A Whiter Shade of Pale (zwyczajowe polskie tłumaczenie: Bielszy odcień bieli) – debiutancki utwór brytyjskiej grupy rockowej Procol Harum, który stał się międzynarodowym przebojem. Singiel z tą rockową balladą osiągnął szczyty list przebojów w kilkunastu krajach i stał się wizytówką zespołu. Nagrano ponadto więcej niż 900 coverów.
Muzyka Utwór został nagrany w wersji monofonicznej czterośladowoUsenet: korespondencja z Matthew Fisherem . (maj 1967, Olympic Studios w Barnes w Londynie). Skład formacji: Gary Brooker – śpiew, fortepian Matthew Fisher – organy Hammonda David Knights – gitara basowa Ray Royer – gitara elektryczna Bill Eyden (muzyk sesyjny) – perkusja Utwór nagrano w studiu „na żywo”, bez montażu – w 3 podejściachRozmowa z Keith Readem .. Kilka dni później nagrano utwór ponownie, z nowo pozyskanym perkusistą Bobbym Harrisonem. Wersja została jednak uznana za gorszą i do rozpowszechniania weszła wersja pierwotna.
Główny motyw muzyczny utworu grany na organach Hammonda jest zainspirowany przez Arię na strunie G z III Suity Orkiestrowej D-dur (BWV 1068) Johanna Sebastiana Bacha – nie jest jednak dosłownym cytatem muzycznym. Słychać również odniesienie muzyczne do kantaty Wachet auf, ruft uns die Stimme (BWV 140) tego samego kompozytora.
Tekst Utwór cechuje się psychodelicznym tekstem Keith Reida. Według autora tytuł wpadł mu do głowy na imprezie. Sam tekst powstał jako luźny ciąg skojarzeń (strumień świadomości). W oryginale kompozycja miała 4 zwrotki, lecz na singlu znalazły się tylko dwie. Trzecia i (rzadziej) czwarta jest wykonywana wyłącznie na koncertach Procol Harum na żywo. Zwrot A whiter shade of pale od tego czasu stał się w angielszczyźnie popularnym stałym związkiem frazeologicznym i jest często parafrazowany do formy X er shade of Y (jakiś odcień czegoś). Polskie niezbyt dosłowne tłumaczenie tytułu (Bielszy odcień bieli) również doczekało się parafraz – m.in. w tytule audycji radiowej Programu III Polskiego Radia (oraz płyty) Bielszy odcień bluesa.
Wydanie singla Na rynek mała płyta trafiła 12 maja 1967. W czerwcu wszedł na 1. miejsce brytyjskiej listy przebojów pozostając tam 6 tygodni. Kompozycja dotarła również do pierwszego miejsca w innych krajach europejskich. W USA utwór dotarł do 5. miejsca listy przebojów, sprzedając się w ponad milionie kopii.
Proces o prawa autorskie W roku 2005 były organista Procol Harum, Matthew Fisher wytoczył proces przeciwko Brookerowi i producentowi twierdząc, że był współautorem muzyki utworu (zmienił niektóre akordy i dołączył drugi motyw muzyczny w kontrapunkcie)Informacja ze strony Procol Harum .. Fisher wygrał proces w grudniu 2006. Przyznano mu 40% tantiem – lecz nie od dnia skomponowania utworu, a tylko od 2005 rokuBBC NEWS ..
Gary Brooker i producent (Onward Music) odwołali się od wyroku sądu do wyższej instancji (Court of Appeal of England and Wales) w 2007. W kwietniu 2008 zapadł wyrok podtrzymujący współprawa autorskie FisheraInformacja ze strony Procol Harum ., lecz odmawiający mu tantiem – ponieważ roszczenie zostało zgłoszone 38 lat po skomponowaniu. Pełne prawa autorskie otrzymał ponownie BrookerBBC News ..
W listopadzie 2008 Matthew Fisher uzyskał możliwość odwołania się od tego wyroku do Izby LordówBBC News .. Apelacja została przedstawiona w kwietniu 2009. Wyrok zapadł 30 lipca 2009 – przywrócono orzeczenie 1 instancji. Lordowie stwierdzili, że w brytyjskim prawie nie ma limitów czasowych ograniczających możliwość zgłoszenia roszczeń do praw autorskich. Prawa do części przyszłych tantiem przyznano zatem ponownie Fisherowihttp://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/8176352.stm BBC News ..
Popularność Powstało ponad 900 coverów utworu. Kompozycja znalazła się także na ścieżce dźwiękowej kilku filmów, m.in.: Wielki chłód Purple Haze Przełamując fale Nowojorskie opowieści The Boat That Rocked Niepamięć Wraz z „Bohemian Rhapsody” brytyjskiego zespołu Queen, utwór znalazł się na 1. miejscu listy najlepszych brytyjskich singli 1952-1977 (Brit Awards). Magazyn Rolling Stone umieścił go w 2004 na miejscu 57 listy 500 utworów wszech czasów.
Listy przebojów Kraj Lista (1967) Pozycja Media Control Charts1 Single Top 1001 SNEP1 ARIA Charts1 Irish Singles Chart1 Springbok Radio1 UK Singles Chart1 Billboard Hot 1005
Wersja Annie Lennox
Annie Lennox nagrała własną wersję utworu na swój drugi solowy album, Medusa, wydany w 1995 roku. Singel dotarł do miejsca 16. na liście UK Singles Chart w Wielkiej Brytanii i uplasował się także w pierwszej dwudziestce list sprzedaży we Francji i Belgii. Utwór został wykorzystany w filmie System z Sandrą Bullock.
Przypisy
Kategoria:Piosenki powstałe w roku 1967 Kategoria:Ballady rockowe Kategoria:Piosenki z filmów Kategoria:Single Annie Lennox Kategoria:Single numer jeden na UK Singles Chart Kategoria:Single numer jeden w Australii Kategoria:Single numer jeden w Belgii Kategoria:Single numer jeden we Francji Kategoria:Single numer jeden w Hiszpanii Kategoria:Single numer jeden w Holandii Kategoria:Single numer jeden w Irlandii Kategoria:Single numer jeden w Niemczech Kategoria:Single numer jeden w Nowej Zelandii Kategoria:Single numer jeden w Południowej Afryce Kategoria:Single numer jeden we Włoszech Kategoria:Single wydane w roku 1967 Kategoria:Single wydane w roku 1995