thumb|Grób członków Sztabu AL na cmentarzu Wojskowym na Powązkach Grób członków Sztabu AL na skwerze Hoovera w Warszawie – mogiła pięciu członków sztabu okręgu warszawskiego Armii Ludowej (AL) poległych 26 sierpnia 1944 roku w powstaniu warszawskim, znajdująca się w latach 1953–2008 na skwerze Hoovera w Warszawie.

Historia W mogile pochowano dowódcę okręgu mjr. Bolesława Kowalskiego, członka Sztabu Głównego AL mjr. Stanisława Nowickiego, szefa sztabu okręgu kpt. Edwarda Lanotę, dowódcę oddziałów Służby Bezpieczeństwa AL w powstaniu kpt. Stanisława Kurlanda i oficera sztabowego por. Anastazego Matywieckiego, poległych 26 sierpnia 1944 r. w kwaterze dowództwa AL na Nowym Mieście przy ul Freta 16, po jej zbombardowaniu. Początkowo ich mogiły mieściły się przy gruzach zbombardowanej kamienicy, ale w marcu 1945 r. ciała zostały ekshumowane i uroczyście złożone we wspólnym grobie na skwerze Hoovera, przy Krakowskim Przedmieściu.

Miejsce zostało trwale upamiętnione w 1953 r. Umieszczono tam płytę granitową z napisem. Szóstym upamiętnionym na tablicy był kapitan AL Henryk Woźniak, poległy 21 września 1944 r., również w powstaniu. Co roku 26 sierpnia zbierali się kombatanci i odbywały się uroczystości z udziałem kompanii honorowej wojska, z uroczystym złożeniem kwiatów.

Ostatecznie Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, mimo protestów rodzin, zadecydowała o usunięciu płyty z mogiły. 9 października 2008 r., w czasie prac prowadzonych na skwerze przez Zarząd Terenów Publicznych Śródmieście, robotnicy kładący podziemne instalacje światłowodowe usunęli płytę i natrafili na szczątki. Robotnicy wykopali cztery trumny, a także krzyż, zegarek, przedwojenne monety, pozostałości po odzieży i butach, czerwoną flagę z napisem „AL”. Na miejsce została wezwana policja i archeolog z biura stołecznego konserwatora zabytków. Prasa nagłośniła sprawę informując, iż odnaleziono niezidentyfikowane szczątki powstańcze. Informacje te wynikały z faktu, że od wielu lat mogiła nie figurowała w żadnych rejestrach oraz w ewidencji wojewody i traktowana była jako grób symboliczny. Dalej sprawę nagłośnili zbulwersowani krewni pochowanych, w tym poeta Piotr Matywiecki.

Szczątki złożone w mogile trafiły do Zakładu Medycyny Sądowej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Jak się okazało, w mogile poza szczątkami pięciu członków Sztabu AL złożone były szczątki co najmniej kilkunastu osób dorosłych obojga płci oraz dziecka w wieku około siedmiu-ośmiu lat, prawdopodobnie również poległych w czasie bombardowania kamienicy przy ul. Freta 16.

Prokuratura prowadziła śledztwo w sprawie przekroczenia uprawnień przez urzędników, którzy dopuścili do usunięcia płyty i rozkopania grobu na skwerze Hoovera. Postępowanie umorzyła, nie dopatrując się naruszenia prawa. 26 sierpnia 2009 r., w rocznicę śmierci, wszystkie szczątki z grobu na skwerze Hoovera spoczęły w zbiorowej mogile w kwaterze AL na cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Uroczystość miała charakter świecki z ceremoniałem wojskowym.

Przypisy

Bibliografia Artykuł „31 dzień powstania” na stronie warszawa.pl (31.08.2006)

Artykuł Tomasza Urzykowskiego „Nie uwierzyli, że grób jest prawdziwy” na stronie wyborcza.pl (10.10.2008) Artykuł Tomasza Urzykowskiego „Szczątki powstańców wrócą niedługo do ziemi” na stronie wyborcza.pl (18.08.2009) Marka Kozubala i Piotra Szymaniaka „Grób na skwerze Hoovera” na stronie „Życia Warszawy” (9.10.2008)

Kategoria:Armia Ludowa Kategoria:Pomniki upamiętniające powstanie warszawskie w Warszawie Kategoria:Pomniki wojskowe w Polsce Armia Ludowa Kategoria:Ulica Krakowskie Przedmieście w Warszawie