Oddziały ochotnicze w obronie Gdyni – oddziały zbrojne walczące w Obronie Wybrzeża powstałe w Gdyni po 1 września 1939 r. z inicjatywy Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny, Polskiej Partii Socjalistycznej i innych organizacji.
W sierpniu 1939 r. na wniosek płk. Stanisława Dąbka, po uzgodnieniu z Dowództwem Okręgu Korpusu VIII w Toruniu oraz za zgodą Dowództwa Floty ustalono, że oddziały ochotnicze będą tworzone po ogłoszeniu mobilizacji. Planowano wówczas utworzenie Morskiej Brygady Ochotniczej pod dowództwem ppłk. st. sp. Mariana Hyli w składzie trzech batalionów: 1 batalionu ochotniczego – dowódca ppłk st. sp. Stanisław Wężyk 2 batalionu ochotniczego – dowódca mjr piech. rez. Stanisław Hochfeld 3 batalionu ochotniczego – dowódca kpt. rez. Ludwik Synowiec
Po wybuchu wojny rozpoczęto organizowanie batalionu pod dowództwem mjr. st. sp. Stanisława Hochfelda (który 5 września został dowódcą batalionu Obrony Narodowej).
Jako pierwsza, bo już 1 września wyruszyła kompania ochotników pod dowództwem por. Wincentego Spyrlaka. Kompania od 5 września została podporządkowana 2 batalionowi 2 Morskiego Pułk Strzelców w odwodzie odcinka, jako osłona przeciwdesantowa. 1 września utworzono również prawdopodobnie druga kompanię dowodzoną przez por. Władysława Cieślaka, która jako nieuzbrojona, została oddelegowana do dyspozycji płk. Dąbka. Od 6 września kompanią dowodził por. Włodzimierz Chmiela, a następnie – po przejściu na Oksywie – por. Zdzisław Piegłowski. Kompania ta funkcjonowała początkowo przy 2 baterii przeciwlotniczej w Redłowie.
Osobno tworzyły się oddziały drugiego batalionu dowodzonego przez ppłk. st. sp. Stanisława Wężyka. Oddziały te początkowo uzbrojone w kosy weszły do działań 8 września.
Z pozostałych ochotników z 1 batalionu utworzono kompanię pod dowództwem kpt. Józefa Kösslera. Wzięła ona udział w walkach na Oksywiu. W dniu 18 września kompania ta została połączona z kompanią por. Piegłowskiego w nową, 3 kompanię 1 Gdyńskiego Batalionu Obrony Narodowej. Jej dowódcą został kpt. Kössler. Po reorganizacji, stan kompanii liczył 5 oficerów i 147 strzelców. Wzięła ona udział w starciu z Niemcami pod Dębogórzem, gdzie poległo kilkunastu żołnierzy. 18 września kompania wycofała się na pozycje pod Stefanowem, gdzie 19 września, wobec niemożliwości dalszej walki, ok. godz. 16:00 poddała się.
Bibliografia Gdynia 1939. Relacje uczestników walk lądowych, wstęp, wybór, komentarze Wacław Tym, Andrzej Rzepniewski, Gdańsk 1979 Kępa Oksywska 1939. Relacje uczestników walk lądowych, wstęp, wybór, komentarze Wacław Tym, Andrzej Rzepniewski, Gdańsk 1985
Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Gdyni Kategoria:Obrona Wybrzeża w 1939 roku