie załoga toczyła boje w trakcie wojny z bolszewikami. 12 sierpnia 1921 pociąg odjechał do Krakowa, gdzie w 1 Pułku Kolejowym przeprowadzono jego likwidację.
Ppor. Artur Belohlavek skomponował pieśń pociągu zaczynającą się od wiersza: „zawsze naprzód jako czujka, jedzie nasza pepetrójka”.
Obsada personalna Gwiazdką przy nazwisku oznaczono członków załogi, którzy wzięli udział w obronie Lwowa do 22 listopada 1918. komendant pociągu – por. Zbigniew Orzechowski* zastępca komendanta pociągu – por. Antoni Dawidowicz* †17 VIII 1920 Zadwórze komendant oddziału karabinów maszynowych – por. Felicjan Madeyski (od 8 VIII 1919 dowódca pociągu) komendant oddziału szturmowego – ppor. Maksymilian Wudkiewicz †22 II 1919 Wołczuchy dowódca oddziału szturmowego – ppor. Lasota komendant oddziału piechoty – ppor. piech. Artur Bêlohlávek ps. „Zbigniew Orwicz” dowódca plutonu pionierów i p.o. lekarza – por. Branko de Gróo* dowódca plutonu telefonicznego – oficer artylerii – por. Mieczysław Rudnicki I oficer pociągu i dowódca artylerii – por. Władysław de Filippi †20 V 1920 Królewszczyzna dowódca artylerii – por. Zdzisław Stypal oficer prowiantowy – ppor. Marian Kempner* lekarz – por. lek. dr Leszek Jakliński* chor. Stanisław Apfel-Czaszka* szer. Stanisław Augustyn* plut. Jan Czerniewicz* szer. Stefan Czerny* por. Tadeusz Deschu* szer. Władysław Fedyszyn* szer. Jan Gątnicki* ppor. Ludwik Kochański* 21 XI 1918 ciężko ranny plut. Marian Korzeniowski* st. szer. Tadeusz Lewkowicz* ppor. Mieczysław Lisiewicz* szer. Stanisław Łoza* szer. Witold Madeyski* szer. Jan Nowak* sekc. Józef Oryszczyn* plut. Józef Ożarko* szer. Józef Pasierb* ppor. Rudolf Pigułeczka-Lenius* szer. Stefan Porębski* szer. Bronisław Richter* Zygmunt Rucker* sekc. Franciszek Sienkiewicz* pchor. Kazimierz Sienkiewicz* sekc. Józef Spodar* sekc. Tadeusz Sulimirski* st. szer. Jerzy Widt* † 24 XI 1918 Stare Sioło sekc. Adam Witowski* plut. Zygmunt Wituszyński* chor. Edward Wydrzyński* szer. Andrzej Zajączkowski*
Odznaka pamiątkowa Odznaka pamiątkowa o wymiarach 38×53 mm, owalna, tłoczona w blasze miedzianej, obustronnie srebrzona, lekko wypukła. Grubość blachy 1 mm. Wewnątrz owalu u góry napis: „Pepe-trójka” a u dołu daty: „19. XI. 1918 – 30. IV. 1919”. W środku stojące na torze kolejowym – parowóz opancerzony i tender. W tle panorama Lwowa. Na parowozie napisy: „PP3” i „Lwów”. Odznaka przykręcana na śrubie.
Inna wersja odznaki – wykonana z szarego metalu, srebrzona, lekko oksydowana, owalna 60×45 mm. Wykonana w pracowni Ungera we Lwowie. Owal odznaki obwiedziony na brzegach podwójnym paskiem, mieści wyobrażenie pociągu pancernego na torze. W dali panorama Lwowa. Ponad nią, wzdłuż brzegu napis: „Pepetrójka”. U dołu daty: „19.XI.l918 – 30.IV.l919”.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Czesław Mączyński, Boje lwowskie, cz. 1 Oswobodzenie Lwowa (1-24 listopada 1918 roku), tom II, Spółka Wydawnicza Rzeczpospolita, Warszawa 1921 Tadeusz Krawczak i Jerzy Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne w wojnie 1939, Książka i Wiedza, Warszawa 1987, wyd. I,
Janusz Turlejski, Wojciech Markert, Odznaki Wojsk Technicznych,
Kategoria:Pociągi pancerne II Rzeczypospolitej Kategoria:Obrona Lwowa w latach 1918–1920 Kategoria:Pociągi pancerne w wojnie polsko-bolszewickiej