thumb|180px|Francuskie czasopismo literackie L'Année littéraire (wydanie z 1781 r.) thumb|180px|Reprodukcja okładki oraz strony nr 17 z pierwszego numeru „Chimery” (1902 r.) thumb|180px|Okładka czasopisma „Ponowa” (nr 1 z 1921 r.) thumb|180px|Winieta pisma literackiego „Posłowie” wydawanego przez grupę literacką „Słowo” w latach 80. XX w. Czasopismo literackie – periodyk wyłącznie lub w przeważającej części poświęcony zagadnieniom literatury. Czasopisma stały się od początku XIX wieku ważnym składnikiem bieżącego życia literackiego i źródłami do badań historycznych.
Typy czasopism literackich Czasopisma literackie obejmują różne typy publikacji: od ściśle informacyjnych, zawierających recenzje nowości wydawniczych (np. „Nowe Książki”, „The Times Literary Supplement”) bądź wiadomości o bieżącym życiu kulturalnym (np. „Nouvelles Littéraires”), do takich, w których dział informacyjny ogranicza się tylko do recenzji i kronik, zasadniczą część zaś wypełniają teksty literackie oraz artykuły programowe i problemowe.
Wśród czasopism literackich można wyróżnić czasopisma: ogólne – zwykle publikujące jednocześnie różne teksty literackie, artykuły, recenzje, utwory literackie – np. „Twórczość”, „Zeszyty Literackie”, „Akcent”; naukowe – bardziej specjalne, poświęcone studiom o literaturze, o tematyce ograniczonej do jednego rodzaju literackiego (np. poezji, dramatu, satyry itp.), publikujące m.in. recenzje naukowe – np. „Pamiętnik Literacki”, „Literatura Ludowa”, „Kresy”, „Litteraria Copernicana”; organy grup literackich – popularyzujące zespołowe założenia i osiągnięcia danej grupy literackiej, a także będące miejscem, gdzie w toku dyskusji wypracowuje się program literacki oraz przeprowadza polemiki z przedstawicielami innych kierunków – np. organem Awangardy Krakowskiej była „Zwrotnica”, Skamandra – „Skamander”, a Kwadrygi – Kwadryga.
Czasopisma o częściowo literackim charakterze Częściowo literacki charakter mają zazwyczaj: czasopisma literacko-artystyczne – np. „Chimera”, „Dialog”, „Rita Baum”; czasopisma społeczno-kulturalne – np. „Tygodnik Powszechny”, „Czas Kultury”, „Strony”.
Poza tym cenne materiały literackie można niekiedy znaleźć również w innych czasopismach, w tym także w prasie codziennej lub w specjalnych dodatkach do niej – np. „Ex Libris” (dodatek literacki dziennika „Życie Warszawy”).
Łamy czasopism literackich Z reguły łamy czasopism literackich służą bieżącej krytyce literackiej, toczą się tam aktualne spory o np. o kierunki, publikowane bywają po raz pierwszy, a niekiedy jedyny nowe utwory.
Charakter czasopisma literackiego zależy od tego, dla jakiej warstwy publiczności literackiej jest przeznaczone, czy stawia sobie cele popularyzatorskie, czy też zwraca się do specjalistów i elity czytelniczej.
Przykłady polskich pism o charakterze literackim
Roczniki „Pomosty”
Kwartalniki „Akcent”, „brulion”, „FA-art”, „Kresy”, „Pamiętnik Literacki”, „Undergrunt”, „Zeszyty Literackie”
Dwumiesięczniki „Czas Kultury”, „Studium”, „Teksty Drugie”, „Topos”
Miesięczniki „Antena Literacka”, „Dialog”, „Lampa”, „Literatura na Świecie”, „Nasz Wyraz”, „Nowe Książki”, „Odra”, „Pro Arte et Studio”, „Skamander”, „Sztuka i Naród”, „Twórczość”
Dwutygodniki „ArtPapier”, „Kamena”, „Sycyna”, „Współczesność”, „Zdrój”
Tygodniki „Kłosy”, „Literatura”, „Prosto z Mostu”, „Wiadomości Literackie”, „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne”, „Życie Literackie”
Nieregularniki „Artyleria”, „Literatura Ludowa”, „Ponowa”, „Rita Baum”, „Zapis”, „Zeszyty Poetyckie”
Czasopismo moralne Pierwszymi czasopismami literackimi w dzisiejszym sensie były uformowane w Anglii we wczesnym okresie oświecenia czasopisma moralne – np. „The Spectator”, które oddziałały na rozwój wielu form wypowiedzi dziennikarskiej, a także eseju oraz na formowanie się oświeceniowej prasy literackiej w wielu krajach europejskich, także w Polsce – np. „Monitor”.
Bibliografia
Linki zewnętrzne Czasopisma literackie w katalogu czasopism kulturalnych
Kategoria:Życie literackie