thumb|Aram Chaczaturian na znaczku pocztowym Armenii Aram Chaczaturian (; ur. w Tyflisie, zm. 1 maja 1978 w Moskwie) – ormiański kompozytor muzyki poważnej, dyrygent i pedagog.
Życiorys Urodził się w Tbilisi (ówcześnie Tyflis), stolicy Gruzji. W 1921 r. przeniósł się do Moskwy. Początkowo studiował biologię na Uniwersytecie w Moskwie, następnie rozpoczął naukę w Szkole Muzycznej im. Gniesinych w Moskwie: wiolonczelę u S.F. Byczkowa, a kompozycję u M.F. Gniesina. W 1929 wstąpił do Konserwatorium Moskiewskiego, gdzie studiował kompozycję u Nikołaja Miaskowskiego. Od 1950 był profesorem kompozycji w konserwatorium w Moskwie. Uważany za jednego z największych radzieckich kompozytorów i dyrygentów.
Po śmierci jego mózg badał Institut Mozga.
Twórczość Stosował w swej muzyce oryginalne motywy ormiańskie; materiał folklorystyczny przenika wszystkie jej warstwy, wpływa na melodykę, harmonikę (o specyficznej, lecz zawsze tonalnej strukturze), żywą rytmikę (częstokroć motoryczną) i jaskrawą instrumentację.
Taniec z szablami z baletu Gajane oraz Adagio z baletu Spartakus należą do jego najbardziej znanych utworów. Adagio z Gajane posłużyło jako muzyka do początku trzeciej części filmu Stanleya Kubricka 2001: Odyseja kosmiczna.
Innymi bardziej znanymi utworami Chaczaturiana są: muzyka do sztuki Michaiła Lermontowa Maskarada (wykorzystana także w ekranizacji epopei Wojna i pokój), trzy symfonie i koncerty: skrzypcowy, wiolonczelowy i fortepianowy.
Ważniejsze kompozycje 1932 – Toccata na fortepian 1933 – Suita taneczna na orkiestrę 1934, 1943, 1947 – 3 symfonie 1936 – Koncert fortepianowy 1938 – Kantata na chór i orkiestrę 1940 – Koncert skrzypcowy 1939 – balet Sczastie 1942 – balet Gajane (I wersja 1942, II wersja 1952) 1946 – Koncert wiolonczelowy 1954 – balet Spartakus 1961 – Sonata fortepianowa 1961 – rapsodia na skrzypce i orkiestrę 1963 – rapsodia na wiolonczelę i orkiestrę 1965 – rapsodia na fortepian i orkiestrę 1966 – utwór jazzowy na klarnet dla Benny'ego Goodmana
Nagrody i odznaczenia Medal Sierp i Młot Bohatera Pracy Socjalistycznej (5 czerwca 1973) Order Lenina (trzykrotnie, 4 listopada 1939, 5 czerwca 1963 i 5 czerwca 1973) Order Rewolucji Październikowej (2 lipca 1971) Order Czerwonego Sztandaru Pracy (dwukrotnie, 24 listopada 1945 i 14 października 1966) Nagroda Leninowska (1959) Nagroda Stalinowska (czterokrotnie, 1941, 1943, 1946 i 1950) Nagroda Państwowa ZSRR (1971) Nagroda Państwowa Armeńskiej SRR (1965) Ludowy Artysta ZSRR (1954) Ludowy Artysta RFSRR (1947) Ludowy Artysta Armeńskiej SRR (1955) Ludowy Artysta Gruzińskiej SRR (1963) Ludowy Artysta Azerbejdżańskiej SRR (1973) Zasłużony Działacz Sztuk Armeńskiej SRR (1938) Zasłużony Działacz Sztuk RFSRR (1944) Medal „Za obronę Moskwy” (1944) Medal „Za obronę Kaukazu” (1944) Medal „Za ofiarną pracę w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (1945) Medal „W upamiętnieniu 800-lecia Moskwy” (1947) Medal jubileuszowy „W upamiętnieniu 100-lecia urodzin Władimira Iljicza Lenina” (1970) Order Cyryla i Metodego I klasy (Bułgaria, 1971) Komandor Orderu Sztuki i Literatury (Francja, 1974) I inne.
Bibliografia G.M. Szniejerson: A. Chaczaturian, Moskwa 1958 V. Juzefovich: A. Khatchaturyan, New York 1985. https://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=10971 (ros.)
Kategoria:Absolwenci Konserwatorium Moskiewskiego Kategoria:Bohaterowie Pracy Socjalistycznej Kategoria:Kompozytorzy XX wieku Kategoria:Laureaci Nagrody Leninowskiej Kategoria:Laureaci Nagrody Państwowej ZSRR Kategoria:Laureaci Nagrody Stalinowskiej Kategoria:Ludowi Artyści Armeńskiej SRR Kategoria:Ludowi Artyści RFSRR Kategoria:Ludowi Artyści ZSRR Kategoria:Ludzie urodzeni w Tbilisi Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem Rewolucji Październikowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Cyryla i Metodego Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztuki i Literatury Kategoria:Odznaczeni Medalem za Ofiarną Pracę w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945 Kategoria:Odznaczeni Medalem 800-lecia Moskwy Kategoria:Odznaczeni Medalem 100-lecia urodzin Lenina Kategoria:Ormiańscy kompozytorzy Kategoria:Urodzeni w 1903 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Konserwatorium Moskiewskiego Kategoria:Zmarli w 1978