Batman: Arkham Asylum – przygodowa gra akcji z 2009 roku wyprodukowana przez Rocksteady Studios, wydana przez Eidos Interactive we współpracy z Warner Bros. Interactive Entertainment. Bazuje na komiksach wydawnictwa DC o Batmanie i została napisana przez Paula Diniego, wieloletniego scenarzystę historii o tym superbohaterze, czerpiącego z rozwijanego od kilkudziesięciu lat uniwersum. W ramach głównego wątku fabularnego Batman mierzy się ze swoim nemezis, Jokerem. Głosów większości głównych bohaterów użyczają aktorzy dubbingujący wcześniej te postacie w DC Animated Universe.
Wydarzenia przedstawione są z perspektywy trzeciej osoby, a Batman może swobodnie przemieszczać się po terenach zakładu psychiatrycznego Azyl Arkham, wykorzystując do tego walkę, skradanie się, umiejętności detektywistyczne i gadżety. Poza głównym wątkiem fabularnym gracz może angażować się w aktywności poboczne, odblokowując dodatkową zawartość i przedmioty do zebrania. Walka skupia się na łączeniu ataków w łańcuchy podczas potyczek z wieloma przeciwnikami i unikaniu obrażeń, podczas gdy skradanie się pozwala Batmanowi przemykać przez obszary niepostrzeżenie, jak również – w tym przy użyciu gadżetów i środowiska – po cichu eliminować wrogów.
Prace nad grą rozpoczęły się w maju 2007 roku z udziałem czterdziestoosobowego zespołu, a zakończyły się po około dwudziestu jeden miesiącach, z zespołem liczącym sześćdziesiąt osób. Inspirację dla gry stanowiły m.in. prace Neala Adamsa, Franka Millera i Granta Morrisona. Całość opracowana została na Unreal Engine 3, w trakcie produkcji przechodząc kilka zmian zarówno w rozgrywce, jak i w scenariuszu, wskutek czego z fabuły usunięto część wątków oraz niektórych przeciwników. Jeszcze przed ukończeniem gry rozpoczęto prace koncepcyjne nad jej kontynuacją.
Gra została wydana w sierpniu 2009 roku na konsole PlayStation 3 i Xbox 360, a miesiąc później na komputery osobiste z systemem operacyjnym Microsoft Windows. Spotkała się z pozytywnym przyjęciem ze strony krytyków, chwalących przede wszystkim narrację i walkę, oraz określających ją mianem jednej z najlepszych gier na podstawie komiksów w historii. Arkham Asylum zdobyło szereg wyróżnień i nagród branżowych, w tym m.in. dla najlepszej gry roku, trafiło również do Księgi rekordów Guinnessa. Gra doczekała się kilku reedycji: Game of the Year Edition (2010), wydania na komputery z systemem operacyjnym macOS (2011) oraz odświeżonej wersji na konsole ósmej generacji (2016). Jej sukces przyczynił się do zapoczątkowania serii gier, jak również franczyzy rozwijanej przez komiksy, gadżety i filmy.
Opis Postacie Akcja gry osadzona jest w fikcyjnym Azylu Arkham – położonym na wyspie Arkham u wybrzeży Gotham City szpitalu psychiatrycznym, w którym przetrzymywani są najgroźniejsi superzłoczyńcy. W grze pojawia się wiele postaci znanych z komiksów o Batmanie, a swoje role głosowe powtórzyło troje aktorów głosowych z serialu animowanego Batman. Kevin Conroy dubbinguje Batmana, Mark Hamill jego nemezis Jokera, z kolei Arleen Sorkin użycza głosu Harley Quinn, pomocniczce i dziewczynie Jokera. Batmanowi zdalnie pomagają Barbara „Wyrocznia” Gordon (Kimberly Brooks) i jej ojciec, komisarz policji James Gordon (Tom Kane).
Przemierzając Azyl, Batman musi zmierzyć się z kilkoma superprzestępcami: nienawidzącym go Bane’em (Fred Tatasciore), seryjnym zabójcą Victorem Zsaszem (Danny Jacobs), będącym metaczłowiekiem Zabójczym Krokiem (Steve Blum), kontrolującą rośliny Trujący Bluszcz (Tasia Valenza) oraz wywołującym koszmary Strachem na Wróble (Dino Andrade). Z Batmanem kontaktuje się również Człowiek-Zagadka (Wally Wingert), rzucający mu wyzwanie polegające na rozwiązaniu licznych zagadek, które ukrył na wyspie. Inne postacie spotykane przez bohatera to naczelnik Azylu Quincy Sharp (również dubbingowany przez Kane’a), rodzice Batmana – Thomas i Martha Wayne’owie (Conroy i Valenza) – oraz strażnik Aaron Cash (Duane R. Shepard sr). W kilku miejscach pojawia się także zmiennokształtny , przybierający wygląd innych postaci, próbujący nabrać Batmana, żeby go oswobodził. W grze miał pojawić się Szalony Kapelusznik, jednak ostatecznie został z niej usunięty. Batman natrafia również na Scarface’a, lalki Brzuchomówcy oraz ciało Rā’s al Ghūla. Wspominane są również takie postacie jak Pingwin, Jack Ryder, Pan Freeze, Dwie Twarze, Kobieta-Kot i założyciel Azylu, Amadeusz Arkham, jednak nie pojawiają się one w grze osobiście.
Fabuła thumb|Logo Arkham Po tym, jak Joker napada na ratusz w Gotham, zostaje złapany przez Batmana i zabrany do Azylu Arkham, gdzie tymczasowo przebywa wielu członków gangu Jokera, którzy zostali przeniesieni do zakładu po pożarze w więzieniu Blackgate. Uważając, że Joker pozwolił się złapać celowo, Batman towarzyszy mu w zakładzie. Plan Jokera wychodzi na jaw, kiedy Harley Quinn przejmuje kontrolę nad systemami bezpieczeństwa, a Joker – wspomagany przez skorumpowanego strażnika – ucieka w głąb Azylu, porywając komisarza Gordona. Joker grozi zdetonowaniem bomb ukrytych wokół Gotham City, jeśli ktoś spróbuje wejść do Arkham, zmuszając Batmana do działania w pojedynkę. Batman śledzi Quinn do placówki medycznej, żeby uratować Gordona, po drodze zostając wystawionym na działanie toksyny strachu Stracha na Wróble. Po zwalczeniu halucynacji odnajduje i pokonuje Quinn oraz ratuje Gordona. Joker prowadzi Batmana do Bane’a, na którym eksperymentowała pracująca w Arkham doktor Penelope Young. Joker uwalnia Bane’a, zmuszając Batmana do walki z nim, co daje Quinn szansę na ucieczkę. Po wygranej walce Mroczny Rycerz udaje się do ukrytej na wyspie batjaskini, żeby uzupełnić zapas swoich gadżetów.
Batman dowiaduje się, że Joker wrócił do Azylu, żeby dostać się do Young, która opracowuje formułę tytanu – silniejszej wersji jadu dającego siłę Bane’owi – mającego pomóc pacjentom przetrwać co bardziej forsowne terapie. Kiedy Young dowiedziała się, że jej badania potajemnie finansował Joker, chcący stworzyć armię superżołnierzy, odmówiła mu przekazania wyników, wobec czego ten opracował plan przedostania się do Azylu. Szukając Young, Batman niszczy formułę tytanu, a następnie ratuje doktor przed Victorem Zsaszem. Wybuch zabija Young, a Joker zdobywa gotowe już partie tytanu.
Quinn wypuszcza Trujący Bluszcz z jej celi w bloku więziennym, sama zostaje jednak uwięziona przez Batmana. Quinn przypadkowo ujawnia, że Joker urządził w ogrodach botanicznych Arkham zakład do produkcji tytanu. Po dotarciu na miejsce Batman odkrywa, że serum tworzone jest z genetycznie zmodyfikowanych roślin, a od Trujący Bluszcz dowiaduje się, że zarodniki potrzebne do stworzenia antidotum znajdują się wyłącznie w legowisku Zabójczego Kroka w kanałach pod Azylem. Joker wstrzykuje Bluszcz tytan, wzmacniając jej moce, przez co na wyspie zaczynają pojawiać się gigantyczne zmutowane rośliny. W drodze do Kroka Batman ponownie spotyka Stracha na Wróble i ściga go do kanałów, gdzie przestępca zostaje wciągnięty pod wodę. Batman odzyskuje niezbędne zarodniki i obezwładnia Kroka. Po powrocie do batjaskini udaje mu się zsyntetyzować tylko jedną dawkę antidotum, zanim kryjówka i znajdujący się w niej ekwipunek nie zostają zniszczone przez rośliny Bluszcz.
Batman wraca do ogrodów botanicznych i pokonuje Bluszcz, powstrzymując jej rośliny. Joker ogłasza, że przygotowania do jego przyjęcia zostały zakończone, a Batman udaje się do centrum dla odwiedzających, żeby się z nim skonfrontować. Joker ujawnia, że schwytał Gordona i strzela do niego strzałką z tytanem, jednak trafia ona w Batmana chcącego uratować komisarza. Batman próbuje oprzeć się przemianie, a zdenerwowany Joker przyjmuje zbyt dużą dawkę serum, mutując w ogromnego potwora. Batman używa na sobie antidotum i pokonuje Jokera oraz zbirów. Osoby będące pod wpływem tytanu zaczynają wracać do swoich normalnych postaci, a Joker zostaje aresztowany przez policjantów, którym udaje się odzyskać kontrolę nad Arkham. Batman podsłuchuje rozmowę telefoniczną w sprawie przestępstwa z udziałem Dwóch Twarzy i wraca batwingiem do Gotham City. W scenie po napisach końcowych płynącą po oceanie ocalałą skrzynię z tytanem chwyta wyłaniająca się z wody ręka – Zabójczego Kroka, Stracha na Wróble lub Bane’a.
Rozgrywka Batman: Arkham Asylum jest przygodową grą akcji z perspektywą trzeciej osoby. Grywalna postać jest widoczna na ekranie, a kamerą wokół niej można swobodnie obracać. Gracz kontroluje Batmana przemierzającego Azyl Arkham – placówkę o zaostrzonym rygorze u wybrzeży Gotham City, w której osadzani są szaleni przestępcy. Początkowe obszary gry są liniowe i służą za samouczek ruchów i możliwości, jakie ma do dyspozycji gracz. Po wyjściu na wyspę możliwe jest swobodne przemieszczanie się po niej, chociaż niektóre obszary pozostają niedostępne do momentu osiągnięcia odpowiedniego punktu w fabule. Batman może biegać, skakać, wspinać się, kucać i szybować z wysokości wykorzystując pelerynę swojego stroju, jak również używać wyrzutni haków, żeby dostać się w niżej bądź wyżej położone miejsca.
Gracz może włączyć „tryb detektywa” – tryb wizualny zapewniający dodatkowe informacje, w którym na świat zostaje nałożony niebieski filtr. W trybie tym przedmioty, z którymi można wejść w interakcję (jak chociażby osłabione ściany czy kratki wentylacyjne) zostają wyróżnione innymi kolorami, wyświetlana jest informacja o liczebności wrogów i ich statusie (np. o tym, czy są świadomi obecności Batmana), zaznaczane są również osoby postronne i zwłoki. W trybie tym postać podąża również za odciskami stóp, analizuje zapachy i rozwiązuje łamigłówki.
Do dyspozycji Batmana oddano kilka gadżetów, z których większości można używać zarówno do eksploracji, jak i do walki. Do tymczasowego ogłuszania wrogów bądź aktywowania zdalnych urządzeń wykorzystać można batarangi; zdalnie sterowaną wersję tego gadżetu można kontrolować po rzuceniu nim, z kolei batarang soniczny umożliwia przyciągnięcie uwagi określonych przeciwników bądź zdetonowanie go, żeby pozbawić ich przytomności. Za pomocą wybuchowego żelu można wysadzać osłabione ściany bądź podłogi, a dzięki możliwości zdalnego zdetonowania ładunku możliwe jest wykorzystanie go do powalania przeciwników odłamkami wysadzonych obiektów. Pazur – wyrzutnia z zaczepem – wykorzystywany jest do usuwania oddalonych obiektów, jak chociażby kratki wentylacyjne, oraz do przyciągania przeciwników. Deszyfrator sekwencyjny umożliwia obchodzenie paneli zabezpieczających, uzyskiwanie dostępu do nowych przejść oraz dezaktywowanie systemów zabezpieczających Azyl. Niektóre obszary są dla Batmana niedostępne do momentu zdobycia odpowiedniego gadżetu pozwalającego obejść stojące mu na drodze przeszkody. Gracz zachęcany jest do eksplorowania świata gry również poza głównym wątkiem fabularnym, żeby podejmować się wyzwań pozostawionych przez Człowieka-Zagadkę. Część wyzwań polega na zebraniu pozostawionego przez niego trofeum, inne to zagadki, które można rozwiązać stojąc w odpowiednim miejscu i skanując je w trybie detektywa. Poza wyzwaniami Człowieka-Zagadki, w grze znaleźć można również m.in. taśmy z wywiadami przeprowadzanymi z osadzonymi w zakładzie czy tajemnicze wiadomości pozostawione przez Amadeusza Arkhama, przedstawiające mroczną historię placówki. Za rozwiązywanie zagadek i znajdowanie przedmiotów do zebrania gracz nagradzany jest punktami doświadczenia i dodatkową zawartością, w tym mapami wyzwań pozwalającymi sprawdzić swoje umiejętności w walce, biografiami postaci czy ich trójwymiarowymi modelami.