thumb|Józef Opatoszu, H. Lejwik, Borys Kleckin, Zelig Malamud, Nachman Majzel, 1925 H. LejwikInne spotykane transkrypcje: Leiwik, Leivick, Leivik, Leyvik., , właśc. Lejwi Halper (ur. 1 grudnia 1888 w Ihumeniu na dzisiejszej Białorusi, zm. 23 grudnia 1962 w Nowym Jorku) – żydowski poeta i dramaturg piszący w języku jidysz, jeden z najwybitniejszych twórców jidysz działających w Stanach Zjednoczonych.

Imię, nazwisko, pseudonim Na imię miał Lejwi (Lewi), zdrobniale Lejwik (dialektalnie wymawiane także Lajwik). Jego nazwisko brzmiało Halper (Halpern).

Publikował pod pseudonimami L. Halper oraz L. Gelperin, lecz przede wszystkim jako H. Lejwik, z pierwszym członem zawsze skróconym do inicjału „H”.

Życiorys Urodził się w 1888 roku na Białorusi, w Ihumeniu, ok. 50 km od Mińska. Wychowywał się w biedzie, w wielodzietnej rodzinie. Był uczniem chederu, a następnie jesziwy w Mińsku.

Od 1905 roku należał do żydowskiej partii socjalistyczno-robotniczej Bund. Był organizatorem wieców i demonstracji między innymi w Mińsku. Aresztowany w 1906 za działalność rewolucyjną został skazany na cztery lata katorgi i dożywotnie zesłanie na Syberię. Jeszcze w więzieniu w Mińsku napisał jedno ze swoich największych dzieł, dramat Di kejtn fun Mesziech (Kajdany Mesjasza). Z zesłania zbiegł w 1912 i przedostał się do Stanów Zjednoczonych, gdzie osiadł w 1913 na stałe i gdzie przez długie lata zarabiał pracując jako tapeciarz.

W latach 1917–1920 napisał głośny dramat Der gojlem (opublikowany w 1921), oparty na żydowskiej legendzie o golemie i utrzymany w klimacie mesjańskiej apokalipsy, który wystawiany był w teatrach żydowskich na całym świecie (po raz pierwszy w 1925, po hebrajsku, w teatrze Habima w Moskwie).

Należał do grupy introspekcjonistów. Po wojnie publikował między innymi w znanym izraelskim kwartalniku „Di Goldene Kejt”. W swojej twórczości podejmował tematykę katorgi syberyjskiej oraz Holokaustu.

W późniejszych latach zyskał międzynarodowe uznanie. Był m.in. delegatem sekcji pisarzy jidysz na Światowy Kongres PEN Clubów w Buenos Aires w 1936 roku. W 1958 otrzymał doktorat honoris causa Hebrew Union College, w 1961 zaś – medal National Jewish Welfare Board.

Przez ostatnie cztery lata swego życia był sparaliżowany i nie mógł mówić; zmarł w Nowym Jorku, 23 grudnia 1962 roku.

Twórczość Do najważniejszych utworów Lejwika należą: 1908: Di kejtn fun Mesziech (Łańcuchy Mesjasza) 1918: Hintern szlos (W zamknięciu) 1921: Lider (Wiersze) 1921: Der gojlem (Golem) 1923: In kejnems land. Lider un poemes (Na ziemi niczyjej. Pieśni i wiersze) 1927: Oreme meluche (Biedne państwo) 1945: Maharam fun Rotenberg (Rabbi Meir z Rotenbergu) 1945: In Treblinke bin ich nit gewen (W Treblince nie byłem) 1949: Di chasene in Fernwald (Ślub w Fernwaldzie) 1953: In di teg fun Ijew (Za czasów Hioba)

Przekłady na język polski

Przypisy

Bibliografia

Hasło Halper Lejwik w internetowej encyklopedii interia

Kategoria:Pisarze jidysz Kategoria:Żydowscy poeci Kategoria:Żydowscy dramaturdzy Kategoria:Zesłańcy na Sybir Kategoria:Białoruscy Żydzi Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1962 Kategoria:Amerykanie pochodzenia żydowskiego