Hadziacz (, Hadiacz) – miasto na Ukrainie, w obwodzie połtawskim, w rejonie mirhorodzkim, siedziba nad rzeką Psioł.

W mieście rozwinął się przemysł materiałów budowlanych, spożywczy oraz paszowy.

Historia Hadziacz uzyskał prawa miejskie w 1634 roku. Był siedzibą starostwa niegrodowego, o które spór toczyli ze sobą Wiśniowieccy i Koniecpolscy. Po śmierci Stanisława Koniecpolskiego uzyskawszy w kancelarii koronnej stosowne upoważnienie 12 lipca 1646 Jeremi Wiśniowiecki zbrojnie zajął przedmiot sporu „strasznym strzelaniem z dział i hakownic miasta dobywając”Romuald Romański, Książę Jeremi Wiśniowiecki, Warszawa 2009, s. 110 - 112., za co pozwał go przed sąd sejmowyKsiążę Jeremi odmówił stawiennictwa na jesienny Sejm 1646 jakoby z powodu choroby. W maju 1647 na kolejnym sejmie skarżący zażądał od pozwanego przysięgi, że przyczyna ta był prawdziwą, na co Wiśniowiecki zebrawszy zbrojnych i zapowiedziawszy, że Koniecpolskiego szablą miał ciąć, i wszystkich siec, którzyby się przy nim opponowali, by i Króla samego zobowiązał ich do senatorskiej izby wciśnijcie się, a posiłkujcie mię (Karol Szajnocha, Urazy królewiąt polskich, w: Dzieła, Tom 3 Warszawa 1876, s. 43, na podstawie dziennika Bogusława Kazimierza Maskiewicza, w : Zbiór pamiętników historycznych o dawnej Polszcze ... Tom 5 1840, wydał Julian Ursyn Niemcewicz s. 59). Ostatecznie Władysław IV nakłonił Koniecpolskiego do odstąpienia od żądanej przysięgi, zaś książę zwrócił Hadziacz, gdyż wyszła na jaw wcześniejsza ekspektatywa dla Koniecpolskiego (Hadziacz, Wokół wyprawy Jeremiego Wiśniowieckiego w stepy tatarskie z 1647 roku). thumb|left| (Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego) Unia hadziacka

16 września 1658 została zawarta tutaj ugoda Polski z Kozakami (zatwierdzona przez Sejm 12 maja 1659), przewidująca powstanie unii, w której Ruś stanie się częścią Rzeczypospolitej jako trzeci, równorzędny wobec Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego, podmiot z własnymi urzędami (stworzono funkcję marszałka ruskiego obok marszałka koronnego i litewskiego), wojskiem i trybunałem. Ugoda ta przewidywała również zrównanie w prawach prawosławia z katolicyzmem.

W wyniku późniejszych zawirowań wojennych w Polsce (wojna z Rosją) oraz buntu Kozaków przeciw Iwanowi Wyhowskiemu ugoda ta nie została zrealizowana.

XX wiek Podczas okupacji niemieckiej w czasie II wojny światowej, w sierpniu i wrześniu 1943, mieścił się tu niemiecki przejściowy obóz jeniecki Dulag 124.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Hadziacz 360 lat później - referaty konferencyjne wygłoszone podczas 2 konferencji na Ukrainie, zorganizowanych we wrześniu 2018 r. z okazji 360. rocznicy zawarcia Ugody Hadziackiej, Ambasada RP w Kijowie, 21.10.2018 r..

Kategoria:Miasta w obwodzie połtawskim Kategoria:Rejon hadziacki