Efekt szminki – twierdzenie, iż w gospodarce w okresach kryzysów gospodarczych funkcjonuje mechanizm polegający na radykalnej zmianie preferencji konsumentów w tym sensie, iż zmniejsza się konsumpcja dóbr luksusowych o dużej wartości, a wzrasta konsumpcja dóbr luksusowych o relatywnie mniejszej wartości np. zmniejsza się wolumen sprzedaży luksusowych samolotów i samochodów, a wzrasta wolumen sprzedaż luksusowych kosmetyków, urządzeń elektronicznych, produktów spożywczych.
Nazwa zjawiska została stworzona przez Leonarda Laudera, szefa Estee Lauder Companies w roku 2001, który zauważył, obserwując kryzys gospodarczy na jesieni 2000 roku w Stanach Zjednoczonych, iż pomimo pogarszających się warunków gospodarczych poziom sprzedaży kosmetyków, a szczególnie szminek, wzrasta. Podejrzewał on, że kobiety dokonując wyborów przy ograniczonych zasobach finansowych, zastępują dobra luksusowe o znacznej wartości (np. ekskluzywne torebki) dobrami równie luksusowymi ale relatywnie tańszymi. W przypadku mężczyzn mamy do czynienia ze zmniejszeniem wolumenu sprzedaży luksusowych samochodów a wzrostem wolumenu sprzedaży urządzeń elektronicznych. Na potwierdzenie swojej tezy wskazał dane z okresu kryzysu ekonomicznego lat 30. XX wieku oraz okres recesji w latach 90. w Stanach Zjednoczonych, kiedy notowano wzrost sprzedaży kosmetyków oraz brak redukcji zatrudnienia w branży kosmetycznej. Ponadto stwierdził on, że wielkość sprzedaży szminek może stanowić wskaźnik ekonomiczny, na podstawie którego można prognozować wystąpienie kryzysu gospodarczego.
W wyniku bliższego zapoznania się z dostępnymi danymi historycznymi oraz bieżącymi danymi występowanie efektu szminki zostało zakwestionowane: Brak jest jednoznacznych, wiarygodnych danych dotyczących wielkości sprzedaży szminek w okresach kryzysu gospodarczego, na podstawie których można przeprowadzić badanie. Badanie cząstkowe przeprowadzone przez firmę konsultingową Kline & Company dla lat 1989–2007 i opublikowane w The Economist w styczniu 2009 roku wskazuje, iż brak jest korelacji pomiędzy wielkością sprzedaży szminek a występowaniem kryzysu gospodarczego. Efekt szminki jest podobnym do wcześniej proponowanych wskaźników takich jak długość spódnicy czy poziom sprzedaży alkoholu.
Bibliografia The Economist, Lip reading, 22nd January 2009, print edition. The Economist, Lip service, 23rd January 2009, Economist.com.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Teoria ekonomii