thumb|Ruiny zamku w Rokunciszkach (Nowa Wilejka) Holsza (Holszan, Zbolsza, ) − legendarny książę, syn wielkiego księcia litewskiego Romana, założyciel HolszanWielkiego Księstwa Litewskiego i Zmódzkiego kronika (Kodeks Olszewski z 1550) podaje legendę o założeniu Holszan w brzmieniu: A czwarti brat iego, Olssa, przeszedwssi rzeką Velyą, i naszedl gorą krasną miedzi gorami nath rzeką Vilną w mili od vscya rzeki Vielyey, gdzie wpadiva w rzeką Vielyą, przeciw Rakunciszek, vczinil zamek i nazovie go imieniem swoym Olszany. I nieviele żiwssi tam, ieżdzącz od tey w lovi w pusczą za dziesiącz mil od tego zamku swego, i naydzie gorą krasna i rowninami vielkiemi obiegła i okwitosciami napełnioną, i spodobało się iemv tam, i on tam posiedlil się i na tey gorze vczinil zamek nad rzeką Korabiem, i przeniesie się od tey, i tam pocznie panovacz, i nazovie się xiędzem Olszanskim. i zamku w RokunciszkachMaciej Stryjkowski. Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiéj Rusi. T. 1, Warszawa, 1846.. Według legend, od Holszy wywodzi swoje pochodzenie ród Holszańskich.
Legenda Opierając się na informacjach zawartych w Kronice Bychowca, udziałem Holszy miała być część kraju po lewym brzegu rzeki Wili, gdzie zbudował miasto i zamek Holszany, znane również jako Olszany. Kronika podaje, że Holsza podczas polowań w okolicznych puszczach, zauważył dogodne miejsce na wzgórzu nad rzeką i wzniósł drugi zamek, również nazwany Holszany.
Holsza Romuntowicz zostawić miał dwóch synów. Pierwszym miał być niejaki Mindowe, namiestnik w Kijowie, żyjący za czasów Gedymina około 1325 roku, drugi Olgimunt, historyczny protoplasta rodu Holszańskich, którego synem miał być Jan (Iwan), zwany po ojcu Olgimuntowiczem. Nazwa Olgimuntowicz pozostała odtąd jako przydomek rodziny. Pisał się także z Holszan lub też z niemieckiego de Galschan, od niego też poczynamy dzieje tej rodziny.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Holszańscy herbu Hippocentaurus Kategoria:Legendarni kunigasi litewscy Kategoria:Palemonowicze