thumb|Pawęż z połowy XV wieku thumb|Konstrukcja pawęża: z prawej, widok od tyłu, na chwyt i pasy do przenoszenia, na dole profil tarczy Pawęż (pawęza) (z wł. pavese) – rodzaj prostokątnej lub trapezoidalnej tarczy, używanej przez jazdę i piechotę od średniowiecza.
Ciężka, wykonana z drewna obitego z wierzchu blachą lub skórą, często bogato zdobiona malowidłami, z pionową wypukłością pośrodku, od wewnątrz na ogół miała pasy do przenoszenia, a pośrodku, wewnątrz wypukłości, dość duży imacz (uchwyt) do chwytu.
Tarcze takie, w mniejszej wersji dla jazdy, pojawiają się na terenach Mazowsza, Prus i Litwy jako tarcza jazdy w XIII w., stąd część badaczy wywodzi je z tego obszaru. Została następnie przejęta przez żołnierzy zakonu krzyżackiego; wreszcie jako tarcza piechoty pojawiła się w północnych Włoszech, skąd pochodzi jej nazwa, wzięta od miasta Pawia.
Jako tarcza piechoty wprowadzona powszechnie do uzbrojenia ok. XIV wieku. Jej dolna krawędź często zaopatrzona była w ostrogę (ostrogi) pozwalającą na unieruchomienie przez osadzenie w ziemi. Wielkie pawęże (do 1,9 m wys.) wykorzystywano jako statyczną ochronę piechoty. Dla dodatkowego podparcia stosowano czasami drewniany wspornik. Pawęż niekiedy miała także w górnej części wycięcie (wizjer), ułatwiające użycie kuszy lub broni palnej.
W XV w. używała jej piechota husycka, co rozpowszechniło ten typ tarczy w Europie Środkowej, także w Polsce. Do XVI wieku była popularnym typem uzbrojenia piechoty.
Zobacz też
Pawężnicy
Przypisy
Kategoria:Tarcze