Zofia Teofila z Daniłowiczów Sobieska (ur. 1607 w Żurowie, zm. 27 listopada 1661 w Żółkwi) – córka wojewody ruskiego Jana Daniłowicza i Zofii z Żółkiewskich, córki hetmana Stanisława Żółkiewskiego. Matka króla Jana III Sobieskiego.
Życiorys W 1623 wraz z matką Zofia i babką Reginą Herburt, żoną Stanisława Żółkiewskiego, odparła napad Tatarów na Olesko, stając na czele służby zamkowej. 16 maja 1627 poślubiła na zamku w Olesku podczaszego koronnego Jakuba Sobieskiego. Wniosła w posagu majątki należące niegdyś do Żółkiewskich i część dóbr Daniłowiczów, jak również dwa domy w Warszawie i komplet kosztowności rodzinnych. Po ślubie małżonkowie zamieszkali w należącym do Jakuba Złoczowie. Po kilku latach przenieśli się jednak do rezydencji w Żółkwi. Z małżeństwa z Jakubem doczekała się siedmiorga dzieci: Marka – starostę krasnostawskiego, Jana – późniejszego króla polskiego, Zofię (ur. 19 marca 1630, zm. w dzieciństwie), Katarzynę – żonę Władysława Dominika Zasławskiego i Michała Kazimierza Radziwiłła, Annę Rozalię – benedyktynkę we Lwowie, Stanisława (ur. 29 marca 1638, zm. w dzieciństwie), Stanisława (ur. 16 września 1641, zm. w dzieciństwie).
Prowadziła surową politykę małżeńską wobec swoich dzieci. W 1652 zapobiegła małżeństwu swego syna Jana, zakochanego w pannie Orchowskiej, będącej córką ochmistrza Pawła Orchowskiego. Nie tolerowała również związku syna z Marią Kazimierą d’Arquien. Podobnie postępowała wobec córki Katarzyny, na której wymusiła małżeństwo z wojewodą krakowskim Władysławem Dominikiem Zasławskim-Ostrogskim. Teofila była również osobą niezwykle pobożną. Fundowała liczne kościoły i klasztory, a marcu 1653 udała się na kilkuletnią pielgrzymkę do Włoch.
Teofila zmarła w Żółkwi, gdzie w lutym 1662 została pochowana w kościele dominikanów. W czerwcu 1946 szczątki Teofili zostały wywiezione z Żółkwi i przewiezione do Lublina. Ostatecznie w 1983 zostały złożone w krypcie pod kaplicą Matki Boskiej Różańcowej przy kościele Św. Trójcy w Krakowie.
Bibliografia Baczyński J., Jan Sobieski do dwudziestego roku życia, Kijów 1884, s. 108–109. (Cyfrowa Biblioteka Cyfrowa Polona) Łoski J., Jan Sobieski, jego rodzina, towarzysze broni i współczesne zabytki, Warszawa 1883, s. 9–10. (Cyfrowa Biblioteka Cyfrowa Polona) Korzon T., Dola i niedola Jana Sobieskiego, Kraków 1898, Tablica VIII. (Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa)
Skrzypietz A., Narodziny i śmierć dzieci w rodzinie Sobieskich, [w:] S. Achremczyk (red.), Między barokiem a oświeceniem. Radości i troski dnia codziennego, Olsztyn 2006, s. 281.
Linki zewnętrzne Teofila Sobieska, matka króla – artykuł Hanny Widackiej. Raptularz Teofili Sobieskiej: „Jakom szła za mąż i jako się moie dzieci rodziły”
Zofia Teofila Daniłowiczówna Kategoria:Fundatorzy obiektów sakralnych I Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Oleskiem Kategoria:Pochowani w bazylice Świętej Trójcy w Krakowie Zofia Teofila Daniłowiczówna Kategoria:Urodzeni w 1607 Kategoria:Zmarli w 1661