Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kamiennej Górze

mały|Plebania thumb|Kościół pomocniczy pw. Bożego Ciała – kaplica cmentarna Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kamiennej Górze – znajduje się w dekanacie Kamienna Góra Wschód w diecezji legnickiej. Jej proboszczem jest ks. Mateusz Kopania. Obsługiwana przez księży diecezjalnych. Erygowana 2 stycznia 1301 r. Jest najstarszą w mieście.

Historia od 1945 W 1945 r. większość terenów Śląska została wyzwolona w wyniku ofensywy styczniowo-marcowej. Jednak rejon kotlin: kłodzkiej, jeleniogórskiej oraz kamiennogórskiej pozostawał nadal w rękach niemieckich. Armia Czerwona nacierała w 1945 r. głównie w kierunku Berlina i Wiednia, mniej uwagi poświęcając terenom górskim Czechosłowacji. Wyzwolenie tych terenów nastąpiło dopiero w końcowym etapie II wojny światowej, w wyniku tzw. „operacji praskiej”, która miała na celu oswobodzenie reszty ziem czeskich i polskich. 9 maja 1945 r. do miasta wkroczyły pierwsze oddziały Armii Czerwonej, zajmując je bez boju, a następnie wyzwoliły całą Kotlinę Kamiennogórską. Po oswobodzeniu miasta, w połowie maja 1945 r. do Kamiennej Góry zaczęła napływać ludność polska głównie z terenów Nowosądecczyzny, Łodzi i Starachowic, zasilana następnie repatriantami ze Związku Radzieckiego. Pierwsza grupa licząca 16 osób przybyła do Kamiennej Góry 19 maja 1945 r. z zadaniem zorganizowania życia społeczno-administracyjnego, była to grupa operacyjna. U podstaw osadnictwa polskiego na Ziemiach Zachodnich znalazły się dwie główne przesłanki: polityczna, którą była zmiana granic Polski, oraz ekonomiczna i demograficzna, jaką było przeludnienie centralnych i południowych województw kraju.

Ośrodkiem życia religijnego w Kamiennej Górze był od samego początku kościół parafialny św. Ap. Piotra i Pawła, który poza niewielkimi uszkodzeniami ocalał z II wojny światowej. Sama Kamienna Góra wyszła z działań wojennych bez zniszczeń ponieważ nie toczyły się tutaj żadne walkiSłownik geografii turystycznej Sudetów, red. Marek Staffa: t. 8 – Kotlina Kamiennogórska, Wrocław 1997, s. 146.. Pierwszym polskim duszpasterzem przybyłym do Kamiennej Góry 27 sierpnia 1945 r. był ks. Bronisław Gawryś, prezbiter diecezji sandomierskiej (ur. 1900, wyśw. w 1925 r. w Siedlcach, zm. 1961), który w latach 1945–1953 był administratorem parafii oraz dziekanem. Ks. Bronisław zamieszkał w budynku kościelnym obok plebanii, gdzie przebywał jeszcze duszpasterz niemiecki, z którym stosunki ułożyły się poprawnie, spokojnie i po kapłańsku. We wrześniu 1945 r. w Kamiennej Górze było już przeszło 4 tys. Polaków. Ówczesny duszpasterz tak scharakteryzował wiernych oraz warunki pracyWacław Szetelnicki, Odbudowa kościołów w archidiecezji wrocławskiej w latach 1945–1972. Rola duchowieństwa i wiernych, Rzym 1975, s. 204–209.:

Dochody z posługi kapłańskiej były małe i nie pokrywały kosztów utrzymania, ponieważ wierni byli bardzo biedni. Duszpasterz stołował się w jadłodajni dla urzędników Państwowych Urzędu Repatriacyjnego, gdyż nie wydawano jeszcze wtedy w mieście indywidualnych kart żywnościowych. Ks. Gawryś uskarżał się do kurii Wrocławskiej na brak książeczek do nabożeństwa, tajemnic różańcowych i samych różańców. Młodzież dopominała się organizacji religijnych: Sodalicji Mariańskiej, Koła Różańcowego, lecz brak drugiego kapłana uniemożliwiał rozwinięcie pracy duszpasterskiej.

Rozwój przemysłu lekkiego, dający nowe miejsca pracy, powodował systematyczny napływ ludności z okolicznych wiosek oraz całej Polski. Zwiększyła się przez to liczba wiernych, która w 1959 r. wynosiła 17 tys. Mimo sześciu mszy św. odprawianych w niedzielę, kościół św. Ap. Piotra i Pawła nie mógł zapewnić wygodnego uczestnictwa z racji szczupłości miejsca. Dało się to szczególnie odczuć w czasie wizytacji kanonicznej przeprowadzonej przez bpa Andrzeja Wronkę w asyście ks. Wincentego Urbana. Jednym z głównych zaleceń powizytacyjnych było przejęcie opuszczonego przez protestantów Kościoła Łaski, którego wnętrze mogło pomieścić 4 tys. wiernych. Zadanie było dość ułatwione przez październikową odwilż i w gruncie rzeczy dość życzliwe nastawienie miejscowych władz do KościołaStanisław Książek, Terytorialna organizacja kościelna kotliny kamiennogórskiej w XX wieku, Kamienna Góra 2000, s. 43..

Zasięg parafii Do parafii należą wierni mieszkający w następujących miejscowościach: Kamienna Góra (ulice: Asnyka, Bohaterów Getta, Boczna, Broniewskiego, Browarowa, pl. Browarowy, Chopina, Drzymały, Fabryczna, pl. Grunwaldzki, Jana Pawła II, Jedwabna, Jeleniogórska, Jesionowa, Krótka, Lipowa, Lompy, Łączna, Łużycka, Magazynowa, Miarki, Mickiewicza, Młyńska, Mostowa, Nadrzeczna, Ogrodowa, Okrzei, Parkowa (2,4), Polna, Rybna, Sienkiewicza, Słowiańska, Spacerowa, Sportowa, Stara, Szkolna, Szpitalna, ks. Ściegiennego, Towarowa, Wałbrzyska (2), Waryńskiego (1-36), Al. Wojska Polskiego, pl. Wolności, Zamkowa, Zielona, Żeromskiego, Żytnia)Jubileuszowy Schematyzm Diecezji Legnickiej 1992 – 2017, Legnica 2017, s. 274–275., Osiedle Antonówka, Janiszów, Dębrznik i Ptaszków. Parafia posiada też trzy budynki: plebanię zbudowaną z cegły w latach 1893–1894, przy ul. Karola Miarki 31, organistówkę z salami katechetycznymi, przy ul. Karola Miarki 24 i dom parafialny, przy ul. Karol Miarki 29.

WspólnotyMirosław Jarosz, Książę zbudował tu kościół, w: Gość legnicki, 2005, nr 3, s. VIII. 11 róż różańcowych schola dziecięca chór męski Stowarzyszenie Rodzin Katolickich Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży

Cmentarz Komunalny przy ul. Katowickiej. Na cmentarzu pochowani zostali między innymi księża: Paul Ernst Scholz (ur. 22.08.1863 we WrocławiuHandbuch des Bistums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1907, Breslau 1907, s. 108., wyś. 23.06.1890, zm. 7.02.1936Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1936, Breslau 1936, s. 68., od 21.09.1899 do 7.02.1936 – proboszcz parafii), Edmund Balasiński, Stanisław Książek oraz zakonnik Paweł Szczepanek OSCam. Kościół cmentarny pw. Bożego Ciała z 1560 r. (remontowany i restaurowany: 1814, 1971Schematyzm Archidiecezji Wrocławskiej, Wrocław 1979, s. 192., 2009). Służy do liturgii pogrzebowej. Odbywają się w nim msze św. za zmarłych ze wszystkich parafii Kamiennej Góry.

Proboszczowie przed 1945 r. (lista niepełna) Reinko (Reynko, Heynko) – pierwszy znany pleban miejscowej parafii (w dokumencie z 22.10.1295 r. wystąpił jako kapelan książęcy)Roman Stelmach, Najstarsze dokumenty do dziejów Kamiennej Góry zachowane w zbiorach Archiwum Państwowego we Wrocławiu, w: Z dziejów Kamiennej Góry, Kamienna Góra 2005, s. 21. o. Georg Malachiasz Schrom OCist – latach 1629–1646. Znany jako proboszcz w 1645http://www.landeshut.info/ – Katholische Kirche – Erinnerungen aus der Gegenwart und Vergangenheit von Landeshut, von 1840 (Dokumente aus der Kirchenkuppel, gefunden 2005), s. 9. dokument z 1688 r. mówiący o plebanie miejskim TobiaszuRoman Stelmach, Najstarsze dokumenty do dziejów Kamiennej Góry zachowane w zbiorach Archiwum Państwowego we Wrocławiu, w: Z dziejów Kamiennej Góry, Kamienna Góra 2005, s. 27. ks. Leopold Lassel von Kliman – 1660/61 ks. Johann Valentin Weiner – zm. 1703 ks. Franz Ignatz Kaminski – zm. 1746 ks. Joseph Windt – znany jako proboszcz w 1748Catalogus Almae Dioecesis Silesiae Complectens Ordine Alphabetico Nomina, Cognomina, Personatus, Officia, & Beneficia Ecclesiastica, 1748, s. 6., 1757Catalogus Cleri Almae Dioecesis Wratislaviensis, Complectens Ecclesiam Cathedralem Et Ecclesias Collegiatas in Silesia, Ac In Cura Animarum Exsistentes Presbyteros, Quibus Additi Abbates, & Abbatissae, Et Alii Superiores Regulares Coenobiorum & Monasteriorum Utriusque Sexus [...], 1757, s. 32., 1766Catalogus Cleri Almae Dioecesis Wratislaviensis, Complectens Ecclesiam Cathedralem Et Ecclesias Collegiatas in Silesia, Ac In Cura Animarum Existentes Presbyteros, Quibus Additi Abbates & Abbatissae, Et Alii Superiores Regulares Coenobiorum & Monasteriorum Utriusque Sexus, Vratislaviae 1766, s. 40. – zm. 1768 ks. Ignatz Rother – zm. 1774 ks. Joseph Wünsch – zm. 1791 ks. George Weber – znany jako proboszcz w 1799Catalogus cleri Almae Dioecesis Wratislaviensis, Complectens Ecclesiam Cathedralem & Ecclesias Collegiatas in Silesia ac in Cura Animarum existentes Presbyteros, quibus additi Abbates & Abbatissae & alii Superiores regulares Coenobiorum & Monasteriorum utriusque Sexus [...], Wratislaviae 1799, s. 37., 1802Allgemeine Uebersicht des Bisthums Breslau, in seinen Geist- und Weltlichen Behörden: im Jahr 1802, Breslau 1802, s. 53. ks. Heinrich Förster 1828Catalogus Cleri almae Dioecesis Wratislaviensis sub ditione Serenissimi et Potentissimi Borussorum Regis complectens Ecclesiam Cathedralem, Reverendissimum Vicariatus Generalis Officium, Reverendissimum Consistorium et tam in cura animarum existentes, quam alios Presbyteros et Superiores Monasteriorum, Wratislaviae 1828, s. 24. – 1837 ks. Joseph Klopsch – ust. 10.03.1838Schematismus der Geistlichkeit des Bisthums Breslau für das Jahr 1849, Breslau 1849, s. 49. ks. Karl Hausse – ust. 16.08.1851Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1876, Breslau 1876, s. 39., zm. na atak serca w 1880 27.03.1880 – 17.08.1886 – vacat na urzędzie proboszczaSchematismus des Bisthums Breslau (Preußischen Antheils) und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1884, Breslau 1884, s. 50.. W tym czasie p.o. proboszcza jest ks. Heinrich Puschmann ks. Heinrich Puschmann – ust. 17.08.1886Schematismus des Bisthums Breslau und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1887, Breslau 1887, s. 70. ks. Paul Scholz – ust. 21.09.1899 ks. Bernhard Görlich – ust. 26.01.1937Handbuch des Erzbistums Breslau für das Jahr 1942, Breslau 1942, s. 60.

po 1945 r.Schematyzm diecezji legnickiej, Legnica 2002, s. 358. 1. ks. Bronisław Gawryś 1945-1953 2. ks. Mieczysław Krzemiński 1953-1957 3. ks. Henryk Samoluk 1957-1958 4. ks. Józef Szyca 1958-1967 5. ks. Kazimierz Malinoś 1967-1979. 6. ks. Edmund Balasiński 1979-1988 7. ks. Jerzy Budnik 1988-1995 8. ks. Edward Bigos 30.03.1995Schematyzm diecezji legnickiej 1992 – 1997, Legnica 1997, s. 157. – 26.06.2023 9. ks. Mateusz Kopania 26.06.2023 -

Powołania duchowne po 1945 r. ks. ppor. Bolesław Robaczek o. Zygmunt Dowlaszewicz OFMConv bp Stanisław Dowlaszewicz OFMConv ks. Marek Rydzy ks. Paweł Szajner ks. Piotr Szajner ks. Janusz Wierzbicki o. Paweł Szczepanek OSCam (1961-1999) ks. Marek Kościński ks. Paweł Paździur s. Andrzeja Salabura CSSE s. Edyta Skrodzka CSSE s. Urszula Myjak USJK s. Wiesława Godlewska USJK s. Ewa Żeliszewska s. Tymoteusza Brożyna

Zabytkowe obiekty sakralne na terenie parafii mały|250px|Figura św. Jana Nepomucena Figura św. Jana Nepomucena wykonana z piaskowca, umieszczona była w latach 1847–2020 przy ścianie absydy (za ołtarzem głównym) kościoła pw. Piotra i Pawła. Postać świętego naturalnej wielkości (wys. 182 cm), na postumencie (wys. 100 cm) widnieje nazwisko fundatora oraz data: „Kajetanus Franciskus Winkler, Anno 1723 D 13 Juni (tłum. Kajetan Franciszek Winkler, 13 czerwca 1723 r.)”. Figura wcześniej była umieszczona obok (nieistniejących już) murów miejskichKs. Stanisław Książek, Mała architektura sakralna kotliny kamiennogórskiej, Kamienna Góra 2001, s. 129–130.. 15 października 2020 r. została zamontowana, a wcześniej odnowiona, przy skrzyżowaniu ul. Mostowej i Jana Pawła II w Kamiennej Górze.

Liczba wiernych należących do parafii 1948 r. – 10, 800Wacław Szetelnicki, Odbudowa kościołów w archidiecezji wrocławskiej w latach 1945–1972. Rola duchowieństwa i wiernych, Rzym 1975, s. 207–208. 1952 r. – 13, 288Schematyzm duchowieństwa i kościołów archidiecezji wrocławskiej, Wrocław 1952, s. 133. 1959 r. – 16, 800Schematyzm archidiecezji Wrocławskiej, Wrocław 1959, s. 189. 1965 r. – 23, 000 1971 r. – 18, 570Schematyzm archidiecezji wrocławskiej, Wrocław 1971, s. 210. 1979 r. – 12, 000 1992 r. – 9, 300Schematyzm diecezji legnickiej, Legnica 1992, s. 88. 1997 r. – 10, 500Schematyzm diecezji legnickiej 1992 – 1997, Legnica 1997, s. 156.