thumb|Kazimierz Wejchert ze swoją żoną, Hanną Adamczewską (1988) Kazimierz Wejchert (ur. 14 marca 1912 w Smoleńsku, zm. 3 maja 1993 w Warszawie) – polski architekt, urbanista, profesor Politechniki Warszawskiej, teoretyk i praktyk, twórca własnej szkoły kształtowania przestrzeni miasta. Mistrz Polski w siatkówce.
Życiorys W 1918 r. wrócił z rodzicami do odrodzonej Polski. W młodości uprawiał z sukcesami siatkówkę, był zawodnikiem AZS Warszawa. Zdobył mistrzostwo Polski w 1930, 1934 i 1935, wicemistrzostwo w 1929, 1931 i 1932, brązowy medal w 1933 i 1938. Był uczestnikiem pierwszego nieoficjalnego meczu reprezentacji Polski w 1934 przeciwko Polonii Zagranicznej.
W 1935 r. ukończył Politechnikę Warszawską, a w czasie okupacji niemieckiej, od 1940 r., pracował jako asystent a potem adiunkt na tajnym Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej w Katedrze prof. Tadeusza Tołwińskiego. W 1944 r. obronił celująco ocenioną pracę doktorską na temat miasteczek polskich „Miasteczko polskie jako zagadnienie urbanistyczne".
Jako porucznik AK uczestniczył w powstaniu warszawskim (Okręg Warszawski Armii Krajowej - III Wydział Operacyjno-Szkoleniowy - Referat kartograficzny, pseudonim "Kit"). Po upadku powstania dostał się do niewoli hitlerowskiej na terenie Niemiec w Bergen-Belsen Stalag XI B, potem Sandbostel i Lubeka. Po wojnie wrócił do Polski i na Politechnikę Warszawską. Jego doświadczenia teoretyczne w kształtowaniem małych miast polskich stanowiły cenne inspiracje metodyczne i praktyczne do ich odbudowy.Był autorem lub współautorem ok. 70 tzw. uproszczonych planów zagospodarowania przestrzennego miast ziem zachodnich i z kolei - planów ogólnych wielu miast Śląska, Mazowsza i innych obszarów. Był twórcą planów zagospodarowania Olsztyna (1947-1949) oraz Chorzowa, Katowic i Rudy Śląskiej (1949-1951).
Pracą jego życia, prowadzoną wspólnie z Hanną Adamczewską Wejchert, są już od 1951 r. - plany urbanistyczne we wszystkich skalach a potem nadzory realizacyjne dotyczące całego procesu powstania nowego miasta Tychy. W 1967 r. został profesorem zwyczajnym oraz dyrektorem Instytutu Urbanistyki i Planowania Przestrzennego (1970 - 1979), co pozwoliło mu przekształcić Instytut w kompleksowo i wielostronnie pracującą placówkę naukową, badawczą i dydaktyczną. Podejmował tematy węzłowe, kierował wydawnictwami naukowymi Instytutu. Wychowawca wielu pracujących dziś w kraju i za granicą polskich urbanistów oraz nauczycieli akademickich.
Prowadził wykłady na wielu uczelniach zagranicznych w Europie i Ameryce Północnej. Proponował teoretyczne i praktyczne zasady kształtowania współczesnych przestrzeni polskiego miasta. Zwracał uwagę na piękno wartość przestrzeni, tłumaczył współzależności zdarzeń, sekwencji i prawideł gry przestrzennej. W koncepcji miasta przywracał zaniedbywany w ówczesnej praktyce urbanistycznej - charakter „miejskości". Wprowadzał zasadę hierarchii i różnorodności przestrzeni raz elementy krystalizujące miasto, stanowiące główną osnowę organizmu przestrzennego, w którą można wpisywać elastycznie, kroczące z czasem programy miejskie. Jego szkoła planowania miasta łączy spuściznę kultury europejskiej, świadomość polskiego dziedzictwa i odpowiedź na wyzwanie współczesności.
W 1979 r. został członkiem korespondentem, a w 1989 r. członkiem rzeczywistym PAN. Od 1978 roku członek korespondent Deutsche Akademie für Städtebau und Landesplanung. Przewodniczący Komitetu Architektury i Urbanistyki PAN (1981–1990).
Został pochowany na cmentarzu parafialnym przy kościele pod wezwaniem św. Marii Magdaleny w Tychach.
Wybrane publikacje Miasteczko polskie jako zagadnienie urbanistyczne - (Wyd. Ministerstwa Odbudowy, nr 8, Warszawa 1947) Miasto na warsztacie - (Wydawnictwo Arkady, 1969) (wydanie .ang. 1972), Elementy kompozycji urbanistycznej - (1974 r., 2008 Wydawca: Arkady , wyd. niem. 1979 r.), Małe miasta - (z H. Adamczewską Wejchert, 1985 r. wydawnictwo Arkady) Przestrzeń wokół nas - (Katowice wyd. Fibak Noma Press 1993 r.)
Odznaczenia i wyróżnienia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (8 lipca 1959) Order Sztandaru Pracy II klasy (1969) Nagroda Państwowa I stopnia, dwukrotnie (1964, za opracowanie planów zagospodarowania przestrzennego miasta Nowe Tychy oraz autorski wkład w ich realizację, oraz 1984 za całokształt twórczości) Honorowa Nagroda SARP (wspólnie z żoną Hanną Adamczewską-Wejchert, 1982) Międzynarodowa Nagroda im. Gottfrieda von Herdera na Uniwersytecie Wiedeńskim za wkład w kulturę Europy (1976) medal Kalos Kagathos (1989) doktorat honoris causa Politechniki Gdańskiej (1991) oraz Politechniki Warszawskiej (1991)
Przypisy Rocznik Towarzystwa Naukowego Warszawskiego-r 1993-t56-s 50-51
Bibliografia
50 lat piłki siatkowej 1924-1974 AZS Warszawa Warszawa 1989 Akademicki Związek Sportowy 1908–1983. Wspomnienia i pamiętniki Warszawa 1985
Linki zewnętrzne https://web.archive.org/web/20160409051527/http://katowice.wyborcza.pl/katowice/1,75275,3675794.html (dostęp 9 listopada 2009) https://web.archive.org/web/20141213214608/http://portalwiedzy.onet.pl/37003,,,,wejchert_kazimierz,haslo.html (dostęp 9 listopada 2009)
Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Doktorzy honoris causa Politechniki Gdańskiej Kategoria:Doktorzy honoris causa Politechniki Warszawskiej Kategoria:Laureaci Honorowej Nagrody SARP Kategoria:Ludzie związani z Tychami Kategoria:Ludzie związani ze Smoleńskiem Kategoria:Nagrodzeni Medalem Kalos Kagathos Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Polscy siatkarze Kategoria:Polscy urbaniści Kategoria:Siatkarze AZS Warszawa Kategoria:Urodzeni w 1912 Kategoria:Zmarli w 1993 Kategoria:Ludzie urodzeni w Smoleńsku