Przedsiębiorstwo państwowe (skróty: PP lub P.P.) – przedsiębiorstwo w Polsce, którego wyłącznym właścicielem jest Skarb Państwa. Jest osobą prawną, do której stosuje się przepisy ustawy z dnia 25 września 1981 roku o przedsiębiorstwach państwowych (). Zgodnie z art. 1 tej ustawy przedsiębiorstwo państwowe jest samodzielnym, samorządnym i samofinansującym się przedsiębiorcą posiadającym osobowość prawną.
Przedsiębiorstwa państwowe należy odróżniać od spółek kontrolowanych przez Skarb Państwa, które z prawnego punktu widzenia nie są przedsiębiorstwami państwowymi, lecz spółkami uregulowanymi w Kodeksie spółek handlowych. thumb|400px|Tabliczka fabryki Cegielskiego w Poznaniu z okresu działalności jako „Zakłady Przemysłu Metalowego im. J. Stalina w Poznaniu” (1949-1956)
Opis Przedsiębiorstwo państwowe może zostać przekształcone w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa w drodze komercjalizacji, która jest zazwyczaj etapem poprzedzającym prywatyzację.
W Polsce formę przedsiębiorstwa państwowego miało wiele podmiotów o różnej skali działania, np. Zakłady Przemysłu Metalowego „H. Cegielski” w Poznaniu, Stocznia Szczecińska im. Adolfa Warskiego czy Polskie Koleje Państwowe. Szczególnym rodzajem przedsiębiorstwa państwowego były Państwowe Gospodarstwa Rolne (PGR). W gospodarce Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej przedsiębiorstwa państwowe należały do ogólnej kategorii opisywanej jako jednostki gospodarki uspołecznionej, do której należały także spółdzielnie oraz nieliczne spółki (np. Bank Polska Kasa Opieki S.A.).
W późniejszym okresie wyodrębniono szczególny rodzaj przedsiębiorstw państwowych, mianowicie państwowe przedsiębiorstwa użyteczności publicznej (P.P.U.P.). Taką formę prawną miała m.in. od 1991 do 2009 roku Poczta PolskaUstawa z dnia 23 listopada 1990 r. o łączności (, ze zm.) (uchylona) i ustawa z dnia 30 lipca 1997 r. o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej "Poczta Polska" (, ze zm.) (uchylona)Ustawa z dnia 5 września 2008 r. o komercjalizacji państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska" (). W latach 1987–2023 jako przedsiębiorstwo państwowe funkcjonowały również „Porty Lotnicze”Ustawa z dnia 23 października 1987 r. o przedsiębiorstwie państwowym „Porty Lotnicze” (, ze zm.) (uchylona) i ustawa z dnia 15 września 2017 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Porty Lotnicze" (, ze zm.) (uchylona)Ustawa z dnia 22 lipca 2022 r. o usprawnieniu procesu inwestycyjnego Centralnego Portu Komunikacyjnego ().
Według danych Ministerstwa Skarbu Państwa w 2014 r. w Polsce istniało 20 czynnych przedsiębiorstw państwowych podlegających bezpośredniemu nadzorowi ministra. Przykładem współcześnie funkcjonujących przedsiębiorstw, które zachowały tę formę prawną jest Polska Żegluga Morska; jednym z ostatnich przedsiębiorstw państwowych o mniejszym znaczeniu były Orzechowskie Zakłady Przemysłu Sklejek, które skomercjalizowano na przełomie lat 2013/2014 i funkcjonują jako „Sklejka Orzechowo SA”. Według danych Ministerstwa Aktywów Państwowych w dniu 31 marca 2023 r. w Polsce istniało 10 aktywnych przedsiębiorstw państwowych.
Uwagi
Przypisy Koniec z państwowym przemysłem – będzie komercjalizacja Zakładów Przemysłu Sklejek w Orzechowie, wgospodarce.pl, 5.07.2013.
Bibliografia Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 17 marca 1927 r. o wydzielaniu z administracji państwowej przedsiębiorstw państwowych, przemysłowych, handlowych i górniczych oraz o ich komercjalizacji () (uchylone) Dekret z dnia 3 stycznia 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych () (uchylony) Dekret z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych () (uchylony) Ustawa z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych ().
Linki zewnętrzne Wykaz przedsiębiorstw państwowych na portalu dane.gov.pl
Kategoria:Formy organizacyjno-prawne w Polsce Kategoria:Przedsiębiorstwa