Cyryl Karczyński (ur. 1 lipca 1884 w Pelplinie, zm. 29 maja 1940 w Sachsenhausen (KL)Poręba, 1974, s. 30, 33.) – polski duchowny katolicki, Sługa Boży Kościoła katolickiego.
Życiorys Urodził się w rolniczej rodzinie Ignacego i Anny z domu Gdaniec. Po ukończeniu Collegium Marianum w Pelplinie uczęszczał do gimnazjum w Chełmnie, gdzie należał do Towarzystwa Filomatów, a po zdaniu matury wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie. 23 marca 1908 roku przyjął święcenia kapłańskie.
Pracę rozpoczął w 1908 jako wikariusz w Luzinie i w okresie posługi w tej parafii wstąpił do Towarzystwa Naukowego w Toruniu, a także zaczął działać w Towarzystwie Czytelni Ludowych, wspierając czytelnictwo polskiej literatury wśród wiernych, m.in. przez zakładanie bibliotekPoręba, 1974, s. 31, 33.. Od 1913, gdy przeniesiono go do parafii w Grzybnie, rozpoczął spisywanie ludowych pieśni (zebrał 152 pieśni ludowych). W działalności etnograficznej współpracował z ks. Stanisławem Kujotem i ks. Henrykiem Szumanem, a w połowie lat 30 XX w. z ks. Władysławem Łęgą, któremu udostępnił do opracowania i druku swój zbiór pieśni ludowych zebrany w czasie pracy w parafii Grzybno. Znaczna część tego materiału została opublikowana w 1961 w pracy Łęgi „Ziemia Chełmińska”. Przed przejściem do Glaznot (1915), na krótko pracował w Białutach.
W 1920 działał na rzecz Polski w ramach kampanii plebiscytu na Warmii i Mazurach. Od 1920 był proboszczem w Rywałdzie, w 1927 został dziekanem radzyńskim, a w 1928 dyrektorem rywałdzkiego domu emerytówPoręba, 1974, s. 32, 33.. Był także dyrektorem Diecezjalnego Apostolstwa Modlitwy. W 1938 objął parafię w CekcyniePoręba, 1974, s. 33, błędnie podana nazwa miejscowości jako Cekstyn..
Po wybuchu II wojny światowej został aresztowany przez Niemców 28 października 1939. Z więzienia w Kamieniu Krajeńskim, 15 grudnia 1939 przeniesiony został do niemieckiego obozu Stutthof (KL), a 10 kwietnia 1940 do obozu Sachsenhausen i tam zakatowany.
27 czerwca 1940, na parafialnym cmentarzu w Pelplinie, dokonano symbolicznego pochówku prochów Sługi Bożego Cyryla Karczyńskiego.
Był działaczem patriotycznym, kulturalnym i oświatowym, a także krzewicielem polskiej kultury i folkloru.
Jego braćmi byli m.in. ksiądz Marian i kompozytor AleksanderPoręba, 1974, s. 30..
Jest jednym ze 122 Sług Bożych, wobec których 17 września 2003 rozpoczął się proces beatyfikacyjny drugiej grupy męczenników z okresu II wojny światowej.
Zobacz też 108 błogosławionych męczenników Słudzy Boży II procesu beatyfikacyjnego drugiej grupy polskich męczenników z okresu II wojny światowej modlitwa za pośrednictwem świętego
Przypisy
Bibliografia Poręba S., 1974: Cyryl Karczyński – zapomniany zbieracz pieśni ludowych. Literatura Ludowa, 2, s. 30–35.
Linki zewnętrzne Notatka biograficzna
Kategoria:Absolwenci Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego w Toruniu Kategoria:Filomaci pomorscy Kategoria:Ludzie związani z Pelplinem Kategoria:Ofiary KL Sachsenhausen Kategoria:Polskie ofiary niemieckich obozów koncentracyjnych Kategoria:Słudzy Boży II procesu beatyfikacyjnego drugiej grupy polskich męczenników z okresu II wojny światowej Kategoria:Urodzeni w 1884 Kategoria:Więźniowie KL Stutthof Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Ludzie urodzeni w Pelplinie