Marian Mięsowicz (ur. 21 listopada 1907 we Lwowie, zm. 5 kwietnia 1992 w Krakowie) – polski fizyk i polityk, profesor Akademii Górniczo-Hutniczej, organizator nauki, poseł na Sejm PRL VI i VII kadencji (bezpartyjny, z okręgu wyborczego Kraków)Na XXXV Zjeździe Fizyków Polskich w Białymstoku prof. Andrzej Kajetan Wróblewski (Instytut Fizyki Doświadczalnej UW) przedstawił referat nt. „Fizyka w Polsce wczoraj, dziś i jutro” – krótką charakterystykę fizyki w Polsce XX w. Zaprezentował wskaźniki bibliometryczne, liczby dotyczące stopni i tytułów naukowych oraz liczby studentów fizyki. W podsumowaniu ocenił wkład Polaków do światowej fizyki XX wieku, wyodrębniając przede wszystkim – poza Marią Skłodowską-Curie (która w światowych zestawieniach jest wymieniana jako obywatelka francuska) – czterech fizyków, którzy dokonali odkryć na miarę Nagrody Nobla: Mariana Smoluchowskigo, Mariana Danysza, Jerzego Pniewskiego i Karola Olszewskiego. Wśród osiemnastu mniej zasłużonych, którzy jednak wnieśli bardzo poważny wkład do rozwoju fizyki i w pewnym okresie należeli do liderów światowej fizyki (których nazwiska są wymieniane w syntetycznych obcojęzycznych historycznych opracowaniach) znalazł się Marian Mięsowicz. W tej samej grupie prof. Andrzej Kajetan Wróblewski wymienił nazwiska: Czesław Białobrzeski, Tadeusz Godlewski, Aleksander Jabłoński, Leopold Infeld, Mieczysław Jeżewski, Władysław Natanson, Henryk Niewodniczański, Arkadiusz Piekara, Stefan Pieńkowski, Wojciech Rubinowicz, Andrzej Sołtan, Leonard Sosnowski, Zdzisław Szymański, Ludwik Wertenstein, August Witkowski, Mieczysław Wolfke, Konstanty Zakrzewski.. Budowniczy Polski Ludowej.

Życiorys Urodził się w rzemieślniczej rodzinie Jana i Józefy z Dudziaków. W 1924 ukończył IX Gimnazjum Matematyczno-Przyrodnicze w Krakowie i zdał maturę. Od 1924 studiował matematykę i fizykę na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1930 ukończył studia, uzyskując dyplom magistra filozofii w zakresie fizyki na podstawie pracy O krótkich falach elektrycznych wytwarzanych metodą lamp elektronowych. Po krótkim okresie służby wojskowej podjął pracę nauczyciela fizyki w V Państwowym Gimnazjum im. Jana Kochanowskiego w Krakowie. Od 1931 był asystentem w Katedry Fizyki Akademii Górniczej w Krakowie. W 1932 uzyskał na UJ stopień naukowy doktora za pracę O krótkich, powoli zanikających falach elektromagnetycznych. W latach 1936–1937 przebywał na stypendium Funduszu Kultury Narodowej w laboratorium prof. L.S. Ornsteina w Utrechcie. W 1939 na podstawie pracy Z badań nad ciekłymi kryształami uzyskał habilitację, a następnie nominację na docenta fizyki na Wydziale Hutniczym Akademii Górniczej.

W czasie II wojny światowej był nauczycielem Średniej Szkoły Górniczej, wykładowcą fizyki dla studentów tajnego UJ i pracownikiem Państwowej Szkoły Górniczo-Hutniczo-Mierniczej (1941–1946).

Od 1946 profesor Akademii Górniczej (od 1949 jej następcy – Akademii Górniczo-Hutniczej). W latach 1952–1955 prorektor AGHNajważniejsze nagrody i wyróżnienia, strona Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej AGH [dostęp 2026-04-12]..

Autor prac w takich dziedzinach, jak: fizyka cieczy anizotropowych (ciekłych kryształów) – twórca metody opisu lepkości takich ośrodków. Do dziś za Marianem Mięsowiczem wyróżnia się osiem współczynników lepkości dla takich cieczy. fizyka cząstek elementarnych – pod koniec lat 30. autor wraz z profesorem Jeżewskim projektu wyniesienia do stratosfery balonu z licznikami mającymi mierzyć natężenie promieniowania kosmicznego. Start miał nastąpić z doliny Chochołowskiej, jednak nie doszedł do skutku, gdyż balon spłonął. fizyka jądrowa – twórca zakładu Fizyki Jądrowej na Uniwersytecie Jagiellońskim, inicjator uczestnictwa polskich fizyków w europejskim centrum badań jądrowych Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych.

Członek Polskiej Akademii Nauk (od 1959, w latach 70. – wiceprezes PAN), od 1989 członek Polskiej Akademii Umiejętności.

W latach 1972–1980 był posłem na Sejm PRL.

Zmarł w Krakowie, pochowany na cmentarzu Rakowickim (kwatera XVB-9-22)Wyszukiwarka grobów w Krakowie..

Ordery i odznaczenia Order Budowniczych Polski Ludowej (21 lipca 1974)„Nowiny Rzeszowskie”, nr 199 (8047), 23 lipca 1974, s. 4. Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski (1987) Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (28 września 1954) („w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy naukowej i dydaktycznej”). Złoty Krzyż Zasługi (15 listopada 1946) („za zasługi położone przy zabezpieczeniu mienia państwowego”). Medal 10-lecia Polski Ludowej (15 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 15 stycznia 1955 r. Nr 0/165 – na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego. Medal Mariana Smoluchowskiego (1970) Medal im. Mikołaja Kopernika PAN (1979)

Nagrody i wyróżnienia Nagroda Państwowa III stopnia (zespołowa) za osiągnięcia w zespołowych badaniach nad promieniami kosmicznymi (1952) Nagroda Państwowa II stopnia (zespołowa) za opracowanie konstrukcji, wykonanie i wprowadzenie aparatury do profilowania promieniotwórczości „gamma” odwiertów naftowych (1955) Nagroda Państwowa I stopnia (zespołowa) w zakresie nauk matematycznofizycznych, chemicznych i nauk o ziemi za osiągnięcia badawcze z zakresu oddziaływań cząstek najwyższej energii, a w szczególności za wykrycie dwumaksymowych i asymetrycznych rozkładów kątowych oraz za podanie modelu dwucentrowego dla tych zderzeń (1964) tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego (1974), AGH (1977) i Uniwersytetu Warszawskiego (1987) Specjalna Nagroda Państwowa z okazji 35-lecia Polski Ludowej (1979)„Dziennik Polski”, r. XXXV, nr 161 (10 925), s. 1. Nagroda im. Alfreda Jurzykowskiego (1988)

Upamiętnienie 5 kwietnia 1993 w budynku przy ul. Kawiory 26a, pawilon D-11, odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy z brązu poświęconej pamięci prof. Mariana Mięsowicza. 22 kwietnia 1996 odsłonięto tablicę pamiątkową ku czci prof. Mariana Mięsowicza oraz nadano jego imię pawilonowi D-10 (siedzibie WFiTJ). W 1997 ustanowiono Nagrodę im. Mariana Mięsowicza, przyznawaną co 2 lata, przez Radę Polskiej Akademii Umiejętności, za wybitne osiągnięcia w dziedzinie fizyki. 16 czerwca 2003 w holu głównego budynku Instytutu Fizyki Jądrowej im. H. Niewodniczańskiego została odsłonięta płaskorzeźba poświęcona pamięci prof. Mariana Mięsowicza. 16 listopada 2007 w Archiwum Naukowym PAN i PAU otwarto wystawę „Od intuicji do kierunków badań. Marian Mięsowicz (1907–1992) w stulecie urodzin”. 23 maja 2014 nadano imię prof. Mariana Mięsowicza nowej ulicy, łączącej ul. Sosnowiecką z Centrum Cyklotronowym Bronowice w Instytucie Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk. Nazwisko prof. Mariana Mięsowicza widnieje też na dwóch tablicach umieszczonych w Budynku Głównym AGH, są to: Członkowie Honorowi Stowarzyszenia Wychowanków AGH i Zasłużeni dla Akademii Górniczo-Hutniczej.

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne poświęcony w dużej mierze życiu oraz osiągnięciom Mariana Mięsowicza. Profil na stronie Biblioteki Sejmowej.

Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Krakowie Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Doktorzy honoris causa Akademii Górniczo-Hutniczej Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Fizycy materii skondensowanej Kategoria:Laureaci Medalu im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk Kategoria:Laureaci Medalu Mariana Smoluchowskiego Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Ludzie związani z CERN Kategoria:Nauczyciele II Rzeczypospolitej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Budowniczych Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polscy fizycy XX wieku Kategoria:Polscy fizycy cząstek Kategoria:Polscy fizycy jądrowi Kategoria:Polscy fizycy upamiętnieni nazwami nagród Kategoria:Polscy nauczyciele fizyki Kategoria:Posłowie z okręgu Kraków (PRL) Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Zmarli w 1992