thumb|Kopuła lądownika Sojuza 30 thumb|Kapsuła lądownika Sojuz 30, Sojuz 30 (ros. Союз-30) – piąty udany załogowy lot kosmiczny pojazdu Sojuz na stację kosmiczną Salut 6. Był to drugi lot kosmiczny zorganizowany w ramach międzynarodowego programu badań kosmicznych Interkosmos i pierwszy z udziałem polskiego kosmonauty. Lot Sojuza 30 miał miejsce w dniach 27 czerwca – 5 lipca 1978. Jednocześnie na orbicie okołoziemskiej odbywała się misja Sojuz 29.
Załoga Start Piotr Klimuk (3) – ZSRR Mirosław Hermaszewski (1) – Polska
Rezerwowa Walerij Kubasow (3) – ZSRR Zenon Jankowski (1) – Polska
Lądowanie Piotr Klimuk (3) – ZSRR Mirosław Hermaszewski (1) – Polska
Przebieg lotu Start nastąpił 27 czerwca 1978 o godzinie 17:27:21 czasu warszawskiego z kosmodromu Bajkonur w Kazachstanie. Lotem dowodził pułkownik Piotr Klimuk, a major Mirosław Hermaszewski leciał jako kosmonauta badacz. Sojuz 30 był trzydziestym szóstym radzieckim załogowym statkiem kosmicznym. Początkowe parametry orbity miały wartość: apogeum 246 km, perygeum 199 km, nachylenie płaszczyzny orbity 51°66′, a czas trwania jednego okrążenia 89 minut. Kosmonauci zabrali między innymi polską flagę i godło państwowe oraz szereg pamiątek. W czasie trzech pierwszych okrążeń Ziemi załoga przeprowadziła kontrolę stanu urządzeń, sprawdzono szczelność, po czym kosmonauci zdjęli skafandry. Podczas czwartego i piątego okrążenia zwiększono wysokość lotu i Sojuz zaczął doganiać bazę Salut 6. Po szóstym okrążeniu załoga ułożyła się do snu, który trwał do dwunastego okrążenia. Potem rozpoczęto przygotowania do manewru zbliżania i połączenia z kompleksem Salut 6 – Salut 6 EO-2. Równocześnie na pokładzie stacji kosmicznej Salut 6 znajdywali się kosmonauci Władimir Kowalonkow i Aleksandr Iwanczenkow. W czasie siedemnastego okrążenia kosmonauci znaleźli się w bezpośrednim sąsiedztwie bazy. Przycumowanie statku nastąpiło o godzinie 19:08:47 czasu warszawskiego w trakcie osiemnastego okrążenia. 28 czerwca 1978 o godzinie 22:11 został otwarty luk między statkami. Sojuz 30 przycumował do stacji Salut 6 i pozostawał z nią na orbicie do 5 lipca 1978. Po wkroczeniu na pokład stacji Hermaszewski i Klimuk zostali powitani chlebem i solą, a także niewielką ilością soku owocowego w kieliszkach, którymi mogli stuknąć się na szczęście. Po zapoznawczej wycieczce po stacji kosmicznej kosmonauci rozpoczęli zaplanowany na dzień program eksperymentów naukowych.
Po oddzieleniu od stacji kosmicznej Salut 6, Sojuz 30 został wykorzystany jako kapsuła powrotna dla kosmonautów Piotra Klimuka i Mirosława Hermaszewskiego.
Lądownik Sojuza 30 wylądował na Ziemi 5 lipca 1978 o godzinie 15:30:20 czasu warszawskiego. Miejscem lądowania był step 300 km na zachód od Celinogradu (obecnie Astana).
Misja Salut 6 EP-3 Misja Salut 6 EP-3 o kryptonimie „Kaukaz” była wspólnym przedsięwzięciem polsko-radzieckim. Odbywała się równolegle z misją radziecką Salut 6 EO-2.
Podczas wspólnego lotu obie załogi przeprowadziły szereg eksperymentów biologicznych, obserwacji Ziemi i badań zorzy polarnej. Załoga statku Sojuz 30, podobnie jak wszystkie załogi międzynarodowe, została przeszkolona w zakresie obsługi aparatu MKF-6M. Część szkolenia odbyła się na pokładzie samolotu Tu-134 lecącego na wysokości 10 km, aby jak najlepiej odzwierciedlić warunki panujące na stacji. Mirosław Hermaszewski fotografował Polskę, jednak zła pogoda nad krajem ograniczyła sesje fotograficzne. Dodatkowo sfilmowali zorzę polarną.
Badania te podzielone były na trzy grupy: I. Badania zaplanowane i przygotowane wyłącznie przez polskich specjalistów. II. Badania zaplanowane i przygotowane przez specjalistów polskich wspólnie ze specjalistami krajów współuczestniczących w programie Interkosmos. III. Badania zaplanowane i przygotowane przez specjalistów z krajów współuczestniczących w Interkosmosie, ale bez udziału polskich specjalistów. Do pierwszej grupy należało pięć eksperymentów: Eksperyment o nazwie „Syrena”, polegający na badaniu procesu narastania kryształów HgCdTe w warunkach braku ciążenia. Eksperyment o nazwie „Smak”, polegający na badaniu odczuć smakowych w warunkach nieważkości. Eksperyment o nazwie „Relaks” polegający na badaniu efektywności różnego rodzaju rozrywek w warunkach lotu kosmicznego. Eksperyment o nazwie „Kardiolider”, polegający na badaniu funkcjonowania serca w czasie pracy kosmonauty na statku kosmicznym. Eksperyment o nazwie „Zdrowie”, polegający na określeniu za pomocą aparatury „Fizjotest” wydolności fizycznej kosmonauty bezpośrednio przed startem i po wylądowaniu. Pierwszy eksperyment zrealizowany został pod kierunkiem Instytutu Fizyki PAN, zaś cztery pozostałe pod kierunkiem Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej. Do drugiej grupy badań należały cztery eksperymenty: Eksperyment o nazwie „Test”, polegający na badaniu aspektów psychologicznych adaptacji załogi do warunków lotu kosmicznego. Eksperyment o nazwie „Ciepło”, polegający na badaniu procesu wymiany ciepła organizmu z otoczeniem w warunkach braku ciążenia. Eksperyment o nazwie „Ziemia”, polegający na fotografowaniu powierzchni Ziemi (lądów i wód) w celu badania jej zasobów. Eksperyment o nazwie „Zorza”, polegający na obserwacji z Saluta zórz polarnych. Dwa pierwsze eksperymenty kierowane były przez W.I.M.L. w Warszawie, trzeci – przez warszawski Instytut Geodezji i Kartografii oraz Centrum Badań Kosmicznych PAN, a ostatni – przez Centrum Badań Kosmicznych PAN. Do trzeciej grupy należały dwa eksperymenty: Eksperyment o nazwie „Czajka”, polegający na badaniu neutralizacji wpływu braku ciążenia na układ krwionośny przez zastosowanie specjalnego kombinezonu, przygotowanego przez specjalistów radzieckich. Eksperyment o nazwie „Tlen”, polegający na badaniu przemian tlenu w organizmie w warunkach lotu kosmicznego.
Pamiątki lotu Sojuz 30 W Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej w Warszawie przechowywany jest skafander kosmiczny typu Sokoł Mirosława Hermaszewskiego. Kapsuła jest obecnie eksponowana Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej w Forcie IX Czerniaków Twierdzy Warszawa na Sadyba.
Zobacz też lista załogowych ekspedycji na stacje Salut lista startów statków kosmicznych typu Sojuz program Sojuz
Linki zewnętrzne Encyclopedia Astronautica: Soyuz 30 Zarya: Loty do Saluta 6 Spacefacts: Soyuz 30
Kategoria:1978 w ZSRR Kategoria:Interkosmos Kategoria:Polskie programy kosmiczne Kategoria:Program Sojuz Kategoria:Załogowe loty kosmiczne w 1978