Stefan Apoloniusz Kownas (ur. 9 lutego 1898 w Radomiu, zm. 13 grudnia 1978 w Szczecinie) – polski botanik, profesor nauk przyrodniczych, nauczyciel akademicki.
Życiorys Stefan Kownas był absolwentem Uniwersytetu im. Stefana Batorego w Wilnie, gdzie ukończył naukę na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym, uzyskując w 1935 magisterium w zakresie botaniki.
Założyciel Korporacji Akademickiej Konwent Batoria w Wilnie.
Pracę zawodową rozpoczął w wieku 23 lat, w latach 1921-1939 był pedagogiem i wychowawcą w szkołach i uczelniach wileńskich. Po uzyskaniu magisterium został asystentem-wolontariuszem w Katedrze Botaniki Ogólnej na Uniwersytecie Wileńskim. W ciągu 4 lat zdołał opublikować 2 prace naukowe, które dotyczyły okresu spoczynku roślin.
Okres okupacji hitlerowskiej Stefan Kownas spędził w Wilnie, poza pracą w zakładzie chemicznym był wykładowcą w ramach tajnego nauczania. W 1944 został aresztowany i uprzednim więzieniu zesłany do pracy w kopalni węgla w Donbasie.
Po powrocie do kraju osiedlił się w Toruniu, gdzie zatrudnił się w Zakładzie Botaniki Ogólnej Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika. Jego specjalizacją była paleobotanika. 5 czerwca 1950 Stefan Kownas obronił pracę doktorską i otrzymał stopień doktora nauk przyrodniczych, cztery lata później ukończył pracę habilitacyjną. Rok później toruńska uczelnia przyznała mu tytuł docenta. W 1954 w Szczecinie rozpoczęto tworzenie Katedry Botaniki w Wyższej Szkole Rolniczej, profesorowi powierzono funkcję kierownika katedry. Podczas pracy akademickiej Stefan Kownas był kolejno prodziekanem, dziekanem oraz prorektorem ds. nauki. W dniu 17 września 1960 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a siedem lat później, tj. 22 kwietnia 1967 – tytuł profesora zwyczajnego. Praca naukowa profesora Kownasa była skoncentrowana na paleontologii i dendrologii.
Mimo awansu naukowego nigdy nie zaprzestał działalności wychowawczej. Zmieniało się jej miejsce i wychowankowie, ale nie zmieniało podejście do drugiego człowieka.
Stefan Kownas w 1955 zainicjował na szczecińskiej uczelni pierwsze koło naukowe, było to Naukowe Koło Botaników. Wypromował 6 doktorów i był opiekunem 2 rozpraw habilitacyjnych. Był współorganizatorem Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego, Szczecińskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika, Ligi Ochrony Przyrody i Wojewódzkiego Komitetu Ochrony Przyrody w Szczecinie oraz organizatorem Szczecińskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Botanicznego.
Profesor Stefan Kownas był znanym społecznikiem i patriotą.
Został pochowany 16 grudnia 1978 na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie (kw. 3B-10-10)Stefan Kownas – lokalizacja grobu na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie (dostęp 12.12.2024). Pozostawił żonę Helenę oraz córkę Irenę (aktorkę) i syna Jerzego (aktora)Stefan Kownas – biogram w Encyklopedii Pomorza Zachodniego (dostęp 12.12.2024).
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1920) Srebrny Krzyż Zasługi (1954) Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955) Złoty Krzyż Zasługi (1957) Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1964) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1968) Zasłużony Nauczyciel PRL (1973)
Upamiętnienie
Stefan Kownas jest patronem szczecińskiego Ogrodu Dendrologicznego. Był także patronem nieistniejącego szczecińskiego Gimnazjum nr 6 przy ulicy Niemierzyńskiej, w którym wmurowano tablicę upamiętniającą profesora Kownasa.
Przypisy
Bibliografia
Stefan Kownas – biogram w Encyklopedii Pomorza Zachodniego (dostęp 12.12.2024) Grzegorz Matz. Stefan Kownas na portalu sedina.pl (dostęp 12.12.2024)
Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Ofiary represji ZSRR wobec Polaków i obywateli polskich Kategoria:Polscy botanicy Kategoria:Polscy korporanci Kategoria:Polscy zesłańcy w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich Kategoria:Polscy zesłańcy do Donbasu Kategoria:Więźniowie radzieckich łagrów Kategoria:Więźniowie radzieckich więzień Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Kategoria:Ludzie związani ze Szczecinem Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Zmarli w 1978 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Centralnym w Szczecinie