Lynn Margulis (ur. 5 marca 1938 w Chicago, zm. 22 listopada 2011 w Amherst) – amerykańska specjalistka w dziedzinie biologii i nauczycielka akademicka, znana z prac naukowych dotyczących teorii endosymbiozy, propagatorka hipotezy Gai, popularyzatorka nauki.
Życiorys Urodziła się w marcu 1938 roku w Chicago. Jej ojciec, Morris Alexander, był prawnikiem, matka, Leone Alexander – agentką w biurze podróży. W 1952 roku ukończyła (Woodlawn, Chicago). Studia rozpoczęła w Uniwersytecie Chicagowskim. Po uzyskaniu w 1957 roku stopnia BA studiowała zoologię i genetykę w Uniwersytecie Wisconsin w Madison, uzyskując stopień MS w 1960 roku. Studia doktoranckie w dziedzinie genetyki zakończyła w 1965 roku w Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley.
Pracowała zawodowo na stanowiskach: 1964–1966 – wykładowcy biologii w Brandeis University 1966–1977 – nauczyciela biologii w Uniwersytecie Bostońskim 1977–1988 – profesora biologii w Uniwersytecie Bostońskim od 1988 – profesora botaniki w University of Massachusetts Amherst
Praca naukowa Jest określana jako twórczyni endosymbiotycznej teorii o pochodzeniu mitochondriów i chloroplastów, w której przyjmuje się, że organella te powstały w wyniku symbiozy przodków współczesnych przedstawicieli Eucariota z przodkami współczesnych cyjanobakterii (chloroplasty) oraz bakterii purpurowych (mitochondria). Symbiotyczni przodkowie cyjanobakterii umożliwiali proces fotosyntezy, a przodkowie bakterii purpurowych – oddychanie tlenowe. Z biegiem ewolucji pełnione przez te symbionty funkcje metaboliczne stały się nieodzowne dla gospodarza, a same symbionty stały się organellami komórkowymi. Teoria ta, przyjęta początkowo krytycznie, obecnie jest powszechnie uznawana.
Była współpracowniczką Jamesa Lovelocka i propagatorką hipotezy Gai, opartej na koncepcjach opisanych m.in. w pracy pt. Gaia. A New Look at Life on Earth. Zgodnie z hipotezą Gai cała biosfera jest samoregulującym się superorganizmem, w którym działalność świata żywego wpływa na takie aspekty środowiska Ziemi jak klimat, atmosfera, zasolenie oceanów itp. (zob. ekosystem i jego struktura, równowaga biocenotyczna, homeostaza).
Była także współautorką jednego z obecnie istniejących systematycznych podziałów ziemskich organizmów na pięć królestw Whittakera. Była sceptyczna wobec doniesień, że HIV jest czynnikiem wywołującym AIDS.
Publikacje Publikowała artykuły w czasopismach naukowych (np. On the origin of mitosing cells, 1967, Whittaker’s five kingdoms of organisms, 1971) oraz liczne książki, np. (wybór według NNDB): Billion Years of Genetic Recombination (1986, wsp. Dorion Sagan) Microcosmos (1987, with Dorion Sagan) Mystery Dance: On the Evolution of Human Sexuality (1991, wsp. Dorion Sagan) Symbiosis as A Source of Evolutionary Innovation (1991) Symbiosis in Cell Evolution (1992) The Garden of Microbial Delight (1993, wsp. Dorion Sagan) Five Kingdoms (1997, wsp. Karlene V. Schwartz) Slanted Truths: Essays on Gaia, Symbiosis, and Evolution (1997, wsp. Dorion Sagan) What Is Sex? (1997, wsp. Dorion Sagan) Symbiotic Planet: A New Look at Evolution (1998) Acquiring Genomes: A Theory of the Origins of Species (2002, wsp. Dorion Sagan) Dazzle Gradually: Reflections on the Nature of Nature (2007, wsp Dorion Sagan) Mind, Life and Universe (2007, wsp. Eduardo Punset) Luminous Fish: Tales of Science and Love (2007) Prace przetłumaczone na język polski Lynn Margulis, Symbiotyczna planeta, tłum. Marcin Ryszkiewicz, Warszawa 2000, Wydawnictwo CiS, (Symbiotic Planet a New Look at the Evolution, 1998 Lynn Margulis, Gaja to twarda sztuka (esej), tłum. Marcin Ryszkiewicz, [w:] Lee Smolin, Brockman John (red.), 1996, Trzecia kultura, Warszawa, Wydawnictwo CiS.
Wyróżnienia W wymieniono: członkostwo National Academy of Sciences (1983) National Medal of Science (1999) (1999) członkostwo American Academy of Arts and Sciences członkostwo Rosyjskiej Akademii Nauk (członek zagraniczny) LSL (2008) Stroke Nov-2011
Życie osobiste Lynn Margulis była dwukrotnie zamężna. W latach 1957–1965 jej mężem był Carl Sagan, astronom zainteresowany astrobiologią, popularyzator nauki, a w latach 1967–1980 – Thomas Margulis, krystalograf. Z obu małżeństw miała trzech synów i jedną córkę (Dorion Sagan, Jeremy Ethan Sagan, Zachary Margulis-Ohnuma, Jennifer Margulis di Properzio). Od 2000 roku jej partnerem był Ricardo Guerrero, biolog. Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley Kategoria:Amerykańscy biolodzy Kategoria:Członkowie National Academy of Sciences Kategoria:Członkowie Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk Kategoria:Członkowie Rosyjskiej Akademii Nauk Kategoria:Laureaci National Medal of Science Kategoria:Ludzie urodzeni w Chicago Kategoria:Urodzeni w 1938 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Boston University Kategoria:Zmarli w 2011