thumb|Brusonecja chińska thumb|Kwiatostan morwy thumb|Owocostany morwy białej Morwowate (Moraceae Link) – rodzina roślin z rzędu różowców (Rosales). Obejmuje 37 rodzajów z 1137 gatunkami. Są one spotykane na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy, ale brak ich w północnej części Ameryki Północnej i Eurazji, na obszarach pustynnych i w Nowej Zelandii. Większość gatunków rośnie w strefie międzyzwrotnikowej, nieliczne w strefach umiarkowanych. Zaliczane tu rośliny zawierają zwykle sok mleczny. Są wiatropylne lub owadopylne (figowiec).

Do rodziny należą ważne drzewa owocowe: brosimum Brosimum, chlebowiec Artocarpus, figowiec Ficus, morwa Morus, Treculia. Roślinami kauczukodajnymi są figowiec i Castilla, włóknodajnymi, w tym wykorzystywanymi do wyrobu papieru są: brusonecja Broussonetia, figowiec i Poulsenia. Żółtnica Maclura wykorzystywana jest do barwienia i sadzona jako ozdobna, podobnie jako ozdobne uprawiane są figowce i brusonecja. Liczne gatunki dostarczają drewna, zwłaszcza z rodzajów: brosimum, chlebowiec, figowiec, żółtnica, Milicia i Streblus. Liście morwy stanowią pożywienie dla jedwabnika morwowego.

Morfologia thumb|Owocostany Maclura tricuspidata thumb|Figowiec pospolity thumb|Ficus racemosa Pokrój Drzewa, krzewy i liany, rzadziej rośliny zielne, często z nierozgałęzionymi włoskami gruczołowatymi i niemal zawsze z sokiem mlecznym (zanika u Fatoua), tworzonym w rurkach mlecznych w miękiszu łodyg i zwykle też liści. Rośliny zielne tu należące są sukulentami lub bulwiastymi geofitami. Liście Zwykle skrętoległe, rzadziej naprzeciwległe lub w okółkach. Pojedyncze, rzadziej dłoniasto lub pierzasto złożone. Wsparte przylistkami, które czasem bywają jednak mocno zredukowane (np. u Dorstenia). Blaszki są całobrzegie, ząbkowane do mniej lub głębiej klapowanych. Użyłkowanie pierzaste, dłoniaste lub z trzema głównymi żyłkami. Ściany komórkowe często wysycone węglanem wapnia lub krzemionką, nierzadko obecne są cystolity. Kwiaty Rozdzielnopłciowe, drobne, zebrane w gęste kwiatostany wyrastające w kątach liści (rośliny są jednopienne lub dwupienne). Oś kwiatostanu często rozrasta się, tworząc główkę lub obrastając kwiaty (u figowców) – tworząc kwiatostan zwany sykonium, czasem ma kształt stożkowaty lub spłaszczonej tarczki (np. u Castilla i Dorstenia). Rzadko kwiaty wyrastają pojedynczo. Okwiat zwykle tworzony jest przez zrośnięte u dołu 4 lub 5 działek, czasem jest ich więcej – do 10 i tworzą dwa okółki. Płatków korony brak. W kwiatach męskich zazwyczaj są cztery pręciki (rzadziej inna liczba od 1 do 6). Nitki pręcików są wolne lub zrośnięte, proste lub zgięte. Poza tym często obecna jest zredukowana zalążnia. W kwiatach żeńskich prątniczków brak. Zalążnia jest jedno-, rzadko dwukomorowa, górna lub dolna, zwieńczona jedną lub dwiema szyjkami słupka i znamionami. Owoce Soczyste, zwykle drobne pestkowce tworzące owocostany, rzadko suche niełupki otoczone zmięśniałym okwiatem. Często owoce otaczane są mięśniejącą osią kwiatostanu. Nasiona zawierają prosty lub zgięty zarodek, często z liścieniami nierównej długości.

Systematyka Pozycja systematyczna W ujęciu Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) jest to rodzina siostrzana dla pokrzywowatych Urticaceae, umieszczana w rzędzie różowców Rosales. Wspólnie jeszcze z wiązowatymi i konopiowatymi rośliny te tworzą klad określany mianem 'urticalean', w systemach klasyfikacyjnych wyróżniających liczniejsze rzędy o węższym ujęciu stanowią one rząd pokrzywowców Urticales (np. w systemie Takhtajana z 2009 i w systemie Cronquista z 1981).

Istotne zmiany w ujęciu rodziny dotyczyły pozycji plemienia Cecropieae (z cekropką Cecropia), dawniej tu zaliczanego (jako podrodzina Conocephalideae), później wyłączanego w osobną rodzinę drążnikowatych Cecropiaceae, a w końcu włączonego do pokrzywowatych.

Podział i wykaz rodzajów

Plemię Maclureae Clement & Weiblen Maclura Nutt. – żółtnica

Plemię Artocarpeae R. Br., 1818 nom. cons. Artocarpus J.R.Forst. & G.Forst. – chlebowiec Batocarpus H.Karst. Clarisia Ruiz & Pav.

Plemię Moreae Gaudich. (1830), nom. cons. Bagassa Aubl. Milicia Sim – chlorofora Morus L. – morwa Sorocea A.St.-Hil. Streblus Lour. Trophis P.Browne

Plemię Parartocarpeae Zerega & E. M. Gardner Hullettia King ex Hook.f. Parartocarpus Baill.

Plemię Dorstenieae Dumortier Allaeanthus Thwaites Bleekrodea Blume Bosqueiopsis De Wild. & T.Durand Broussonetia L'Her. ex Vent. – brusonecja, papierówka Brosimum Sw. – brosimum, mlekowiec Dorstenia L. Fatoua Gaudich. Helianthostylis Baill. Malaisia Blanco Treculia Decne. ex Trecul Trilepisium Thouars Trymatococcus Poepp. & Endl.

Plemię Ficeae Dumortier Ficus L. – figowiec, fikus

Plemię Castilleae C. C. Berg Antiaris Lesch. – upas Antiaropsis K.Schum. Castilla Cerv. Helicostylis Trecul Maquira Aubl. Mesogyne Engl. Naucleopsis Miq. Perebea Aubl. Poulsenia Eggers Pseudolmedia Trecul Sparattosyce Bureau

Przypisy

*