Ludowy Komisariat do spraw Narodowości (); skróty: NKNac (ros. НКНац) lub Narkomnac (ros. Наркомнац) – jeden z urzędów centralnych w RFSRR, odpowiednik ministerstwa, który w latach 1917–1923 nadzorował sprawy narodowościowe w Rosji Sowieckiej.
Historia Komisariat Ludowy ds. Narodowości był jednym z pierwszych komisariatów ludowych, które zostały utworzone natychmiast po przewrocie bolszewickim (rewolucji październikowej), na podstawie dekretu z 8 listopada Rady Komisarzy Ludowych z II Wszechrosyjskiego Zjazdu Rad, rozpoczętego .
Ludowym Komisarzem do spraw Narodowości został mianowany Józef Stalin. W latach 1917–1919 jednym z zastępców komisarza był Stanisław Pestkowski. Od lipca 1918 do kwietnia 1920 Wydziałem Informacji w Komisariacie kierował Wacław Miller. Był on też członkiem kolegium Komisariatu i redaktorem jego pisma.
Za główne zadania Narkomnac uznano: Zapewnienie pokojowego współistnienia i braterskiej współpracy wszystkich narodów z RFSRR, a także traktat o przyjaźni republik radzieckich. wspieranie materialne i rozwoju duchowego, w odniesieniu do specyfiki życia, kultury i statusu ekonomicznego Wdrażanie i realizację krajowej polityki sowieckiej władzy.
3 listopada 1918 Komisariat przyjął „Deklarację praw narodów Rosji” (zatwierdzoną dekretem Rady Komisarzy Ludowych). Deklaracja została podpisana przez Lenina (Uljanowa) i Stalina (Dżugaszwiliego) W stworzeniu dokumentu uczestniczył również Nikołaj Bucharin. Deklaracja określała następujące zasady polityki władzy sowieckiej:
Równość i suwerenność narodów Rosji. Prawo narodów Rosji do swobodnego samookreślenia, w tym prawa do własnego państwa. Zniesienie wszystkich krajowych lub religijnych przywilejów i ograniczeń. Wolny rozwój mniejszości narodowych i grup etnicznych mieszkających w Rosji.
Nadzwyczajne Komisariaty stworzone przez Narkomnac Polkom – Komisariat do Spraw Polskich, utworzony 28 listopada 1917 (przewodniczący Julian Leszczyński-Leński). Litkom – Komisariat do Spraw Litewskich, utworzony w grudniu 1917 (przew. Vincas Mickevičius-Kapsukas) Komisariat ormiański, utworzony w styczniu 1918. Muskom – komisariat muzułmański, pod przewodnictwem Mułłanura Wachitowa. Biełnackom – komisariat białoruski, ustanowiony 31 stycznia 1918The Sorcerer as Apprentice:Stalin as Commissar of Nationalities 1917 - 1924 by Stephen Blank, Greenwood Press 1995 p 20 . Jewkom – komisariat żydowski . Komisariat do Spraw Niemców Powołża, zatwierdzony 18 maja 1918.
W okresie od marca do grudnia 1918 powołano także komisariaty łotewski, estoński, czuwaski, kirgiski, ukraiński, czechosłowacki, udmurcki, górali Kaukazu, komi, kałmucki, maryjski, niemiecki i oddział do spraw Słowian południowych. Na początku 1919 powołano jeszcze komisariat mordowski i oddział do spraw muzułmanów Kaukazu Południowego.
Siedziba Początkowo mieścił się w Piotrogradzie, następnie w Moskwie w domu mieszkalnym z 1912 w Trubnikowskim zaułku 19 (Тру́бниковский переу́лок) a później w budynku z 1905 przy bulwarze Gogolewskim 29 (Гоголевский бульвар).
Przypisy
Linki zewnętrzne Historia Ludowego Komisariatu Narodowości Historia Ludowego Komisariatu Narodowości
Kategoria:Ludowe komisariaty ZSRR