Octan cyproteronu () – organiczny związek chemiczny, lek antyandrogenowy i progestagenowy stosowany w leczeniu chorób zależnych od androgenów, takich jak trądzik, nadmierne owłosienie ciała, przedwczesne dojrzewanie płciowe i rak prostaty, a także jako jeden z elementów u transpłciowych kobiet oraz w tabletkach antykoncepcyjnych. Sprzedawany samodzielnie pod nazwą handlową Androcur lub w połączeniu z etynyloestradiolem pod nazwą .
Zastosowanie medyczne Podwyższony poziom androgenów Octan cyproteronu jest stosowany jako antyandrogen w leczeniu podwyższonego poziomu androgenów oraz powiązanych z nim objawów, jak na przykład maskulinizacja u kobiet wynikająca z chorób takich jak zespół policystycznych jajników (PCOS) oraz wrodzony przerost nadnerczy (CAH). Podczas leczenia PCOS u kobiet jest on często łączony z etynyloestradiolem.
Hormonalna terapia menopauzalna Octan cyproteronu jest stosowany w niskich dawkach w terapii hormonalnej w okresie przekwitania w połączeniu z estrogenem w celu zapewnienia ochrony endometrium i leczenia objawów menopauzy. Występuje pod nazwą handlową , który jest preparatem złożonym zawierającym 2 mg i 1 mg octanu cyproteronu. Dostępny jest w ponad 40 krajach.
Rak prostaty Octan cyproteronu jest stosowany w terapii paliatywnej raka gruczołu krokowego u mężczyzn. Jest on stosowany w bardzo wysokich dawkach doustnie lub w formie iniekcji domięśniowych. Antyandrogeny nie leczą raka prostaty, ale mogą znacznie wydłużyć życie mężczyzn cierpiących na tę chorobę. Obecnie jest rzadko stosowany w leczeniu raka prostaty, ponieważ został w dużej mierze zastąpiony przez i niesteroidowe antyandrogeny.
Zaburzenia seksualne Octan cyproteronu jest stosowany jako forma kastracji chemicznej w leczeniu parafilii i hiperseksualności u mężczyzn. Działanie octanu cyproteronu polega na zmniejszaniu libido i pobudzenia seksualnego oraz wywoływaniu dysfunkcji seksualnych. Może być również stosowany w celu zmniejszenia libido u osób wykazujących nieodpowiednie zachowania seksualne, takich jak osoby z niepełnosprawnością intelektualną lub demencją. Lek jest również pomocny w leczeniu autoagresywnych zachowań seksualnych, takich jak masochizm. Octan cyproteronu ma porównywalną skuteczność do w tłumieniu popędu płciowego i funkcji seksualnych, ale wydaje się być mniej skuteczny niż modulatory GnRH, takie jak leuprorelina, a także ma więcej skutków ubocznych.
Przeciwwskazania Wśród przeciwwskazań do stosowania octanu cyproteronu znajdują się: nadwrażliwość na lek ciąża, laktacja lub karmienie piersią pokwitanie (z wyjątkiem stosowania w leczeniu przedwczesnego lub opóźnionego dojrzewania płciowego) choroby i dysfunkcje wątroby zespół Dubina-Johnsona zespół Rotora nowotwory wątroby przewlekła choroba nerek przebycie żółtaczki lub cholestazy ciężarnych przebycie opryszczki w czasie ciąży oponiak, lub hiperprolaktynemia kacheksja (z wyjątkiem nieoperacyjnego raka prostaty) ciężkie zaburzenia depresyjne zakrzepica, udar mózgu lub zawał serca ciężka cukrzyca choroby żylne anemia sierpowata
Działania niepożądane bóle i zawroty głowy zmęczenie mdłości zahamowanie spermatogenezy u mężczyzn napięcie gruczołów sutkowych zmiany wagi ciała nastroje depresyjne zaburzenia miesiączkowania u kobiet
Dostępne preparaty Octan cyproteronu jest dostępny na świecie w postaci tabletek doustnych (wyższe dawki; 10 mg, 50 mg, 100 mg) lub w połączeniu z etynyloestradiolem lub walerianianem estradiolu (niższe dawki; 1 lub 2 mg), a także w postaci ampułek do iniekcji domięśniowych (100 mg/ml, 300 mg/3 ml; nazwa handlowa Androcur Depot). Sprzedawany jest pod takimi nazwami jak Androcur, Androcur Depot, Androcur-100, Androstat, Asoteron, Cyprone, Cyproplex, Cyprostat, Cysaxal, Imvel i Siterone. W Polsce dostępny jest preparat prosty pod nazwą Androcur i preparaty złożone z etynyloestradiolem pod nazwami Cyprodiol, Diane-35, OC-35 i Syndi-35 (stan na marzec 2026).
Uwagi Podczas leczenia należy okresowo kontrolować czynność wątroby, kory nadnerczy oraz morfologię krwi. Octan cyproteronu może obniżać sprawność psychofizyczną, dlatego nie zaleca się prowadzenia pojazdów oraz obsługi maszyn w czasie jego przyjmowania. Nie stosować w okresie karmienia piersią.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Antyandrogeny Kategoria:Hormony steroidowe Kategoria:Związki chloroorganiczne