thumb|280px|Święta Rodzina (po 1540), Zamek Królewski na Wawelu, Kraków thumb|280px|Wesołe towarzystwo (1545–1550), Kunsthalle, Karlsruhe thumb|280px|Usunięcie kamienia obłędu lub Chirurg (1555), Prado, Madryt Jan Sanders van Hemessen (ur. ok. 1500 w Hemiksem, zm. w 1556 lub 1557 w Antwerpii lub Haarlemie) – niderlandzki malarz okresu manieryzmu.
Uczył się u Hendricka van Cleve w Antwerpii. Ok. 1524 został mistrzem gildii św. Łukasza. Być może pracował także w Mechelen. W l. 20. odbył podróż do Włoch, w poł. lat 30. odwiedził Fontainebleau.
Swoje dzieła sygnował Johannes de Hemessen. Malował obrazy ołtarzowe, sceny biblijne i rodzajowe, portrety i alegorie. W swojej twórczości łączył tradycje niderlandzkie z włoskim manieryzmem. Zachowało się ok. 40 jego obrazów.
Jego córka Caterina van Hemessen (1528-1589) była utalentowaną portrecistką.
Dzieła Chrystus wyszydzony (ok. 1500) – Douai, Musée de la Chartreuse Grająca na lutni – Berlin, Gemäldegalerie Izaak błogosławiący Jakuba – Budapeszt, Muzeum Sztuk Pięknych Judyta (1540) – Chicago, Art Institute Kobieta ważąca złoto – Berlin, Gemäldegalerie Madonna z Dzieciątkiem – Brugia, Groeninge Museum Madonna z Dzieciątkiem – Madryt, Prado Naigrawanie – Monachium, Stara Pinakoteka Opłakiwanie Chrystusa – Antwerpia, Rockox House Powołanie św. Mateusza (1536) – Monachium, Stara Pinakoteka Scena alegoryczna (ok. 1550) – Amsterdam, Rijksmuseum Syn marnotrawny (1536) – Bruksela, Musées Royaux des Beaux-Arts Syn marnotrawny (ok. 1540) – Berlin, Gemäldegalerie Św. Hieronim – Antwerpia, Rockox House Św. Hieronim (1543) – St. Petersburg, Ermitaż Św. Hieronim (1541) – Praga, Galeria Narodowa Święta Rodzina – Valenciennes, Musée des Beaux-Arts Święta Rodzina - (po 1540) – Kraków, Zamek Królewski na Wawelu Tarkwiniusz i Lukrecja – Lille, Musée des Beaux-Arts Tobiasz przywraca wzrok swojemu ojcu (1555) – Paryż, Luwr Ukrzyżowanie z donatorami (Tryptyk Rockox) – Antwerpia, Sint Jacobskerk Usunięcie kamienia obłędu lub Chirurg (ok. 1555) – Madryt, Prado Vanitas – Lille, Musée des Beaux-Arts Wesołe towarzystwo (ok. 1540) – Karlsruhe, Kunsthalle Wypędzenie przekupniów ze świątyni (1556) – Nancy, Musée des Beaux-Arts Zdjęcie z krzyża – Bruksela, Musées Royaux des Beaux-Arts
Bibliografia Robert Genaille, Maciej Monkiewicz, Antoni Ziemba: Encyklopedia malarstwa flamandzkiego i holenderskiego, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe; Wydaw. Naukowe PWN, 2001, Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992, Christine Stukenbrock, Barbara Toepper, Arcydzieła malarstwa europejskiego, Koenigswinter: h. f. ullmann, 2007, –
Kategoria:Artyści związani z Antwerpią Kategoria:Niderlandzcy malarze okresu manieryzmu Kategoria:Urodzeni w XVI wieku Kategoria:Zmarli w XVI wieku