Sośnica japońska (Sciadopitys verticillata Sieb. & Zucc.) – gatunek zimozielonego drzewa, będący jedynym współczesnym przedstawicielem rodziny sośnicowatych (Sciadopityaceae). Stanowi relikt trzeciorzędowy. W mezozoiku gatunek był szeroko rozprzestrzeniony. Współcześnie występuje w stanie dzikim tylko w Japonii, gdzie zachował się na nielicznych stanowiskach w naturze na wyspach Honsiu, Kiusiu i Sikoku. Rośnie tam w górskich, wilgotnych lasach iglastych i mieszanych, sięgając do 1700 m n.p.m.

Roślina charakterystyczna z powodu okółkowego ułożenia miękkich, dość szerokich igieł. Uznawana jest za niemożliwą do pomylenia z żadnym innym gatunkiem. Ze względu na efektowny i oryginalny pokrój jest uprawiana jako ozdobna i ciekawostka botaniczna.

thumb|left|Szyszka i charakterystyczne okółki liści Morfologia Pokrój W stanie dzikim dorasta do 40–45 m wysokości (po 30 latach osiąga zwykle ok. 10 m), w Polsce zwykle nie przekracza kilku metrów. Korona regularna, gęsta, stożkowata, u starszych osobników szeroka. Konary prostopadle odstające lub wzniesione, dość krótkie. Pień i pędy Do 1 m średnicy. Kora jest czerwonawobrązowa lub brązowoszara, cienka, łuszczy się długimi płatami i tafelkami. Pędy zróżnicowane na krótko- i długopędy. Te pierwsze są drobne, guzkowate. Długopędy są jasnobrązowe, nagie i bruzdowane. Liście Dwojakiego rodzaju – właściwe łuskowate i asymilacyjne, będące w istocie gałęziakami. Te pierwsze są błoniaste, początkowo żółtawozielone, później brązowe. Mają kształt wąsko trójkątny do językowatego, z szeroką, siedzącą nasadą, osiągają do 6 mm długości. Rozmieszczone są skrętolegle na długopędach, w węzłach są skupione dachówkowato. Rolę liści asymilacyjnych pełnią igłowate gałęziaki (zmodyfikowane pędy) wyrastające parami i skupione w liczbie 10–40 w parasolowate okółki wyrastające w kątach liści właściwych. Igły te osiągają do 14 cm długości i 3–4 mm szerokości. Są one równowąskie, ciemnozielone i błyszczące. Odpadają po trzech latach. Organy generatywne Roślina jednopienna, szyszki męskie kulistawe, wyrastają w groniastych skupieniach na końcach krótkopędów, żeńskie wyrastają pojedynczo. Szyszki dojrzewają w drugim roku i jeszcze później odpadają. Są jajowate, czasem nieco walcowato wyciągnięte, osiągają do 10–12 cm długości i 5 cm średnicy. Osadzone są na krótkiej szypułce i wzniesione ku górze. Łuski nasienne są zrośnięte z wspierającymi, są grube, sztywne i ożywicowane. Brzegi łusek są zgrubiałe i pofalowane. Nasiona są brązowe, owalne, spłaszczone i zaopatrzone w wąskie skrzydełko na brzegu, wraz z którym osiągają do 1,3 cm długości.

Zastosowanie Roślina ozdobna Roślina uprawiana od wielu wieków w Japonii przy świątyniach. Do Europy sprowadzona w połowie XIX wieku.

Uprawa Gatunek rozmnażany głównie z nasion. Rośliny tego gatunku wymagają gleb żyznych, głębokich, świeżych (nie przesychających) i lekko kwaśnych. Są wrażliwe na susze, wysokie temperatury i mrozy. W niesprzyjających warunkach liście żółkną i opadają. W uprawie odmiany m.in. 'Golden Rush' (rośnie jeszcze wolniej niż wolno za młodu rosnące rośliny typowe; igły ma żółte do żółtozielonych). Ze względu na wymagania klimatyczne gatunek zalecany do uprawy w Polsce tylko w zachodniej części kraju.

Przypisy

Kategoria:Iglaste Kategoria:Żywe skamieniałości