mały|300px|Rekonstrukcja neolitycznego rondla z Künzing-Unternberg w Niemczech Rondel – założenie przestrzenne z czasów neolitu czyli ok. 5200–1900 r. p.n.e. (końcowego okresu epoki kamienia, poprzedzającego epokę brązu), mające zazwyczaj formę kręgu lub owalu otoczonego co najmniej jednym rowem, a czasami także palisadą. W Europie zlokalizowano około 130 tego typu obiektów. Najwięcej tego typu założeń odkryto jak dotąd w Austrii, około 1/3. Rondele są najstarszymi przykładami monumentalnej architektury w Europie.

Funkcje Przypuszcza się, że rondele mogły mieć charakter kultowy, astronomiczny, być może obronny. Mogły też być wykorzystywane jako miejsce spotkań.

Opis typowej konstrukcji Konstrukcja drewniano-ziemna złożona z jednej lub wielu palisad otoczonych jednym lub wieloma rowami o przekroju w kształcie litery V. Najczęściej posiadała 4 bramy. Wnętrze zwykle było niezabudowane, ślady osadnictwa zazwyczaj znajdowane są na zewnątrz. Średnica odnalezionych rondeli waha się od 35 do 150 metrów.

Rondele w Polsce mały|300x300px|Zdjęcie lotnicze neolitycznego rondla w Drzemlikowicach W roku 1997 Otto Braasch odkrył z powietrza pierwsze dwa rondele neolityczne na terenie Polski: w Bodzowie i Rąpicach w woj. lubuskim. W 2008 roku prof. Włodzimierz Rączkowski również z powietrza odkrył w Wenecji koło Biskupina trzeci na terenie Polski rondel neolityczny. Ma on średnicę ok. 100 metrów. Rondel w Wenecji składał się z dwóch wałów ziemnych i był użytkowany 5-6 tysięcy lat temu. W obrębie wałów zlokalizowano pozostałości po drewnianym obiekcie o prostokątnym planie. W 2011 roku odkryto obiekt (rondeloid) w Pietrowicach Wielkich koło Raciborza, jednak przeprowadzone badania wykopaliskowe wskazują, że należy go datować na wczesną epokę brązu. W 2017 roku motolotniarze odkryli na polu w Nowym Objezierzu (gmina Moryń) takież kręgi, datowane przez dr Agnieszkę Matuszewską (Uniwersytet Szczeciński) tuż po odkryciu na ok. 4900–4600 r. p.n.e.. W 2020 roku natrafiono na osadę jego budowniczych. W 2017 roku w ramach badań Uniwersytetu Wrocławskiego Piotr Wroniecki i Krzysztof Wieczorek rozpoznali z powietrza rondel w Drzemlikowicach (gmina Oława). W 2018 roku obiekt był badany metodami geofizycznymi przez zespół dra Mirosława Furmanka. W listopadzie 2019 dzięki analizie map Google Mateusz Sosnowski z Instytutu Archeologii UMK i Jerzy Czerniec z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN odkryli dwa rondele na północ od Torunia koło miejscowości Łysomice oraz koło miejscowości Tylice. Oba powstały około 7 tys. lat temu i miały wejścia dokładnie naprzeciwko siebie, na osi północny zachód – południowy wschód. Badania na tych obiektach przeprowadzono wiosną 2020 roku.

Zobacz też

kultura lendzielska neolit grodzisko

Przypisy

Linki zewnętrzne

New Middle Neolithic Rondels in Bohemia (see page 11 (pdf))

Kategoria:Źródła archeologiczne Kategoria:Archeologia Polski Kategoria:Fortyfikacje