thumb|Cmentarz Rakowicki-Aleja ZasłużonychGrób Jerzego Bińczyckiego Jerzy Bińczycki (ur. 6 września 1937 w Witkowicach, zm. 2 października 1998 w Krakowie) – polski aktor teatralny i filmowy.

Życiorys W 1961 ukończył studia w Wyższej Szkole Teatralnej im. Ludwika Solskiego. Zaraz po studiach zaczął pracować w Teatrze Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach. Zadebiutował rolą Starka w inscenizacji Ludzi królestwa Roberta Penna Warrena.

W 1965 został zaangażowany przez Zygmunta Hübnera do Starego Teatru w Krakowie. Pozostał wierny tej scenie do końca życia, kilka miesięcy przed śmiercią (w lipcu 1998) został jej dyrektorem. To w Starym stworzył swe najwybitniejsze kreacje, w spektaklach Jerzego Jarockiego (rola Edka w Tangu Sławomira Mrożka, Tomasza Becketa w Mordzie w katedrze), Andrzeja Wajdy (Poloniusz w Hamlecie), Konrada Swinarskiego (Kajetan w Fantazym Juliusza Słowackiego) i wielu innychSpis wszystkich ról teatralnych Bińczyckiego znajduje się na stronie internetowej Starego Teatru.. Podejmował się także prac reżyserskich – w 1975 dokonał adaptacji dwóch sztuk Antona Czechowa – Niedźwiedź i Oświadczyny, sam też w nich zagrał.

W filmie zadebiutował w 1962 epizodyczną rolą policjanta w Drugim brzegu. W kolejnych latach wcielał się w niewielkie role, głównie czarnych charakterów. W 1975 nastąpił przełom – Jerzy Antczak zaangażował go do roli Bogumiła w adaptacji Nocy i dni Marii Dąbrowskiej. Rola Bińczyckiego zachwyciła krytyków i publiczność, przeszła do historii polskiego kina. Aktor otrzymał za nią wiele nagród, a film został nawet nominowany do Oscara. Bińczycki ukazał tu siłę swojego aktorstwa, jak pisał Krzysztof Demidowicz – „Zbudował on fascynującą, ponadczasową sylwetkę zwyczajnego człowieka. Delikatnie odsłonił psychiczne rany bohatera, pokazując jednocześnie jego wewnętrzne bogactwo”.

Później Bińczycki zagrał w wielu innych filmach – w Dreszczach Wojciecha Marczewskiego, Magnacie Filipa Bajona, Cieniach Jerzego Kaszubowskiego, Z biegiem lat, z biegiem dni... Wajdy i innych. Do historii kina przeszła jego kreacja w Znachorze Jerzego Hoffmana. Ostatnim filmem, w jakim zagrał Jerzy Bińczycki, był Pan Tadeusz – wcielił się tam w postać Macieja Dobrzyńskiego. Podczas 36 lat pracy w filmie zagrał ponad 70 ról.

W teatrze jego ostatnią aktorską kreacją był Escalus w Miarce za miarkę Szekspira w reżyserii Tadeusza Bradeckiego. Ostatnim spektaklem, który wyreżyserował były Śluby panieńskie Aleksandra Fredry w Tarnowskim Teatrze im. Ludwika Solskiego, gdzie gościnnie zagrał również rolę Radosta.

Angażował się także politycznie, działając w Unii Demokratycznej i Unii Wolności. Z ramienia UD kandydował do Senatu w 1991 w województwie tarnowskim. Otrzymał 39150 głosów, do otrzymania mandatu zabrakło mu niespełna 1800 głosówObwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 30 października 1991 r. o wynikach wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzonych w dniu 27 października 1991 r. (), s. 416..

Zmarł nagle na zawał serca 2 października 1998, w szpitalu im. Gabriela Narutowicza w Krakowie. Został pochowany w alei zasłużonych cmentarza Rakowickiego w Krakowie (kwatera LXIX pas B-2-13).

Życie prywatne Pierwszą żoną aktora w latach 60. była aktorka Elżbieta Willówna, z którą miał córkę Magdalenę (zm. 2025). Wiele lat po rozwodzie poślubił teatrolog i polityk Elżbietę z domu Godorowską, z którą miał syna Jana (ur. 1982), kulturoznawcę. mały|Tablica pamiątkowa na budynku Starego Teatru w Krakowie

Filmografia 1969 – Sól ziemi czarnej jako Bernard Basista, brat Gabriela 1970 – Życie rodzinne jako dyrektor instytutu 1970 – Południk zero jako Byk 1973 – Janosik (serial telewizyjny) jako wartownik na zamku hrabiego 1975 – Noce i dnie jako Bogumił Niechcic 1976 – Dagny jako Jan Kasprowicz 1976 – Zaklęty dwór (serial telewizyjny) jako kozak Kostia Bulij sługa starościca Żwirskiego 1977 – Noce i dnie (serial telewizyjny) jako Bogumił Niechcic 1978 – Szpital Przemienienia jako inżynier Andrzej Nowacki, pacjent 1980 – Z biegiem lat, z biegiem dni... (serial telewizyjny) jako Felicjan Dulski 1980 – Punkt widzenia jako Tadeusz Rajewski, ojciec Marii 1981 – Dreszcze jako Cebula, nauczyciel języka polskiego 1981 – Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy (serial telewizyjny) jako Augustyn Szamarzewski 1981 – Znachor jako Rafał Wilczur 1983 – Szczęśliwy brzeg jako Jan Kowalski, emerytowany kapitan Żeglugi Wielkiej 1983 – Na odsiecz Wiedniowi jako król Jan III Sobieski 1984 – Zabawa w chowanego jako Stanley Mazur 1984 – 1944 jako płk Stefan Polanicz „Klemens” 1984 – Lato leśnych ludzi (serial telewizyjny) jako Januszko „Rosomak” 1986 – Magnat jako Zbierski, dyrektor kopalni Von Teussów, ojciec Jurka 1987 – Sala nr 6 jako dr Andrzej Bloch 1987- Do domu jako leśniczy Gojny 1988 - Piłkarski poker jako działacz piłkarski 1988 – Męskie sprawy jako Józef Turowski, dziadek Gundzi / Hieronim, przodek Gundzi / Zygmunt, przodek Gundzi 1990 – Superwizja jako Ryszard Edman, prezes „SuperWizji” 1990 – Ucieczka z kina „Wolność” jako Karwański, kierownik kina „Wolność”, były oficer SB 1992 – Enak jako znany reporter 1994 – Legenda Tatr jako Pan Bóg 1994 – Panna z mokrą głową jako ksiądz 1994 – Panna z mokrą głową (serial) jako ksiądz 1995 – Dzieje mistrza Twardowskiego jako profesor Łukasz, wykładowca Twardowskiego na UJ 1998 – Syzyfowe prace (serial telewizyjny) jako ksiądz Wargulski 1999 – O dwóch takich, co nic nie ukradli jako profesor „Papa Skaut” 1999 – Przygody dobrego wojaka Szwejka jako pułkownik Schroder 1999 – Pan Tadeusz jako Maciej Królik-Rózeczka

Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1989) Złoty Krzyż Zasługi (1975)

Nagrody Nagroda Miasta Krakowa (1978)Laureaci nagród miasta Krakowa 1978 [w:] „Dziennik Polski”, s. 7, nr 114, 20–21 maja 1978 Nagroda prezesa Komitetu do spraw Radia i Telewizji za wybitne kreacje aktorskie w filmach i widowiskach telewizyjnych (1988) „Złoty Ekran” przyznawany przez tygodnik „Ekran” (1988) Nagroda na FPFF w Gdyni Najlepsza pierwszoplanowa rola męska: 1975: Noce i dnie

Upamiętnienie W 2001 na budynku Starego Teatru została odsłonięta tablica pamiątkowa z głową Jerzego Bińczyckiego.

23 kwietnia 2001 Szkole Podstawowej nr 68 w Krakowie-Witkowicach uroczyście nadano imię Jerzego Bińczyckiego, który był jej absolwentem.

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne

Jerzy Bińczycki w bazie Akademii Polskiego Filmu

Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie Kategoria:Dyrektorzy Starego Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Krakowa Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Najlepsi aktorzy pierwszoplanowi na FPFF Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Politycy Unii Demokratycznej Kategoria:Politycy Unii Wolności Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Urodzeni w 1937 Kategoria:Zmarli w 1998 Kategoria:Pochowani w alei zasłużonych na cmentarzu Rakowickim