mały|Kryształy monticellitów Monticellity – grupa minerałów z gromady krzemianów wyspowych Ca, Mg, Fe i Mn. Ogniwami tego szeregu są: Monticellit CaMg[SiO4] Kirschsteinit CaFe[SiO4] Glaukochroit CaMn[SiO4]. Minerały te krystalizują podobnie jak oliwiny. Zwykle pojawiają się w ziarnach nieforemnych o ledwo dostrzegalnej łupliwości. Znaczenie skałotwórcze mają tylko ogniwa magnezowe i żelazowe tego szeregu. Glaukochroit jest bardzo rzadkim minerałem, i zwykle występuje jako podstawienia w sieci pozostałych ogniw.
+ Własności fizyczne monticellitów Minerał Barwa Łupliwość Twardość Gęstość Monticellit Bezbarwny lub szarawy Słaba 5,0 – 5,5 3,27 g/cm³ Kirschsteinit Zielony Słaba 5,0 – 5,5 3,43 g/cm³ Glaukochroit Zielony Słaba 6,0 3,48 g/cm³
+ Własności optyczne monticellitów Minerał nγ nβ nα Charakter optyczny 2V Δ Monticellit 1,653 1,646 1,639 – około 80° 0,014 Kirschsteinit 1,728 1,720 1,639 – 51° 0,039 Glaukochroit 1,736 1,723 1,689 – 61° 0,051
Monticellit teoretycznie może zawierać 38,39% SiO2, 25,77% MgO, 35,84% CaO oraz domieszki FeO do 7,6%. Zdarzają się także niewielkie podstawienia MnO. Minerał ten występuje w termicznie zmienionych skałach węglanowych i skarnach oraz skrajnie niedosyconych krzemionką skałach magmowych jak melilityty i nefelinity zasobne w CaO. Może powstawać także w wyniku metamorfizmu progresywnego z forsterytu i diopsydu zgodnie z reakcją:
CaMg[Si2O6] (diopsyd) + Mg2[SiO4] (forsteryt) + 2CaCO3 (kalcyt) → 3CaMg[SiO4] (monticellit) + 2CO2 (dwutlenek węgla)
Minerały te znane są z Magnet Cove (Arkansas, USA), Monte Somma (Włochy). Kirschsteinit stwierdzono w lawie melilitowo-nefelinowej Mount Shaheru (Zair), a najsłabiej rozpowszechniony glaukochroit poznano w złożu Franklin (New Jersey, USA). Są także składnikami żużli hutnicznych.
Bibliografia Bolewski A., Manecki A., Mineralogia szczegółowa, Wydawnictwo PAE. Warszawa 1993, . Borkowska M., Smulikowski K., Minerały skałotwórcze, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1973
Kategoria:Krzemiany (minerały)