thumb|Ferdinand Foch przed wagonem kolejowym w lesie Compiègne thumb|Strona tytułowa „The New York Times” obwieszcza rozejm I Rozejm w Compiègne – układ rozejmowy kończący I wojnę światową, zawarty pomiędzy Ententą i Cesarstwem Niemieckim, uzgodniony w poniedziałek 11 listopada 1918 o godzinie 5:12 i podpisany o 5:20 rano w wagonie kolejowym w lesie CompiègneKilka tygodni wcześniej, 5 października 1918, z inicjatywą rozmów – przystając na 14 punktów Wilsona – wystąpił nowo mianowany kanclerz Rzeszy Niemieckiej Maksymilian Badeński (Germany telegraphs President Wilson seeking armistice, The German Imperial Chancellor Max of Baden to President Wilson). Analogiczne noty wysłały też, za pośrednictwem państw neutralnych reprezentujących ich interesy, sprzymierzone z Rzeszą Austro-Węgry (7 października) i Imperium Osmańskie (14 października). Wcześniej, 29 września Bułgaria podpisała rozejm salonicki. (Kazimierz Władysław Kumaniecki, Odbudowa państwowości polskiej, Kraków – Warszawa 1924, s. 120).. Zgodnie z propozycją marszałka Focha obie strony przyjęły jako godzinę złożenia podpisów 5:00. Rozejm wszedł w życie tego samego dnia o godzinie 11:00 czasu paryskiego, to jest po 6 godzinach od zakomunikowanej godziny podpisania.
Przewodniczącym strony Sprzymierzonych był wódz naczelny wojsk, marszałek Ferdinand Foch, zaś przewodniczącym delegacji niemieckiej Matthias Erzberger. Pozostałymi członkami niemieckiej delegacji rozejmowej byli (dyplomata z Ministerstwa Spraw Zagranicznych), komandor i generał major .
Rozejm wg art. XXXIV obwiązywać miał przez 36 dni – do 17 grudnia 1918, 13 grudnia 1918 przedłużono go do 17 stycznia 1919, 16 stycznia 1919 do 17 lutego 1919, wreszcie 16 lutego 1919 na czas nieokreślony z możliwością wypowiedzenia z trzydniowym wyprzedzeniem.
Na konferencji pokojowej w Paryżu potwierdzono warunki rozejmu traktatem wersalskim z 28 czerwca 1919, który wszedł w życie 10 stycznia 1920.
Postanowienia rozejmu w Compiègne Wejście w życie w sześć godzin od podpisania (godzina 11:00 przed południem) Natychmiastowe wycofanie Armii Cesarstwa Niemieckiego z Francji, Belgii, Luksemburga oraz Alzacji i Lotaryngii Stopniowe wycofanie wszystkich wojsk niemieckich z własnych terenów na zachód od Renu i strefy 30 km od jego brzegów w miastach Moguncja, Koblencja i Kolonia; okupacja Nadrenii przez wojska państw Ententy Wycofanie wojsk niemieckich na wschodzie na granicę z 1914 r. Anulowanie traktatu brzeskiego i traktatu w Bukareszcie Internowanie niemieckiej floty (Hochseeflotte) i utrzymanie przez aliantów blokady morskiej Niemiec Repatriacja alianckich jeńców, jeńcy niemieccy mieli zostać zwolnieni po zawarciu pokoju Wydanie Sprzymierzonym 5000 dział, 25 000 karabinów maszynowych, 1700 samolotów, wszystkich okrętów podwodnych, 5000 lokomotyw, 5000 ciężarówek i 150 000 wagonów kolejowych. Pierwotne żądania aliantów, przedstawione rankiem 8 listopada 1918, dotyczyły wydania 2000 samolotów, 160 okrętów podwodnych, 10 000 ciężarówek i 30 000 karabinów maszynowych, jednakże wielkości te przekraczały ilości sprzętu i uzbrojenia faktycznie posiadanego przez Niemców.
Rozejm w Compiègne a sprawa Polski Artykuł XII rozejmu w Compiègne przewidywał ewakuację wojsk niemieckich z Austro-Węgier, Rumunii, Turcji oraz byłego już Imperium Rosyjskiego, a więc również ziem polskich. W tym ostatnim przypadku, po interwencji m.in. Romana DmowskiegoRoman Dmowski zaniepokojony był perspektywą sytuacji gdy, jak pisał: „wojska polskiego właściwie w kraju nie ma, alianci ze swoim wojskiem nie przyszli, wojsko niemieckie usuwa się do Niemiec, a na jego miejsce wlewa się fala bolszewicka ze wschodu”. zmieniono tekst dotyczący wycofania wojsk niemieckich na „gdy alianci uznają moment ewakuacji za właściwy biorąc pod uwagę sytuację wewnętrzną tych obszarów”. Z kolei artykuł XVI głosił, że „Alianci będą mieli wolny dostęp do terytoriów ewakuowanych przez Niemców na Wschodzie już to przez Gdańsk, już to Wisłą, aby móc zaopatrywać ludność i w celu utrzymania porządku”Protocol, with annex, signed at Spa, April 4, 1919, supplementing article XVI of armistice convention of November 11, 1918.
Upamiętnienie Dzień 11 listopada obchodzony jest jako Dzień Pamięci bądź Dzień Weteranów, a w Polsce – Narodowe Święto Niepodległości.
Dodatkowe informacje W trakcie inwazji na Francję w 1940 Niemcy odnaleźli wagon z Compiègne. Zmusili Francuzów do podpisania w nim nowego rozejmu w Compiègne. Miało to uwypuklać jak bardzo odwróciły się role względem poprzedniego.
Zobacz też Rozejm w Mudros (1918) Rozejm w Villa Giusti (1918) Rozejm w Trewirze (1919)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
La convention d’armistice du 11 novembre 1918 Terms of the Armistice With Germany, Signed November 11, 1918 Mit Deutschland vereinbarte Waffenstillstandsbedingungen Konwencja rozejmowa z Niemcami 11 listopada 1918 Watch six online National Film Board of Canada documentaries about the Armistice
Kategoria:1918 we Francji Kategoria:I wojna światowa Kategoria:Compiègne Kategoria:Rozejmy