Układy rymów – sekwencje, w jakich pojawiają się rymy w utworach wierszowanych. Układ rymów stanowi podstawowy - po liczbie wersów - czynnik identyfikacji strofy, odróżniający formy o tej samej długości, ale różnym porządku współbrzmień.
Układ rymów zapisuje się kolejnymi literami alfabetu: aabb, abab, abba.
W wersyfikacji polskiej uwzględnia się dodatkowo rodzaj rymu męski lub żeński, chyba że wszystkie rymy są żeńskie.
aa - dystych (z natury monorymowy)
aaa - tercet monorymowy (strofa hejnałowa)
aaaa - kwartyna monorymowa
aaba - rubajat
aabb - kwartyna z rymem stycznym
abab - kwartyna z rymem krzyżowym
abba - kwartyna z rymem obejmującym
aabba - limeryk (jako osobny utwór)
aaabab - strofa Burnsa
ababcc - sekstyna
ababbcc - strofa królewska (strofa Chaucera)Po angielsku znana jako rhyme royal
aabbccdd - oktostych
abababab - sycyliana
abababcc - oktawaNa zachodzie nazywana po włosku ottava rima, w Hiszpanii znana jako octava real, a w Portugalii jako oitava rima.
ababbcbcc - strofa spenserowskaPo angielsku Spenserian stanza.
ababccdeed - decyma (jeden z możliwych wariantów)
ababccddeffegg - strofa onieginowska
Uwagi
Bibliografia Kazimierz Wóycicki, Forma dźwiękowa prozy polskiej i wiersza polskiego, Warszawa 1960. Adam Kulawik, Poetyka, Warszawa 1990. Josef Brukner, Jiří Filip, Poetický slovník, Praha 1997. Lucylla Pszczołowska, Wiersz polski. Zarys historyczny, Wrocław 1997. Michał Głowiński, Teresa Kostkiewiczowa, Aleksandra Okopień-Sławińska, Janusz Sławiński, Słownik terminów literackich, Wrocław 2002. Wiktor Jarosław Darasz, Mały przewodnik po wierszu polskim, Kraków 2003.
Kategoria:Rym